ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑ ΤΟΥ ΙΟΥ
Τα νταμάρια της οργής
Ο πρόεδρος της βραβευμένης «Φινομπετόν»
ισχυρίζεται ότι μας παρέσυραν οι «ομάδες κρούσης» σκοτεινών Ταλιμπάν της
οικολογίας. Τον προδίδουν, όμως, ακόμη κι οι γνωμοδοτήσεις που ο ίδιος
επικαλείται.
Στις 12 Οκτωβρίου η στήλη είχε ασχοληθεί με τα
πεπραγμένα της χανιώτικης εταιρείας
«Φινομπετόν Α.Ε.», με αφορμή την πρόσφατη (2.6.08) βράβευσή της από το
υπουργείο Ανάπτυξης με την «εθνική αναγνώριση επιχειρηματικής αρίστευσης».
Αντικείμενο του ρεπορτάζ, που στηρίχτηκε σε επιτόπια έρευνα κι επίσημα έγγραφα,
ήταν οι καταγγελίες της τοπικής κοινωνίας και του Δήμου Ακρωτηρίου για
εκτεταμένες παραβιάσεις της περιβαλλοντικής νομοθεσίας από τη βραβευμένη αυτή
επιχείρηση.
Συγκεκριμένα, αναφερθήκαμε:
*Στα βαριά πρόστιμα (320.000 ευρώ) που επέβαλε στις 20.12.2007 το Κλιμάκιο
Ελέγχου Ποιότητας Περιβάλλοντος της Νομαρχίας Χανίων για υπέρβαση των ορίων της
λατομικής περιοχής κατά 86 στρέμματα, υπέρβαση της επιφάνειας επέμβασης κατά 2,5
στρέμματα, απουσία οριοθέτησης και περίφραξης, παράλειψη των προβλεπόμενων έργων
αποκατάστασης και άλλες παραβάσεις.
*Στις διαμαρτυρίες των κατοίκων του χωριού Χορδάκι για την ατμοσφαιρική μόλυνση
από το εργοστάσιο «ασφαλτομίγματος» της «Φινομπετόν» και τα φορτηγά των
λατομείων της.
*Στον έλεγχο που πραγματοποίησε η Υπηρεσία Βιομηχανίας της Νομαρχίας και τη
διαπίστωση νυχτερινής λειτουργίας μηχανικού κόσκινου σε υπαίθριο χώρο, χωρίς
παράλληλη λειτουργία του συστήματος καταστολής της σκόνης.
*Στην προσφυγή του δήμου στο ΣτΕ για ακύρωση της άδειας λειτουργίας της «μονάδας
παραγωγής προϊόντων μαρμάρου και ετοίμων δομικών ξηρών κονιαμάτων» της
εταιρείας. Σύμφωνα με το δήμο, η μονάδα «δεν πληροί την προϋπόθεση των
αποστάσεων ασφαλείας» (απέχει λιγότερο από 500 μέτρα απ' το χωριό) και «τύποις»
μόνο είναι βιομηχανική, ενώ «στην πραγματικότητα πρόκειται περί νέου λατομείου»
εκτός λατομικής ζώνης. Η υπόθεση πρόκειται να εκδικαστεί στις 19 Ιανουαρίου.
*Στο αμφισβητούμενο «λατομείο μαρμάρου» (34 στρέμματα), η πιστοποίηση του ΙΓΜΕ
για το οποίο εκδόθηκε με βάση όχι επιτόπια έρευνα αλλά ένα κομμάτι μάρμαρο που
προσκόμισε η ενδιαφερόμενη εταιρεία. Η ιδιότητα του «λατομείου μαρμάρου» (κι όχι
αδρανών υλικών) είναι ζωτικός όρος για την αδειοδότησή του: στην πρώτη περίπτωση
απαιτείται η ύπαρξη λατομικής ζώνης κι απόσταση 1.000 τουλάχιστον μέτρων από
κατοικημένη περιοχή, ενώ στη δεύτερη δεν χρειάζεται λατομική ζώνη κι η απόσταση
μειώνεται στα 500 μέτρα. Το κοντινότερο χωριό, το Χορδάκι, απέχει κάπου 700
μέτρα.
*Στον τραυματισμό του τοπικού συμβούλου Δημήτρη Τσουχλαράκη όταν επιχείρησε,
υλοποιώντας απόφαση του δημοτικού συμβουλίου, να απομακρύνει ταμπέλα της «Φινομπετόν»
από την είσοδο του χωριού και τη συνακόλουθη διατεταγμένη συλλογή υπογραφών των
εργαζομένων της εταιρείας εναντίον του.
Σημειώναμε, τέλος, ότι επικοινωνήσαμε τηλεφωνικά με τον πρόεδρο και διευθύνοντα
σύμβουλο της «Φινομπετόν Α.Ε.», Παύλο Χανιωτάκη, για να πληροφορηθούμε την άποψη
της εταιρείας, αλλά αυτός αρνήθηκε να μας μιλήσει όταν πληροφορήθηκε πως η
συνομιλία μας θα καταγραφεί.
Ο κ. Χανιωτάκης απάντησε στο δημοσίευμά μας με το εξώδικο που ακολουθεί. Εχει
συνταχθεί πέντε μέρες μετά την έκδοση εγγράφου της Διεύθυνσης Πολιτικής
Ποιότητας του υπουργείου Βιομηχανίας (Αθήνα 20.10.2008, αρ. πρωτ. 23141/950)
προς το Δήμο Ακρωτηρίου και άλλους αποδέκτες, που καλούνται να ενημερώσουν το
υπουργείο «για τις απόψεις τους επί των αναφερομένων» στο δημοσίευμά μας, «με
παροχή σχετικών στοιχείων».
Το μοναδικό νέο στοιχείο που προκύπτει -έμμεσα- από το εξώδικο είναι η πρόσφατη
γνωμοδότηση του ΙΓΜΕ, με την οποία επαναχαρακτηρίζεται «υπό όρους» το νταμάρι
των 34 στρεμμάτων σαν «λατομείο μαρμάρου». Οπως επισημαίνουμε παραδίπλα, αυτή η
γνωμοδότηση επί της ουσίας επιβεβαιώνει πλήρως τη διαπίστωση ότι ο χώρος δεν
είναι εκμεταλλεύσιμος παρά μόνο (και) ως νταμάρι παραγωγής αδρανών υλικών. Κατά
τα άλλα, ο κ. Χανιωτάκης δεν αναιρεί το παραμικρό από τα γραφόμενά μας.
*Προσπαθεί κατ' αρχάς να δικαιολογήσει την άρνησή του να μας μιλήσει με το
επιχείρημα ότι «δεν του γνωστοποιήσαμε εκ των προτέρων» την καταγραφή της
συνομιλίας μας (§1). Ομως αυτή η συνομιλία δεν κράτησε ούτε ένα λεπτό. Ευθύς
εξαρχής του ξεκαθαρίσαμε ότι τηλεφωνούμε για να μάθουμε την άποψη της εταιρείας
για τις καταγγελίες που έχουμε δεχτεί. Δεν επρόκειτο δηλαδή για εμπιστευτική
συζήτηση, που θα μπορούσε να παγιδευτεί, αλλά για τηλεφωνική συνέντευξη της
οποίας η καταγραφή είναι εξ ορισμού δεδομένη. Δικαίωμα, φυσικά, του κ. Χανιωτάκη
να μη θέλει να μιλήσει στο τηλέφωνο. Θα μπορούσε όμως να ζητήσει να του
στείλουμε τις ερωτήσεις μας, για να απαντήσει γραπτά. Δεν το έκανε.
*Το μεγαλύτερο μέρος της επιστολής του κ. Χανιωτάκη προσπαθεί να κατασκευάσει
την εικόνα μιας «συνωμοσίας» εναντίον του, εκ μέρους μιας «ομάδας κρούσης» (!)
στην οποία φέρονται να συμμετέχουν ο τοπικός σύμβουλος Δημήτρης Τσουχλαράκης, ο
δήμαρχος Ακρωτηρίου Μιχάλης Κυνηγός, οι υπηρεσίες του δήμου, η Τουριστική
Αστυνομία Χανίων, το Κλιμάκιο Ελέγχου Ποιότητας Περιβάλλοντος της Νομαρχίας, μη
κατονομαζόμενοι κάτοικοι του Χορδακιού και άλλοι. Αυτό που δεν μας εξηγεί ο κ.
Χανιωτάκης, είναι οι λόγοι αυτής της συνωμοσίας. Το μόνο απτό «επιχείρημά» του
αφορά το κόψιμο της θέας από μια πινακίδα σ' ένα «μελλοντικό» σπίτι!
*Φανερή είναι, αντίθετα, η δυσφορία του επιστολογράφου ακόμη και για κάθε έλεγχο
της λατομικής και βιομηχανικής δραστηριότητάς του. Το διαπιστώνουμε από το ότι
θεωρεί «ετσιθελισμό» της διοίκησης την υποχρέωσή του ν' ανανεώσει την άδεια
περιβαλλοντικών όρων ή να εφοδιαστεί με άδεια λειτουργίας «σπαστηροτριβείου»
(§10), από τη δυσφορία του για τις αντιδράσεις των περιοίκων για τη ρυπογόνα
λειτουργία του εργοστασίου του (§13), κυρίως όμως από τη σχεδόν μυθιστορηματική
περιγραφή του ελέγχου της εταιρείας του από τον (εκλεγμένο και καθ' ύλην
αρμόδιο) τοπικό σύμβουλο (§18). Προφανώς, αυτός ο τελευταίος θα έκανε καλά ν'
ασχολείται μόνο με τα χωράφια του κι όχι με τα κοινά!
*Ο κ. Χανιωτάκης ισχυρίζεται (§10) ότι «στο λατομείο Μαρμάρου δεν έχουν
χρησιμοποιηθεί ποτέ εκρηκτικά». Στην πρόσφατη όμως γνωμοδότηση του ΙΓΜΕ
(16.4.08) που μας κοινοποίησε διαβάζουμε ότι, σύμφωνα με δική του δήλωση προς
τους ελεγκτές, «η χρήση εκρηκτικών υλών στο παρελθόν ήταν περιορισμένη» (σ. 6).
Αναφορά στη χρήση «ζελατινοδυναμίτιδας-αμμωνίτη-ANFO-πυρίτιδας με 15 κιλά
χρησιμοποιούμενης εκρηκτικής ύλης ανά χρόνο ανατίναξης» συναντάμε και στο φάκελο
ανανέωσης της άδειας που υπέβαλε η εταιρεία. Υπενθυμίζουμε ότι οι
περιβαλλοντικοί όροι του έργου (15.7.2002) ξεκαθαρίζουν ρητά ότι «σε καμία
περίπτωση δεν είναι δυνατή η χρήση εκρηκτικών υλών, αφού η απόσταση από το δρόμο
είναι μικρότερη των 300 μ.».
*Ο κ. Παύλος Χανιωτάκης ισχυρίζεται ότι έφαγε πρόστιμο για υπέρβαση «μόνο» 400
m2. Το ίδιο το πρακτικό του ΚΕΠΠΕ αναφέρει ωστόσο 2.687,5 m2 (σ. 10).
*Σχετικά με τα περί «χαρίσματος» των 34 στρεμμάτων στο Δημόσιο (§7),
υπενθυμίζουμε απλά ότι η κυριότητα του χώρου αμφισβητείται από το Δήμο, που
επικαλείται σχετικά δημόσια και ιδιωτικά έγγραφα της δεκαετίας του '80 για τον
κοινοτικό (κι όχι ιδιωτικό) χαρακτήρα της επίμαχης έκτασης. Γι' αυτού του είδους
τις ιδιωτικές διαφορές αρμόδια είναι όμως τα πολιτικά δικαστήρια κι όχι τα ΜΜΕ.
*Εντυπωσιακός είναι, τέλος, ο ισχυρισμός (§18) ότι το διατεταγμένο ή μη της
υπογραφής των εργαζομένων μπορούμε να το διαπιστώσουμε «από τη διοίκηση της
εταιρείας και μόνο»! Υπενθυμίζουμε ότι στο κείμενο οι εργαζόμενοι καταγγέλλουν
«μια μικρή ομάδα ανθρώπων του Χορδακίου με αρχηγό τον Δημήτριο Τσουχλαράκη» που
«παρακολουθεί καθημερινά με κιάλια τις δραστηριότητες της εταιρίας και
καταγγέλλει τους πάντες και τα πάντα», καλείται δε ο δήμος «να προστατεύσει την
εταιρία και κατά προέκταση εμάς» απ' αυτό το δημόσιο έλεγχο.
Οι υπογραφές μπήκαν σε έγγραφο της εταιρείας όπου έχουν εκ των προτέρων τεθεί
κατ' αλφαβητική σειρά τα ονόματα όλων των εργαζομένων - ακόμη και των δύο που
σημειώνονται (από ποιον;) στη θέση της υπογραφής ως «απόντες» ή εκείνων των
τριών (σε σύνολο 118) που είχαν το κουράγιο ν' αρνηθούν να υπογράψουν (και το
ίδιο πρόσωπο σημείωσε «όχι» στη θέση της υπογραφής τους). Οσο για το συντάκτη
του κειμένου «των εργαζομένων», η σύγκρισή του με την επιστολή του κ. Χανιωτάκη
είναι νομίζουμε κάτι παραπάνω από αποκαλυπτική.
|
Το εξώδικο της «Φινομπετόν» Παύλος Χανιωτάκης Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος» |
Το ασύμφορο μάρμαρο
Το σοβαρότερο από τα επιχειρήματα του επιστολογράφου μας είναι ο ισχυρισμός του
ότι «τριμελής επιτροπή» και το υπουργείο Ανάπτυξης με έγγραφό του τον περασμένο
Αύγουστο «διαπιστώνουν χωρίς αποκλίσεις» ότι το λατομείο των 34 στρεμμάτων στο
Χορδάκι «είναι λατομείο μαρμάρου» κι όχι στην πραγματικότητα αδρανών υλικών,
όπως υποστηρίζει ο Δήμος Ακρωτηρίου ζητώντας το κλείσιμό του.
Πράγματι, στις 8.8.2008 η Διεύθυνση Λατομείων Μαρμάρων και Αδρανών Υλικών του
ΥΠ.ΑΝ. με το έγγραφό της κατέταξε το επίμαχο λατομείο «στην κατηγορία των
μαρμάρων» (κατάταξη απαραίτητη για τη λειτουργία του, εφόσον βρίσκεται εκτός
λατομικής ζώνης και σε απόσταση μικρότερη των 1.000 μέτρων απ' το χωριό), υπό
τρεις όρους: (α) εξόρυξη «αποκλειστικά με συρματοκοπή», (β) απαγόρευση της
χρήσης εκρηκτικών υλών «σε κάθε περίπτωση», και (γ) υποβολή δελτίων αποστολής
και τιμολογίων πώλησης ογκομαρμάρων κι επεξεργασμένων προϊόντων με το ετήσιο
Δελτίο Δραστηριότητας της εταιρείας. Αποκλειστική δικαιολογητική βάση αυτής της
διοικητικής «διαπίστωσης», όπως διαπιστώνουμε από το έγγραφο, αποτελεί πρόσφατη
γνωμοδότηση του ΙΓΜΕ (17.4.2008) «όπου προτείνεται ότι το πέτρωμα του
συγκεκριμένου λατομείου μπορεί να υπάγεται νομικά στην κατηγορία των μαρμάρων
υπό όρους». Η απουσία «αποκλίσεων» που επικαλείται ο κ. Χανιωτάκης δεν είναι ως
εκ τούτου πραγματολογική (δεν έγιναν δηλαδή δυο ανεξάρτητες έρευνες που
κατέληξαν στο ίδιο συμπέρασμα) αλλά μόνο διοικητική: το υπουργείο απλά επικύρωσε
τις διαπιστώσεις και προτάσεις του ΙΓΜΕ. Τι λέει όμως ακριβώς αυτό το τελευταίο
στη 13σέλιδη γνωμοδότησή του;
Κατ' αρχήν, η γνωμοδότηση βασίζεται όντως σε επιτόπια αυτοψία τριών επιστημόνων
του Ινστιτούτου, συνοδευόμενων από τον κ. Χανιωτάκη (σ. 1). Επιτέλους ελέγχθηκε
δηλαδή το ίδιο το λατομείο κι όχι, όπως είχε γίνει στην έκθεση του 2001 (που
επίσης επικαλείται ο κ. Χανιωτάκης), απλά ένα κομμάτι μάρμαρο το οποίο η
ενδιαφερόμενη εταιρεία προσκόμισε στο Ινστιτούτο! Στη νέα έκθεση, το μάρμαρο
εκείνο «ταυτοποιείται» με τον υπό έλεγχο λατομικό χώρο (σ. 5 & 7). Τα υπόλοιπα
συμπεράσματα όμως της έρευνας, παρά τις τελικές προτάσεις της γνωμοδότησης,
ουσιαστικά δικαιώνουν όχι τον επιστολογράφο μας αλλά τους κατηγόρους του.
Η τριμελής επιτροπή διαπιστώνει μεν την ύπαρξη (και) μαρμάρου στο χώρο του
λατομείου, σε αρκετά περιορισμένη όμως έκταση: «εκτιμάται ότι ο συντελεστής
αποληψιμότητας, για τις ζώνες με τον λιγότερο τεκτονισμό, θα κυμαίνεται περί το
15-20 % σε ογκομάρμαρα και ογκοξόφαρα και σε αναλογία 1:3 περίπου, ενώ στις
ζώνες έντονου τεκτονισμού ο συντελεστής προσεγγίζεται σε 3-4 % σε ογκοξόφαρα
(μικρότερα του 1 m3)» (σ. 4). Τι ακριβώς σημαίνουν αυτά τα ποσοστά, το
πληροφορούμαστε λίγο παρακάτω: «Σύμφωνα με τα κοιτασματολογικά στοιχεία του υπ'
όψη χώρου προκύπτει ότι ανά 100 m3 εξορυσσομένου πετρώματος θα παραχθούν: Από
τις ζώνες αυξημένης απόληψης 100 m3 όγκοι και ξοφάρια που σε αναλογία 1:3
αντιστοιχούν σε 3,3 m3 όγκου και 6,7 m3 ξοφάρια. Από τις ζώνες χαμηλής απόληψης
2 m3 ξοφάρια. Από τα κοστολογικά στοιχεία της παραπάνω μελέτης προκύπτει ότι οι
δαπάνες παραγωγής δεν καλύπτονται πλήρως από την παραπάνω υπολογισθείσα, κατά
προσέγγιση, αξία των όγκων μαρμάρων και ξοφαριών που παράγονται με τη σημερινή
κατάσταση του λατομείου.
Η λατύπη που παράγεται υποχρεωτικά κατά τη διαδικασία εξόρυξης έχει υψηλή αξία
λόγω της καταλληλότητάς της για την παραγωγή μαρμαρόσκονης και ως εκ τούτου
είναι αυτή που συμπληρώνει την κάλυψη των δαπανών εκμετάλλευσης του πετρώματος
του υπ' όψη λατομικού χώρου» (σ. 8).
Ως «λατομείο μαρμάρου», τα 34 στρέμματα της «Φινομπετόν» είναι με άλλα λόγια μη
εκμεταλλεύσιμα. Η πραγματική αξία του νταμαριού συνίσταται στη «συμπληρωματική»
παραγωγή «κοινών αδρανών υλικών» (σ. 9). Η τριμελής επιτροπή δέχεται ότι η
εκμετάλλευσή του «για την παραγωγή αποκλειστικά λατύπης για την παραγωγή
μαρμαρόσκονης και εν συνεχεία έτοιμων σοβάδων και κόλλας μπορεί να είναι μια
"πρόκληση" για τον εκμεταλλευτή λόγω του χαμηλού κόστους παραγωγής», επισημαίνει
όμως ότι έτσι αυτός «θα διακινδύνευε την χορηγηθείσα άδεια εκμετάλλευσης
λατομείου μαρμάρου και την μίσθωση του χώρου από το Δημόσιο» (σ. 9).
Τι το διαφορετικό υποστηρίζουν οι κάτοικοι του Χορδακιού, ο Δήμος Ακρωτηρίου και
γράψαμε εμείς;
Ελευθεροτυπία, 30/11/2008