ΟΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΑΠΟΚΛΕΙΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΙΣ ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ

 

Ο ρατσισμός στο παραβάν
 

Οι μετανάστες που μένουν επί χρόνια σε μια ευρωπαϊκή χώρα έχουν δικαίωμα να ψηφίζουν στις εκλογές της τοπικής αυτοδιοίκησης. Είναι ένα απ' τα βασικά μέσα για την κοινωνική τους ένταξη. Η ελληνική πραγματικότητα, όμως, άλλα λέει.

 

Δεν γνωρίζουμε ακόμα το ποσοστό συμμετοχής των πολιτών στις σημερινές εκλογές. Το μόνο που ξέρουμε είναι ότι απ' αυτές αποκλείεται ένα μεγάλο μέρος μόνιμων κατοίκων, στους οποίους η πολιτεία έχει υποσχεθεί το δικαίωμα να ψηφίζουν στις εκλογές της αυτοδιοίκησης, αλλά εξακολουθεί να τους εμποδίζει να μετέχουν στα κοινά, παραβιάζοντας ακόμα και τις συμβατικές της υποχρεώσεις στο πλαίσιο της Ε.Ε. 

Μιλάμε φυσικά για τους μετανάστες και ιδιαίτερα εκείνους που ζουν επί χρόνια στην Ελλάδα, έχουν κάνει παιδιά εδώ και θα έπρεπε κάποτε να αντιμετωπιστούν κι αυτοί ως πολίτες και όχι ως απλά «αντικείμενα», «εργαλεία» της οικονομικής ανάπτυξης.

Με την τιμητική εξαίρεση του Αλέξη Τσίπρα και του Θοδωρή Δρίτσα που αναφέρθηκαν ρητά στο δικαίωμα ψήφου των μεταναστών, το ζήτημα αυτό απουσίασε εντελώς από την προεκλογική συζήτηση, επιβεβαιώνοντας για μία ακόμα φορά το γεγονός ότι ο σεβασμός για τα δικαιώματα των «ανεπιθύμητων αλλογενών» παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα ταμπού στην ελληνική πολιτική σκηνή. Το είχαμε διαπιστώσει και στην αρχή της προεκλογικής περιόδου με αφορμή τα δικαιώματα της μειονότητας στη Θράκη που τη θυμηθήκαμε με την υποψηφιότητα της Γκιουλμπεγιάζ Καραχασάν. Το βλέπουμε ξανά τώρα, με αφορμή την ψήφο των μεταναστών. 

Επικρατούν και πάλι οι γνωστοί νοσταλγοί του κράτους των εθνικοφρόνων. Οι υποψήφιοι του κ. Καρατζαφέρη αναφέρονται συχνά πυκνά στο ζήτημα, μόνο και μόνο για να καταγγείλουν τα άλλα κόμματα ότι ετοιμάζονται να «παραδώσουν» την Ελλάδα στην ψήφο των μεταναστών.

Αποκλεισμένοι απ' το σύστημα

Αλλά και ο προστάτης του Πανάγου από τη Θεσσαλονίκη φρόντισε στα εγκαίνια του εκλογικού του κέντρου να απαντήσει με τα ακόλουθα λόγια στον καταιγισμό των δημοσιογραφικών αποκαλύψεων για τη σκοτεινή πολιτεία του στη νομαρχία: «Εγώ στο συνδυασμό δεν ήθελα σταρ, δεν ήθελα αστέρια. Εγώ δίπλα μου δεν έχω αλλοδαπούς. Εχω φίλους που πιστεύουν σε μένα» (24/09/06). Και βέβαια «σταρ» δεν θέλει δίπλα του ο κ. Ψωμιάδης, διότι θεωρεί τον εαυτό του «λαμπερό αστέρι». Αλλά τους «αλλοδαπούς» πού τους σκέφτηκε; Ποιον κοροϊδεύει; 

Αντίθετα με ό,τι συμβαίνει σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, οι αλλοδαποί παραμένουν υποχρεωτικά αποκλεισμένοι για το ελληνικό πολιτικό σύστημα.

Ισως ο πολυπράγμων νομάρχης να παρασύρθηκε από τις δηλώσεις του υπουργού Εσωτερικών στις αρχές του καλοκαιριού και να πίστεψε ότι βρισκόμαστε ένα βήμα πριν απ' την απόδοση ψήφου για τις εκλογές της τοπικής αυτοδιοίκησης στους μετανάστες που έχουν από πολλά χρόνια εγκατασταθεί στην Ελλάδα.

Πράγματι, σε αλλεπάλληλες δηλώσεις του τον Αύγουστο ο κ. Παυλόπουλος συνέδεσε με την απόδοση πολιτικών δικαιωμάτων στους μετανάστες το προεδρικό διάταγμα για την «Προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας στην Οδηγία 2003/109/ΕΚ της 25ης Νοεμβρίου 2003, σχετικά με το καθεστώς υπηκόων τρίτων χωρών, οι οποίοι είναι επί μακρόν διαμένοντες». 

Παρουσιάζοντας αυτό το προεδρικό διάταγμα για τους «επί μακρόν διαμένοντες» ο κ. Παυλόπουλος ήταν σαφής: «Στόχος μας είναι επίσης -κι αυτό δεν είχε γίνει ποτέ, ούτε καν είχε αντιμετωπισθεί- όταν οργανωθεί το καθεστώς αυτό με βάση το διάταγμα, όταν ξέρουμε δηλαδή ποιοι είναι οι επί μακρόν διαμένοντες, τότε, από εκεί και πέρα, να δούμε και το ζήτημα της παραχώρησης των πολιτικών δικαιωμάτων, σύμφωνα με το Σύνταγμα. Γιατί όπως γνωρίζετε π.χ. το Σύνταγμα δεν επιτρέπει μεν την αναγνώριση του δικαιώματος του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις εθνικές εκλογές σε μη Ελληνα. Αλλά για τις δημοτικές και νομαρχιακές εκλογές, δεν υπάρχει σχετικό συνταγματικό πρόβλημα. Ηδη, το έχουν οι υπήκοοι των χωρών της Ευρωπαϊκής Ενωσης σύμφωνα με την κοινοτική νομοθεσία. Σκεφτόμαστε, με βάση το διάταγμα αυτό και όταν θα ολοκληρωθεί το καθεστώς επί μακρόν διαμενόντων και θα το βλέπαμε για τις επόμενες - όχι γι' αυτές που έρχονται- δημοτικές και νομαρχιακές εκλογές, να παραχωρήσουμε σιγά σιγά και αυτά τα δικαιώματα. Δεδομένου ότι, όπως σας είπα και πάλι, η συμμετοχή στα κοινά σε τοπικό επίπεδο αφορά τους μετανάστες και είναι κάτι, το οποίο δικαιολογημένα θα έπρεπε να τους παραχωρηθεί» (2/8/06, συνέντευξη στον Γιάννη Λοβέρδο, Αθήνα 9.84).

Τα ίδια έλεγε ο κ. Παυλόπουλος λίγες μέρες αργότερα και σε άλλο ραδιοφωνικό σταθμό: «(Υπάρχει) η κατηγορία εκείνη των μεταναστών, οι οποίοι, σιγά σιγά, όταν ολοκληρωθεί το καθεστώς και ενταχθούν -εκείνοι που μπορούν να ενταχθούν- τότε από εκεί και πέρα θα δούμε και την παραχώρηση των πολιτικών δικαιωμάτων που επιτρέπει το ίδιο το Σύνταγμα. Το Σύνταγμα δεν επιτρέπει να παραχωρηθούν πλήρη πολιτικά δικαιώματα σε μη Ελληνες. Αλλά επιτρέπει, παραδείγματος χάριν, σε μη Ελληνες, ακόμα και αν είναι μετανάστες που προέρχονται από χώρες που δεν ανήκουν στην Ευρωπαϊκή Ενωση, την παραχώρηση δικαιωμάτων σε ό,τι αφορά τις δημοτικές και νομαρχιακές εκλογές. Ευελπιστούμε ότι, επειδή δεν προλαβαίνουμε τώρα -δεν έχει γίνει καμιά σχετική προετοιμασία, σας διαβεβαιώ, τα προηγούμενα χρόνια- στις επόμενες δημοτικές και νομαρχιακές εκλογές να είμαστε σε θέση να παραχωρήσουμε τα δικαιώματα που τους ανήκουν» (7/8/06, συνέντευξη στην Κατερίνα Ακριβοπούλου, ΣΚΑΪ 100,3).

Η σκληρή πραγματικότητα

Δυστυχώς, τα πράγματα δεν είναι τόσο ρόδινα όσο μας τα παρουσίαζε ο κ. Παυλόπουλος. Οχι μόνο δεν ανοίγει το δρόμο για την ψήφο των μεταναστών το προεδρικό διάταγμα που επικαλείται, αλλά υπάρχουν και σοβαρές ενστάσεις αν στην πραγματικότητα εφαρμόζει την ευρωπαϊκή Οδηγία για τους επί μακρόν διαμένοντες μετανάστες ή την υπονομεύει. 

Μιλώντας στον «Ιό», ο κ. Βασίλης Χρονόπουλος, εκπρόσωπος του Ελληνοαλβανικού Συνδέσμου Φιλίας «Σωκράτης», ξεκαθαρίζει ότι «η συμμετοχή των μεταναστών στις τοπικές εκλογές δεν θα αλλοιώσει καμία εθνική ή άλλη καθαρότητα, δεν θα αποτελέσει κίνδυνο για τη χώρα μας, δεν θα δημιουργήσει προβλήματα οποιασδήποτε υφής». Οσο για τους κινδύνους που επισείονται για να αποκλειστούν οι μετανάστες από τις εκλογές της αυτοδιοίκησης, ο κ. Χρονόπουλος παρατηρεί: «Μιλάνε πολλοί για τον αυξημένο αριθμό μεταναστών που έχουμε στη χώρα και προβάλλουν το "τρομακτικό" ποσοστό του 10%. Δεν λένε όμως ότι στο ποσοστό αυτό περιλαμβάνονται εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι που ζουν στη χώρα μας πάνω από μία δεκαετία ή παιδιά που έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα και δεν έχουν ταξιδέψει παρά ελάχιστες φορές στην πατρίδα των γονιών τους. Δεν λένε ότι αυτοί οι άνθρωποι θα μπορούσαν ήδη εδώ και χρόνια να έχουν αποκτήσει την ιδιότητα του έλληνα πολίτη».

Τελικά, έχει δίκιο ο κ. Παυλόπουλος που συνδέει το δικαίωμα της ψήφου των μεταναστών με το προεδρικό διάταγμα; Ο συνομιλητής μας απαντά αρνητικά: «Και σε αυτές τις εκλογές η ευκαιρία για τη συμμετοχή των μεταναστών χάθηκε. Ο υπουργός Εσωτερικών, από την άλλη πλευρά, "υποσχέθηκε" ότι στις επόμενες θα συμμετάσχουν. Συνέδεσε μάλιστα το δικαίωμα ψήφου με την ιδιότητα του "επί μακρόν διαμένοντα" που με μεγάλη καθυστέρηση το ελληνικό κράτος θα αποδώσει σε κάποιους μετανάστες το επόμενο διάστημα. 

»Ομως, επειδή η δημοκρατία αφορά και αριθμούς πρέπει να τονιστεί ότι σύμφωνα με το σχετικό προεδρικό διάταγμα για τους "επί μακρόν διαμένοντες" και τις διαδικασίες που προβλέπει, λιγότεροι από 9.000 μετανάστες (μπορεί και πολύ λιγότεροι) θα καταφέρουν να αποκτήσουν την ιδιότητα τα επόμενα χρόνια. Αυτό θα είναι το αποτέλεσμα της απόφασης του υπουργείου να αναγκάσει τους μετανάστες που ενδιαφέρονται, να περάσουν από μαθήματα γλώσσας που διοργανώνει μόνο η Γενική Γραμματεία Εκπαίδευσης Ενηλίκων (ΓΓΕΕ). Ο αριθμός των 9.000 προκύπτει από τον αριθμό θέσεων εκπαιδευομένων που μπορεί να καλύψει το πρόγραμμα της ΓΓΕΕ. 

»Ενόψει του περιορισμένου αριθμού θέσεων κάποιοι μετανάστες που θα ζητήσουν να παρακολουθήσουν τα μαθήματα δεν θα καταφέρουν να ενταχθούν στο πρόγραμμα και μοιραία δεν θα καταφέρουν να αποκτήσουν την πολυπόθητη ιδιότητα αν και πληρούν τις άλλες προϋποθέσεις του ΠΔ. Ετσι, η "συμπαθής" ΓΓΕΕ όχι μόνο θα επιλέξει το ποιος θα παρακολουθήσει τα μαθήματα ή ποιος μπορεί να αιτηθεί την απόκτηση της ιδιότητας του "επί μακρόν διαμένοντος" αλλά καλείται να αποφασίσει και ποιος θα ψηφίσει στις επόμενες τοπικές εκλογές».

Το χειρότερο είναι ότι η προϋπόθεση της επαρκούς γνώσης της γλώσσας δεν προβλέπεται από την Οδηγία 2003/109/ΕΚ, που αντιθέτως ορίζει ότι «τα κράτη-μέλη θα πρέπει να εφαρμόζουν τις διατάξεις της παρούσας Οδηγίας χωρίς να προβαίνουν σε διακρίσεις λόγω φύλου, φυλής, χρώματος, εθνοτικής ή κοινωνικής προέλευσης, γενετικών χαρακτηριστικών, γλώσσας, θρησκείας ή πεποιθήσεων, πολιτικών ή άλλων φρονημάτων, ιδιότητας μέλους εθνικής μειονότητας, περιουσίας, γέννησης, αναπηριών, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού».

Η αποκάλυψη της κ. Κοππά

Αλλά δεν είναι μόνο οι μεταναστευτικές οργανώσεις που αντιδρούν για τον τρόπο που επιχειρείται να εφαρμοστεί η ευρωπαϊκή Οδηγία από την κυβέρνηση. Η καθηγήτρια Μαριλένα Κοππά, μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ και υπεύθυνη του Τομέα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, θεωρεί προσχηματικό τον τρόπο που προσπαθεί η κυβέρνηση να εφαρμόσει τις τρεις Κοινοτικές Οδηγίες (για τους επί μακρόν διαμένοντες, την οικογενειακή ένωση και το τράφικινγκ): 

«Η Κοινοτική Οδηγία 2003/109/ΕΚ λέει ότι αν κάποιος μένει σε μια χώρα πάνω από πέντε χρόνια μετανάστης δικαιούται να πάρει άδεια επί μακρόν διαμένοντος που δημιουργεί γι' αυτόν κάποιες προνομιακές συνθήκες. Αλλά η Κοινοτική Οδηγία είναι μία κατεύθυνση. Από κει και πέρα η χώρα υποτίθεται ότι οικοδομεί στο μίνιμουμ της Οδηγίας, δεν πάει πίσω. Τι πήγε να κάνει η κυβέρνηση; Να θέσει ως όρο για να θεωρηθεί κάποιος επί μακρόν διαμένων παράβολο 900 ευρώ. Αυτό βέβαια ήταν εντελώς παράνομο. Το απέσυραν μόνο μετά τη δική μας αντίδραση και τη γνωμοδότηση του Συμβουλίου της Επικρατείας». 

Πράγματι, το Συμβούλιο της Επικρατείας συζήτησε στις 21/6 το σχέδιο του προεδρικού διατάγματος και έκρινε μεταξύ άλλων ότι το παράβολο είναι παράνομο: «Η διάταξη αυτή πρέπει να διαγραφεί ως μη νόμιμη, δεδομένου ότι η Οδηγία δεν προβλέπει την καταβολή παραβόλου, μεγάλου μάλιστα ύψους, όπως το προβλεπόμενο στην παραπάνω διάταξη, προκειμένου να ασκηθεί το δικαίωμα που κατοχυρώνεται με την Οδηγία και έρχεται σε αντίθεση με το σκοπό της».

Η κυβέρνηση υποχώρησε, αλλά υπάρχουν πληροφορίες ότι το υπουργείο Εσωτερικών ψάχνει τρόπους να κρατήσει το παράβολο μέσω εγκυκλίων. Παρόμοια προσκόμματα βάζει η κυβέρνηση και για οικογενειακή ένωση των μεταναστών. 

Οπως παρατηρεί η Μαριλένα Κοππά, «βάζουν εισοδηματικούς όρους τους οποίους είναι αδύνατον να τους πληροί ένας μετανάστης. Πρέπει να διαθέτει ετήσιο προσωπικό εισόδημα σταθερό και τακτικό, το οποίο δεν μπορεί να είναι κατώτερο από τις ετήσιες αποδοχές ανειδίκευτου εργάτη. Δηλαδή αυτό που προσδιορίζεται με τη συλλογική σύμβαση. Πόσοι μετανάστες έχουν αυτό το εισόδημα; Εγώ δεν ξέρω κανέναν. Προσαυξάνεται μάλιστα κατά 20% για τη σύζυγο, και 15% για κάθε παιδί. Αυτό φτάνει σ' ένα ποσό που κανείς μετανάστης δεν μπορεί να έχει στην Ελλάδα. Ουσιαστικά, καταστρατηγείται η Κοινοτική Οδηγία. Εχουν τη λογική να νομοθετούν με εγκυκλίους, ώστε κανείς να μην το πάρει είδηση. Οικοδομούν ένα κράτος ξενοφοβικό, θεωρώντας ότι η μετανάστευση είναι μια φυσική καταστροφή που πρέπει να πάρουμε ορισμένα μέτρα για να την αντιμετωπίσουμε». 

Επανερχόμαστε στο Π.Δ. για τους επί μακρόν διαμένοντες. «Το Π.Δ. θέτει προϋπόθεση για να αναγνωριστεί η ιδιότητα του επί μακρόν διαμένοντος ότι μπορείς να αποδείξεις επαρκή γνώση της γλώσσας του πολιτισμού και της κουλτούρας. Αυτό δεν το προβλέπει η Κοινοτική Οδηγία. Στο προσχέδιο υπήρχε και το "προσωπικό ήθος", το οποίο θυμίζει χούντα. Ο μετανάστης θα περνούσε από μια διοικητική επιτροπή, που θα έκρινε το ήθος του. Αυτό καταφέραμε να το απαλείψουμε με τη συζήτηση στη Βουλή. Αλλά παραμένει το ερώτημα. Τι είναι ο "ελληνικός πολιτισμός"; Είναι ο μουσακάς; Είναι. Είναι το τσάμικο; Είναι. Είναι η Ακρόπολη; Δηλαδή πρόκειται για μια χαώδη έννοια, την οποία καθένας μπορεί να την ερμηνεύει όπως θέλει.

»Ζητήσαμε να υπάρχουν συγκεκριμένα εγχειρίδια. Τίποτα. Σιωπή από πλευράς κυβέρνησης. Οσο για τη γλώσσα, ήταν το μοναδικό σημείο που κινητοποιήθηκαν και είπαν ότι θα κάνουν ορισμένα σεμινάρια. Θα πρέπει να αποδείξει ο μετανάστης ότι παρακολούθησε ορισμένες ώρες διδασκαλίας με λεφτά τα οποία πλήρωσε ο ίδιος. Αλλά έτσι αναιρείται η αρχική Οδηγία. Γι' αυτό λέω ότι πρόκειται για μια πολιτική απολύτως προσχηματική». 

Την περασμένη Τρίτη ο κ. Παυλόπουλος ανακοίνωσε κάποιες τροποποιήσεις του νόμου για τη μετανάστευση (3386/2005), με τις οποίες αίρονται κάποια γραφειοκρατικά εμπόδια, αλλά δεν μεταβάλλεται η ουσία των κυβερνητικών αυτών κατευθύνσεων. 

Ο τομέας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΠΑΣΟΚ έχει ιδρύσει κέντρο βοήθειας μεταναστών που λειτουργεί κάθε Κυριακή στην οδό Σολωμού και σχολή εκμάθησης ελληνικών: «Είχαμε την τύχη να υπάρχουν αρκετοί εθελοντές καθηγητές ειδικευμένοι στο αντικείμενο αυτό, δηλαδή να διδάσκουν τα ελληνικά σαν δεύτερη γλώσσα», συμπληρώνει η κυρία Κοππά. «Λειτουργούν δύο τμήματα τώρα στην Αθήνα και ξεκινήσαμε και ένα τμήμα στο Περιστέρι. Φιλοδοξία μας είναι να λειτουργεί σε κάθε δήμο. Περιμένουμε να τελειώσουν οι δημοτικές εκλογές για να έρθουμε σε επαφή με τους δήμους και να οργανώσουμε αυτά τα τμήματα δωρεάν και όχι με τους όρους που λέει το υπουργείο».

Για τη σύνδεση του Π.Δ. από τον Παυλόπουλο με μελλοντική απόδοση δικαιώματος ψήφου η κυρία Κοππά είναι κατηγορηματική: «Δεν προκύπτει από πουθενά. Είναι στάχτη στα μάτια. Ο κ. Παυλόπουλος θεωρεί τα πολιτικά δικαιώματα ως επιβράβευση για την κοινωνική ένταξη των μεταναστών, ενώ ισχύει το αντίστροφο. Το ΠΑΣΟΚ κατέθεσε στις αρχές του χρόνου πρόταση νόμου, η οποία προβλέπει δικαίωμα εκλέγειν και εκλέγεσθαι σε δημοτικές εκλογές. Αποκλείει μόνο την εκλογή σε μονοπρόσωπα όργανα (δήμαρχοι, νομάρχες). Ουσιαστικά εξισώνουμε τους μετανάστες εφόσον έχουν τριετή παραμονή με τους πολίτες άλλων χωρών της Ε.Ε. που μένουν εδώ. Δεν βάζουμε τα μονοπρόσωπα όργανα επειδή αυτά έχουν εκτελεστικές εξουσίες, για τις οποίες απαιτείται ιθαγένεια. Σε όλα τα άλλα υπάρχει πλήρης εξίσωση». Φυσικά, το σχέδιο νόμου απορρίφτηκε από την πλειοψηφία. 

Η πρόθεση της κυβέρνησης να δυσκολέψει τη ζωή των μεταναστών προδίδεται από τους περιορισμούς που θέτει ο νέος μεταναστευτικός νόμος στην άδεια παραμονής και εργασίας. Η άδεια ισχύει μόνο για ένα επάγγελμα και για το νομό στον οποίο εκδόθηκε: «Με ποια λογική σε μια οικονομία ανοιχτή, ελεύθερη και ευμετάβλητη όπως η ελληνική θα πούμε στον άλλο ότι θα κάνεις μόνο αυτή τη δουλειά και μόνο σ' αυτό το νομό; Μπορεί λ.χ. να δουλεύει κάποιος το καλοκαίρι σαν γκαρσόνι και μόλις τελειώνει η σεζόν να δουλεύει στην οικοδομή. Γιατί να μην το κάνει; Το αποτέλεσμα είναι να σπρώχνεται ο μετανάστης στην παρανομία».

Η δεύτερη γενιά μεταναστών

«Εμείς πιστεύουμε ότι το μεγάλο πρόβλημα είναι η δεύτερη γενιά, τα παιδιά των μεταναστών που πλέον είναι πολλά. Τα παιδιά αυτά έχουν ένα μεγάλο πρόβλημα που δεν έχει γίνει γνωστό, το πρόβλημα του πιστοποιητικού. Οταν ένα παιδάκι γεννιέται στην Ελλάδα από αλλοδαπό, δεν παίρνει πιστοποιητικό γεννήσεως. Αυτά τα παιδιά δεν έχουν χαρτιά. Είναι ένα δράμα που ζουν πολλές οικογένειες. Η δική μας γνώμη είναι ότι κάθε παιδί που γεννιέται στην Ελλάδα πρέπει να παίρνει την ελληνική υπηκοότητα. Και αν ένα παιδάκι συμπληρώνει κάποια χρόνια στο σχολείο, πρέπει κι αυτό να παίρνει υπηκοότητα. Κι όταν πάρει αυτό, παίρνουν και οι γονείς του μαζί. Το θέμα αυτό το είχε θέσει ο Παπανδρέου στη Βουλή κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου για τη μετανάστευση. Αυτό προϋποθέτει αλλαγή του κώδικα ιθαγένειας, τον οποίο θεωρούμε ξεπερασμένο, και πρέπει να δούμε με νέα αντίληψη όλα τα θέματα που άπτονται της ιθαγένειας. Μετά από μια εμπειρία 15 χρόνων πρέπει να καταλάβουμε ότι το θέμα της μετανάστευσης είναι θέμα δεύτερης γενιάς και αν δεν δοθεί μια λύση γι' αυτά τα παιδιά, ουσιαστικά όλα τα άλλα είναι μπαλώματα».

Οσο για τη συμμετοχή των μεταναστών στις δημοτικές εκλογές, αυτή διευκολύνει την κοινωνική τους ένταξη: 

«Ο χώρος της τοπικής αυτοδιοίκησης είναι ένας εξαιρετικά καλός χώρος συνάντησης των μεταναστών με την τοπική κοινωνία. Δηλαδή το να συμμετέχουν στα ψηφοδέλτια, να υπάρχει μια ανταλλαγή, τους φέρνεις κοντά. Τι είναι η ένταξη; Η ένταξη είναι να μάθουν να μιλάνε τη γλώσσα, να συμμετέχουν στην κοινωνική ζωή, στην οικονομική ζωή. Αν υπάρχει ένα κοινό διακύβευμα όπως είναι η τοπική αυτοδιοίκηση, είναι ένας πολύ καλός δρόμος για την ένταξη. Αρα η ψήφος είναι σημαντική για την ένταξη ή το ζήτημα της οικογενειακής επανένωσης; Και εκεί μπαίνει το δίλημμα που θέσαμε στην κυβέρνηση κι αυτή δεν μας απάντησε. Τι θέλουμε; Θέλουμε περιθωριοποιημένους ανθρώπους, θύματα κάθε κυκλώματος; Ή οικογένειες που τους ενδιαφέρει το παιδί τους να έχει ασφάλεια, τους ενδιαφέρει να πηγαίνει καλά στο σχολείο; Σ' αυτά τα ερωτήματα δεν μπορούν να απαντήσουν, γι' αυτό τα μέτρα είναι αποσπασματικά και ουσιαστικά, είναι μέτρα αποκλεισμού».



Δικαίωμα υπό αμφισβήτηση

Η συμμετοχή στην πολιτική ζωή της χώρας όπου ζουν και εργάζονται των αλλοδαπών -και κυρίως των μεταναστών- έχει απασχολήσει τις ευρωπαϊκές χώρες τις δύο τελευταίες δεκαετίες και ιδιαίτερα μετά τις μετακινήσεις πληθυσμών που παρατηρήθηκαν από τις αρχές της δεκαετίας του '90. Πολλές χώρες φρόντισαν να αντιμετωπίσουν μόνες τους αυτό το έλλειμμα δημοκρατίας. Αλλά η επίλυσή του γίνεται πανευρωπαϊκό αίτημα από τη στιγμή που συζητιέται ανοιχτά στο Συμβούλιο της Ευρώπης.

*Στις 5/2/92 το Συμβούλιο της Ευρώπης υιοθέτησε τη «Σύμβαση για τη συμμετοχή αλλοδαπών στη δημόσια ζωή σε τοπικό επίπεδο». Η Σύμβαση τέθηκε σε ισχύ στις 1/5/97 και έως σήμερα έχει υπογραφεί από την Αλβανία, την Κύπρο, την Τσεχία, τη Δανία, τη Φιλανδία, την Ισλανδία, την Ιταλία, την Ολλανδία, τη Νορβηγία, τη Σουηδία και τη Μεγάλη Βρετανία. Η Ελλάδα δεν έχει υπογράψει, ούτε φαίνεται διατεθειμένη να το πράξει. Η ευρωπαϊκή αυτή σύμβαση θεσπίζει το δικαίωμα εκλέγειν και εκλέγεσθαι των αλλοδαπών στις εκλογές της τοπικής αυτοδιοίκησης, με τον μοναδικό όρο ότι έχουν συμπληρώσει πέντε χρόνια νόμιμης παραμονής στην ευρωπαϊκή χώρα όπου ζουν. 

*Στις 16/3/2000 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθέτησε ψήφισμα στο οποίο διατυπώνεται η ευχή «για λόγους σεβασμού των θεμελιωδών δημοκρατικών αξιών της Ε.Ε., να προσαρμόσουν τα κράτη-μέλη το συντομότερο δυνατόν τις νομοθεσίες τους, ώστε να επεκταθεί το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις δημοτικές και τις ευρωπαϊκές εκλογές σε όλους τους εξωκοινοτικούς πολίτες που έχουν μόνιμη διαμονή στο έδαφός τους για διάστημα άνω της πενταετίας» (άρθρο 19). 

*Στις 5/7/01 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συνιστά «στα κράτη-μέλη να κυρώσουν, εφόσον δεν το έχουν ακόμη πράξει, την Ευρωπαϊκή Σύμβαση της 5ης Φεβρουαρίου 1992 για τη συμμετοχή των αλλοδαπών στον δημόσιο βίο σε τοπικό επίπεδο» (άρθρο 115). Σε άλλο σημείο το ίδιο ψήφισμα «συνιστά στα κράτη-μέλη να επεκτείνουν το δικαίωμα της ψήφου και της υποψηφιότητας στις δημοτικές και ευρωπαϊκές εκλογές, που το άρθρο 19 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ενωση παρέχει στους πολίτες της Ενωσης, σε όλους τους πολίτες τρίτων χωρών που διαμένουν νομίμως στο έδαφός τους τουλάχιστον επί μία τριετία» (άρθρο 122).

*Στις αρχές του 2003 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθέτησε νέο ψήφισμα (με βάση την Εκθεση Σβίμπελ που είχε υποβληθεί από το 2001) με το οποίο «καλεί την Αυστρία, το Βέλγιο, τη Γερμανία, την Ισπανία, τη Γαλλία, την Ελλάδα, την Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο και την Πορτογαλία να υπογράψουν και να κυρώσουν την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τη συμμετοχή των αλλοδαπών στον δημόσιο βίο σε τοπικό επίπεδο, και το Ηνωμένο Βασίλειο να κυρώσει την εν λόγω σύμβαση. Καλεί δε όλα τα κράτη-μέλη να την εφαρμόσουν» (άρθρο 130). 

Σε άλλο άρθρο (136), το ψήφισμα «συνιστά στα κράτη-μέλη να επεκτείνουν το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις εκλογές των τοπικών αρχών και στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε όλους τους πολίτες τρίτων χωρών που κατοικούν νόμιμα στην Ευρωπαϊκή Ενωση για τουλάχιστον τρία χρόνια».

*Το Σεπτέμβριο του ίδιου χρόνου το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα υπερψηφίσει με μικρή πλειοψηφία (221 υπέρ, 195 κατά και 23 αποχές) παρόμοια έκθεση του γάλλου ευρωβουλευτή και παλιού προέδρου της αντιρατσιστικής οργάνωσης SOS Racisme, Φοντέ Σιλά. Οι περισσότεροι έλληνες ευρωβουλευτές την καταψήφισαν. Είχαν το δικό τους πόνο, επειδή η έκθεση ζητούσε την κατάργηση του ειδικού καθεστώτος διακρίσεων εις βάρος των γυναικών που διέπει το Αγιον Ορος. Την επόμενη χρονιά η ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θα ακολουθήσει την ίδια κατεύθυνση. Μόνο που η έκθεση αυτή δεν υιοθετήθηκε ποτέ από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. 

*Το πιο πρόσφατο σχετικό ντοκουμέντο εγκρίθηκε στις 6/7/06 από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο «καλεί την Επιτροπή να προβεί σε νομική αναθεώρηση των υφισταμένων διατάξεων σχετικά με την ιδιότητα του ευρωπαίου πολίτη στα διάφορα κράτη-μέλη, καθώς και των πρακτικών που ακολουθούν σήμερα τα κράτη-μέλη σε σχέση με το δικαίωμα των επί μακρόν διαμενόντων μεταναστών να ψηφίζουν στις τοπικές και δημοτικές εκλογές».


ΔΙΑΒΑΣΤΕ

David C. Earnest
«Voting Rights for Resident Aliens»
(Department of Political Science, The George Washington University, Washington, DC, November 7, 2003)
Συγκριτική ανάλυση του δικαιώματος ψήφου για τους ξένους σε διάφορες χώρες.

Dita Vogel, Anna Triandafyllidou
«Civic activation of immigrants - An introduction to conceptual and theoretical issues»
(University of Oldenburg, POLITIS-Working paper Νο. 1, 2005) www.uni-oldenburg.de/politis-europe/webpublications
Η συμμετοχή των μεταναστών στην πολιτική ζωή της χώρας υποδοχής.

Norbert Cyrus, Ruby Gropas, Ankica Kosic, Dita Vogel
«Opportunity structures for immigrants' active civic participation in the EuropeanUnion: sharing comparative observations»
(University of Oldenburg. POLITIS-Working paper Νο. 2, 2005) www.uni-oldenburg.de/politis-europe/webpublications
Συγκριτική μελέτη για τα πολιτικά δικαιώματα των μεταναστών. Σύμφωνα με την έρευνα στην Ε.Ε., το δικαίωμα εκλέγειν και εκλέγεσθαι για τους μετανάστες έχει παραχωρηθεί μέχρι το 2004 σε 11 χώρες (Δανία, Φιλανδία, Ιρλανδία, Ολλανδία, Μάλτα, Πορτογαλία, Σλοβακία, Σλοβενία, Ισπανία, Σουηδία, Ηνωμένο Βασίλειο), το δικαίωμα μόνο ψήφου σε 2 (Βέλγιο, Εσθονία), ενώ δεν έχει παραχωρηθεί κανένα δικαίωμα στις υπόλοιπες 12 (Αυστρία, Κύπρος, Τσεχία, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Ιταλία, Λετονία, Λιθουανία, Λουξεμβούργο, Πολωνία).



ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ

www.diavatirio.net
Διαδικτυακό Περιοδικό για Μετανάστες του Ελληνοαλβανικού Συνδέσμου Φιλίας «Σωκράτης».

www.coe.int
Το Συμβούλιο της Ευρώπης έχει από το 1992 ψηφίσει τη «Σύμβαση για τη συμμετοχή αλλοδαπών στη δημόσια ζωή σε τοπικό επίπεδο».


 

 

Ελευθεροτυπία, 15/10/2006

 

www.iospress.gr