ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΑΣ

 

Η Σύμβαση-φάντασμα
 

Ενα σημαντικό ντοκουμέντο του υπουργείου Εξωτερικών αποκαλύπτει τους λόγους για τους οποίους η Ελλάδα διστάζει να αναγνωρίσει στη μειονότητα της Θράκης τα δικαιώματα που προβλέπει η Σύμβαση-Πλαίσιο για την προστασία των μειονοτήτων.

 

Ο τρόπος που συζητείται η υπόθεση της μειονότητας στη Θράκη οδηγεί με ακρίβεια σε διάλογο κουφών. Ειδικά στα τηλεοπτικά παράθυρα εμφανίζονται ως ειδικοί άνθρωποι που δεν έχουν καν πατήσει το πόδι τους στην περιοχή, αλλά είναι έτοιμοι να επιχειρηματολογήσουν για το πόσο πολύ σέβεται η Ελλάδα τα δικαιώματα της μειονότητας, για το ποιος είναι Πομάκος και ποιος Τούρκος και το πόσο ύποπτη είναι η κυρία Καρά Χασάν ή ο κύριος Ιλχάν.

Ας μιλήσουμε, λοιπόν, με πραγματικά δεδομένα. Δημοσιεύουμε παρακάτω ένα σημαντικό ντοκουμέντο. Πρόκειται για άκρως απόρρητο έγγραφο του υπουργείου Εξωτερικών (ΑΠΦ 1151.100/ΑΣ 548, Α2 ΔΔΣ/Τμήμα Μειονοτικών Θεμάτων, 11/8/98). Απευθύνεται στο Διπλωματικό Γραφείο του υφυπουργού και υπογράφεται με εντολή υπουργού από τον διευθυντή κ. Κ. Γεροκωστόπουλο, πληρεξούσιο υπουργό Α'. Το θέμα του είναι τα «Πρακτικά προβλήματα κατά την ενδεχομένη εφαρμογή στη Θράκη της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των εθνικών μειονοτήτων».

Ως γνωστόν, η Ελλάδα έχει υπογράψει από τις 22/9/97 τη Σύμβαση-Πλαίσιο για την προστασία των εθνικών μειονοτήτων του Συμβουλίου της Ευρώπης. Από τότε, όμως, έχει επιμελώς αποφύγει να την κυρώσει με νόμο στη Βουλή, παρά τις συνεχείς υποσχέσεις των εκάστοτε κυβερνητικών υπευθύνων προς τους διεθνείς οργανισμούς (βλ. σχετικό κείμενο στην τρίτη σελίδα του «Ιού»). Η Σύμβαση-Πλαίσιο έχει υιοθετηθεί στις 10/11/94 από την Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου.

Από την 1/2/95 άρχισαν τα κράτη-μέλη να υπογράφουν και στη συνέχεια να κυρώνουν τη σύμβαση. Από την 1/2/98 η σύμβαση έχει τεθεί σε ισχύ. Τα κράτη που έχουν κυρώσει τη σύμβαση είναι το Αζερμπαϊτζάν, η Αλβανία, η Αρμενία, η Αυστρία, η Βοσνία - Ερζεγοβίνη, η Βουλγαρία, η Γερμανία, η Γεωργία, η Δανία, η Ελβετία, η Εσθονία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιρλανδία, η Ισπανία, η Ιταλία, η Κροατία, η Κύπρος, η Λετονία, η Λιθουανία, το Λίχτενσταϊν, η Μάλτα, η Μολδαβία, η Νορβηγία, η Ολλανδία, η Ουγγαρία, η Ουκρανία, η ΠΓΔ Μακεδονίας, η Πολωνία, η Πορτογαλία, η Ρουμανία, η Ρωσία, το Σαν Μαρίνο, η Σερβία - Μαυροβούνιο, η Σλοβακία, η Σλοβενία, η Σουηδία, η Τσεχία και η Φιλανδία.

Η Ελλάδα, μαζί με το Βέλγιο, την Ισλανδία και το Λουξεμβούργο έχουν απλώς υπογράψει και καθυστερούν την επικύρωση της σύμβασης. Τέλος, η Γαλλία και η Τουρκία δεν έχουν ακόμα υπογράψει. Και η μεν Γαλλία θεωρεί ότι αντιβαίνει στο Σύνταγμά της κάθε θεσμοθέτηση ομάδων με βάση την καταγωγή, τη θρησκεία ή τη «φυλή» τους. Στη Γαλλία αναγνωρίζεται μόνο ο γαλλικός λαός και τα κριτήρια καταγωγής, θρησκείας ή «φυλής» δεν έχουν νομική υπόσταση. Οσο για την Τουρκία, είναι γνωστή η πολιτική της απέναντι στις μειονότητες και η επιμονή της να μην αναγνωρίζει καμιά άλλη μειονότητα εκτός από εκείνες που προβλέπει η Συνθήκη της Λοζάνης. Κάτι μας θυμίζει αυτή η επιμονή.

Στο έγγραφο που παρουσιάζουμε γίνονται σαφείς οι λόγοι για τους οποίους το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών αποφεύγει τόσα χρόνια την κύρωση της σύμβασης, παρά το γεγονός ότι κάθε τόσο οι εκπρόσωποι της ελληνικής κυβέρνησης διαβεβαιώνουν τους διεθνείς οργανισμούς ότι θα το πράξουν με την πρώτη ευκαιρία.

Ο φόβος του ΥΠΕΞ

Ο φόβος των σχεδιαστών της μειονοτικής πολιτικής του υπουργείου είναι ότι θα εκμεταλλευτεί η Τουρκία την εφαρμογή της σύμβασης και θα «υποδαυλίσει» αναταραχή στη μειονότητα, με πρόσχημα την προσαρμογή της ελληνικής διοίκησης σε όσα επιτάσσει η σύμβαση.

Ομως μ' αυτόν τον τρόπο οι συντάκτες του εγγράφου αναδεικνύουν την Τουρκία σε ρυθμιστή του επιπέδου ζωής της μειονότητας και εξαρτούν την αναγνώριση των πολιτικών δικαιωμάτων των ελλήνων πολιτών που ανήκουν σ' αυτήν από την κακοπιστία της γειτονικής χώρας.

«Από πλευράς μας», αρχίζει το έγγραφο, «κρίνουμε σκοπιμότερο να απαριθμήσουμε τα σημεία εκείνα της Σύμβασης που θα επιβάλουν, εάν αυτή εφαρμοσθεί, αλλαγή της μέχρι τώρα ακολουθούμενης επίσημης ή και άτυπης μειονοτικής πολιτικής.

»Οι εκτιμήσεις που παρατίθενται εδράζονται στην άποψη ότι η τουρκική πλευρά θα επιχειρήσει, μέσω του προξενείου Κομοτηνής και των Μουσουλμάνων που επηρεάζονται από αυτό, κακόπιστη ερμηνεία της Σύμβασης με βασικό σκοπό όχι τη βελτίωση της ζωής των Μουσουλμάνων, αλλά την άντληση πολιτικών οφελών. Οι εκτιμήσεις αυτές βασίσθηκαν στην κατά λέξη διατύπωση των άρθρων της Σύμβασης, χωρίς δηλαδή να ληφθούν υπόψη ούτε ενδεχόμενες δυνατότητες των κρατών να μην εφαρμόσουν πλήρως ορισμένες από τις προβλέψεις της, ούτε η νοοτροπία από την οποία διέπεται το Συμβούλιο της Ευρώπης για την εφαρμογή της, παράγοντες που εκφεύγουν των γνώσεων της Α2 Διευθύνσεως».

Στη συνέχεια καταγράφονται οι συνέπειες που αναμένεται να έχει η εφαρμογή της σύμβασης. Παραθέτουμε τα άρθρα της σύμβασης που θεωρούνται προβληματικά από τους συντάκτες του εγγράφου και στη συνέχεια τα σχόλια και τις παρατηρήσεις τους:

Αρθρο 7
Τα Μέρη θα μεριμνήσουν ώστε να διασφαλίσουν σε κάθε πρόσωπο που ανήκει σε εθνική μειονότητα, τα δικαιώματα της ειρηνικής συνάθροισης και του συνεταιρισμού, την ελευθερία έκφρασης και την ελευθερία σκέψης, συνείδησης και θρησκείας.
Αρθρο 8
Τα Μέρη δεσμεύονται να αναγνωρίσουν σε κάθε πρόσωπο που ανήκει σε εθνική μειονότητα το δικαίωμα να εκδηλώνει τη θρησκεία ή τις πεποιθήσεις του, καθώς επίσης και το δικαίωμα να ιδρύει θρησκευτικούς φορείς, οργανώσεις και ενώσεις.

-Σχόλιο ΥΠΕΞ: «Οι Μουσουλμάνοι της Θράκης συναντούν δυσχέρειες στη σύσταση σωματείων, ιδίως όταν στον τίτλο τους αναφέρονται οι λέξεις "Τούρκος", "τουρκική". Οι δυσχέρειες αυτές, οι οποίες δεν εδράζονται πάντοτε σε νομικά επιχειρήματα, θα καταστεί ευκολότερο να αίρονται με την επίκληση των προβλεπομένων από τη Σύμβαση-Πλαίσιο. Σημειώνεται ότι η πλειοψηφία των υπό αίρεση συλλόγων δεν διάκειται φιλικά προς τις απόψεις μας».

Αρθρο 9, παρ. 3:
Τα Μέρη δεν παρεμποδίζουν τη δημιουργία και τη χρήση εντύπων μέσων από πρόσωπα που ανήκουν σε εθνικές μειονότητες. Στο νομικό πλαίσιο που διέπει τη ραδιοφωνία και την τηλεόραση, μεριμνούν, στο μέτρο του δυνατού και λαμβανομένων υπόψη των διατάξεων της πρώτης παραγράφου, ούτως ώστε να παρέχεται στα πρόσωπα που ανήκουν σε εθνικές μειονότητες η δυνατότητα δημιουργίας και χρήσης δικών τους μέσων μαζικής ενημέρωσης.

-Σχόλιο ΥΠΕΞ: «Η κυκλοφορία και διανομή του εκδιδόμενου στην Τουρκία τύπου παρακωλύεται στη Θράκη. Αντιθέτως, επιτρέπεται η έκδοση και κυκλοφορία τοπικών τουρκόφωνων εφημερίδων που ασκούν έντονη κριτική κατά της Ελλάδας».

Αρθρο 10, παρ. 2:
Στις γεωγραφικές περιοχές σημαντικής ή παραδοσιακής εγκατάστασης προσώπων που ανήκουν σε εθνικές μειονότητες, εφόσον τα πρόσωπα αυτά το ζητήσουν και η σχετική αίτηση ανταποκρίνεται σε πραγματική ανάγκη, τα Μέρη θα προσπαθήσουν να εξασφαλίσουν, στο μέτρο του δυνατού, συνθήκες τέτοιες που να επιτρέπουν τη χρήση της μειονοτικής γλώσσας στις σχέσεις των προσώπων αυτών με τις διοικητικές αρχές.

-Σχόλιο ΥΠΕΞ: «Δεν χρησιμοποιείται μειονοτική γλώσσα κατά τις συναλλαγές των Μουσουλμάνων με τη Δημόσια Διοίκηση. Κατά καιρούς έχουν χρησιμοποιηθεί μεταφραστές στη Νομαρχία Ροδόπης, χωρίς όμως να θεσμοθετηθεί η ύπαρξή τους. Είναι προφανές ότι η κατά κάποιον τρόπο εισαγωγή της τουρκικής στη Δημόσια Διοίκηση της Θράκης και ο διορισμός ενός αριθμού τουρκόφωνων υπαλλήλων θα ερέθιζαν αρκετούς Χριστιανούς και θα οδηγούσαν σε μεγάλες οικονομικές δαπάνες για τη δημιουργία της κατάλληλης υποδομής. Εκείνο που μπορεί να αντιμετωπισθεί είναι η τοποθέτηση μικρού αριθμού διερμηνέων σε κάθε Νομαρχία, στους οποίους να απευθύνονται όσοι Μουσουλμάνοι δυσκολεύονται να συνεννοηθούν στα ελληνικά. Με τον τρόπο αυτό θα αποκτούσαμε και την ευχέρεια τοποθέτησης μεταφραστών πομακικής και αθιγγανικής, έστω προς δημιουργία εντυπώσεων».

Αρθρο 10, παρ. 3:
Τα Μέρη δεσμεύονται να εγγυηθούν σε κάθε πρόσωπο που ανήκει σε εθνική μειονότητα το δικαίωμα να πληροφορείται, το συντομότερο δυνατό και σε γλώσσα την οποία κατανοεί, τους λόγους σύλληψής του, τη φύση και την αιτία της εναντίον του κατηγορίας, καθώς και το δικαίωμα να υπερασπισθεί τον εαυτό του στη γλώσσα αυτή, με τη δωρεάν συνδρομή διερμηνέα, εάν χρειασθεί.

-Σχόλιο ΥΠΕΞ: «Η αστυνομία δεν συνηθίζει να χρησιμοποιεί διερμηνείς κατά τη σύλληψη Μουσουλμάνων. Η ευχέρεια αυτή υφίσταται, πάντως, στα δικαστήρια της Θράκης. Κατάχρηση των προβλεπομένων από τη Σύμβαση, με συχνή επίκληση του δικαιώματος για παρουσία διερμηνέα, θα μπορούσε να βραχυκυκλώσει το έργο των αστυνομικών αρχών».

Αρθρο 11, παρ. 2:
Τα Μέρη δεσμεύονται να αναγνωρίσουν σε κάθε πρόσωπο που ανήκει σε εθνική μειονότητα το δικαίωμα να εκθέτει σε δημόσια θέα πινακίδες, επιγραφές και άλλες πληροφορίες ιδιωτικού χαρακτήρα στη μειονοτική του γλώσσα.

-Σχόλιο ΥΠΕΞ: «Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν πινακίδες σε μειονοτική γλώσσα για να πληροφορούν το κοινό περί των επαγγελματικών δραστηριοτήτων διαφόρων ιδιωτών. Αν και κάτι τέτοιο δεν απαγορεύεται, έχει αποθαρρυνθεί από τα μικρομεσαία στελέχη των τοπικών αρχών. Στη στάση αυτή συντελεί και το γεγονός της χρήσης του λατινικού αλφαβήτου για την τουρκική, με αποτέλεσμα να διαφέρουν οι πινακίδες των τουρκικών ονομάτων σε σημαντικό βαθμό από τις ελληνικές. Βεβαίως, η χρήση πινακίδων στα αγγλικά, γαλλικά κτλ., ουδένα μέχρι τώρα έχει ενοχλήσει. Ενδέχεται η χρήση της τουρκικής να ενοχλήσει ακραίους Χριστιανούς καταστηματάρχες, ιδίως εάν συνδυασθεί με απώλεια πελατείας».

Αρθρο 11, παρ. 3:
Στις περιοχές που κατοικούνται παραδοσιακά από σημαντικό αριθμό προσώπων που ανήκουν σε εθνική μειονότητα, τα Μέρη, στο πλαίσιο του νομοθετικού τους συστήματος, συμπεριλαμβανομένων, ενδεχομένως, των συμφωνιών τους με άλλα Κράτη και λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητές τους, προσπαθούν να αναγράφουν τις τοπικές παραδοσιακές ονομασίες, τα ονόματα δρόμων καθώς και άλλες τοπογραφικές ενδείξεις που απευθύνονται στο κοινό, και στη μειονοτική γλώσσα, εφόσον υπάρχει επαρκής ζήτηση για τέτοιου είδους ενδείξεις.

-Σχόλιο ΥΠΕΞ: «Τα ονόματα των πόλεων, οδών και τοποθεσιών εμφανίζονται μόνον στην ελληνική και όχι σε μειονοτική γλώσσα. Η χρήση τουρκικών τοπωνυμίων, τα οποία ουδεμία σχέση έχουν με τα ελληνικά εκτός ελαχίστων περιπτώσεων, θα συναντούσε σοβαρές αντιδράσεις».

Αρθρο 12, παρ. 3:
Τα Μέρη δεσμεύονται να προάγουν την ισότητα ευκαιριών όσον αφορά την πρόσβαση σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης για τα πρόσωπα που ανήκουν σε εθνικές μειονότητες.

-Σχόλιο ΥΠΕΞ: «Η μειονοτική εκπαίδευση περιορίζεται σήμερα κατ' ουσίαν στην πρωτοβάθμια. Η μέχρι τώρα προσπάθεια συνίσταται στη συρρίκνωση των μειονοτικών γυμνασίων και την επιβολή της ελληνικής γλώσσας στην εκπαίδευση. Ο στόχος αυτός διευκολύνεται και από τον νέο τρόπο εισαγωγής των Μουσουλμάνων στα Πανεπιστήμια, που τους ωθεί στα δημόσια σχολεία για να μάθουν καλύτερα ελληνικά εφόσον σε αυτά θα διαγωνισθούν. Η Σύμβαση θα αποτελέσει έρεισμα για τους Μουσουλμάνους εκείνους που επιθυμούν να δημιουργήσουν εκτεταμένη δευτεροβάθμια μειονοτική εκπαίδευση, οι απόφοιτοι της οποίας θα περιθωριοποιούνται, εάν δεν πηγαίνουν για σπουδές στην Τουρκία. Ενα άλλο πρόβλημα θα αποτελέσει η δυνατότητα ίδρυσης μειονοτικών νηπιαγωγείων στα οποία θα μπορούσαν τα παιδιά των Πομάκων και των Αθίγγανων να εθισθούν από πολύ νεαρή ηλικία στην τουρκική γλώσσα».

Αρθρο 13, παρ. 1:
Στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού τους συστήματος, τα Μέρη αναγνωρίζουν στα πρόσωπα που ανήκουν σε εθνική μειονότητα το δικαίωμα να δημιουργούν και να διαχειρίζονται τα δικά τους ιδιωτικά ιδρύματα εκπαίδευσης και κατάρτισης.

-Σχόλιο ΥΠΕΞ: «Οι μειονοτικοί έχουν το δικαίωμα ίδρυσης και λειτουργίας σχολείων, πλην όμως τα έξοδα λειτουργίας τους έχουν αναληφθεί από την Πολιτεία. Ενδεχόμενη παραίτηση της Πολιτείας από την κάλυψη και των εξόδων νέων μειονοτικών σχολείων, τα οποία θα ήθελαν να ιδρύσουν Μουσουλμάνοι, θα μπορούσε να επιφέρει ανάμειξη του τουρκικού Προξενείου στη χρηματοδότησή τους».

Αρθρο 16:
Τα Μέρη απέχουν από τη λήψη μέτρων τα οποία, μεταβάλλοντας την πληθυσμιακή αναλογία σε μία γεωγραφική περιοχή όπου κατοικούν πρόσωπα που ανήκουν σε εθνικές μειονότητες, αποσκοπούν να πλήξουν τα δικαιώματα και τις ελευθερίες που απορρέουν από τις αρχές που υιοθετεί η παρούσα Σύμβαση-Πλαίσιο.

-Σχόλιο ΥΠΕΞ: «Καταβάλλεται προσπάθεια εγκατάστασης Ποντίων προερχομένων από την πρώην ΕΣΣΔ, αλλά και άλλων Ελλήνων, προκειμένου να μεταβληθεί η αναλογία Χριστιανών και Μουσουλμάνων στη Θράκη. Ενθαρρύνεται, επίσης, η μετακίνηση Μουσουλμάνων προς τη νότια Ελλάδα για τον ίδιο λόγο. Οι προσπάθειες αυτές, που καταγγέλλονται ήδη από την Τουρκία σε διεθνείς οργανισμούς, θα καταστούν δυσχερέστερες, αφού προβλέπεται ότι τα κράτη δεν πρέπει να επιδίδονται σε τέτοιες πρακτικές. Υπενθυμίζεται, τέλος, ότι κατά την κατάρτιση των ορίων της νομαρχιακής αυτοδιοίκησης ο νομός Ξάνθης συνυπολογίσθηκε μαζί με τους νομούς Δράμας και Καβάλας, ο δε νομός Ροδόπης συνενώθηκε με το νομό Εβρου προκειμένου να εξασφαλισθεί η μη εκλογή Μουσουλμάνου υποψηφίου, πρακτική σαφώς αντίθετη προς το πνεύμα της Σύμβασης».

Αρθρο 17, παρ. 1-2:
Τα Μέρη δεσμεύονται να μην εμποδίζουν το δικαίωμα των προσώπων που ανήκουν σε εθνικές μειονότητες να αποκτούν και να διατηρούν ελεύθερα και ειρηνικά επαφές πέραν των συνόρων με πρόσωπα που βρίσκονται μόνιμα σε άλλα Κράτη, κυρίως με αυτά με τα οποία έχουν κοινή εθνοτική, πολιτιστική, γλωσσική ή θρησκευτική ταυτότητα ή πολιτιστική κληρονομιά.
Τα Μέρη δεσμεύονται να μην παρακωλύουν την άσκηση του δικαιώματος των προσώπων που ανήκουν σε εθνικές μειονότητες να συμμετέχουν στις δραστηριότητες μη κυβερνητικών οργανώσεων, τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο.

-Σχόλιο ΥΠΕΞ: «Οι διασυνοριακές επαφές μεταξύ Μουσουλμάνων της Ελλάδας και Τούρκων, χωρίς να καταδικάζονται επίσημα, δεν ενθαρρύνονται. Το ίδιο ισχύει για την έλευση καλλιτεχνικών συγκροτημάτων από την Τουρκία, καθώς και άλλων μορφών επισκέψεων που θα μπορούσαν να τονώσουν την τουρκική πολιτιστική ταυτότητα στη Θράκη. Το πνεύμα της σύμβασης δείχνει να αποσκοπεί στη δημιουργία αντίστροφης δυναμικής».

Το καταληκτικό συμπέρασμα των συντακτών του εγγράφου είναι, βέβαια, απορριπτικό και επαναφέρει το επιχείρημα για την εκμετάλλευση της σύμβασης από την Τουρκία:

«Οι παρατηρήσεις αυτές δεν εξαντλούν τον προβληματισμό της Α2 Διευθύνσεως ο οποίος εστιάζεται, επίσης, στο ενδεχόμενο εφαρμογής της Σύμβασης σε άλλες περιοχές που κατοικούν Μουσουλμάνοι τουρκικής καταγωγής, καθώς και στο συγκεκριμένο τρόπο εφαρμογής της Σύμβασης στη Θράκη όπου πρέπει να συνδυασθεί η αποτροπή αντιδράσεων ακραίων Χριστιανών με την προσεκτική τήρηση των προβλεπομένων από τη Σύμβαση ώστε να μη δοθούν αφορμές στους Τούρκους να διατυπώσουν κατηγορίες για αθέτηση των δεσμεύσεών μας.

Το Γραφείο Πολιτικών Υποθέσεων Καβάλας παρακαλείται να μας γνωρίσει τυχόν απόψεις του για τις επιπτώσεις από την εφαρμογή της Σύμβασης στη Θράκη».

Το έγγραφο είναι αποκαλυπτικό, διότι δίνει μια ολοκληρωμένη εικόνα για το πόσα πράγματα δεν γίνονται για τη μειονότητα και πόσα δικαιώματα των μειονοτικών πολιτών δεν αναγνωρίζονται από την ελληνική πολιτεία. Με βάση αυτούς τους προβληματισμούς και αυτούς τους φόβους το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών εξακολουθεί να αναβάλλει την κύρωση της σύμβασης. Η γνώμη που επικρατεί μεταξύ των σύγχρονων ειδικών επιστημόνων χαρακτηρίζει αυτούς τους φόβους μάλλον υπερβολικούς. Σε κάθε περίπτωση δεν θα έπρεπε να παραμένει στην αρμοδιότητα του υπουργείου Εξωτερικών η τύχη της μειονότητας εφόσον μιλάμε για έλληνες πολίτες.

Πρόκειται για μια θεσμική εκτροπή που βασίζεται στην ιστορική διαδρομή της περιοχής και στη συγκρότηση του καθεστώτος προστασίας της μειονότητας από τη Συνθήκη της Λοζάνης.

Ομως σε ένα ευρωπαϊκό σύστημα προστασίας δικαιωμάτων δεν είναι δυνατόν να υπάγεται μια μερίδα πολιτών του κράτους σε άλλη δικαιοδοσία από αυτή που εφαρμόζεται για όλους τους άλλους. Ας αναλάβουν λοιπόν πλήρως τις ευθύνες τους όλα τα υπόλοιπα υπουργεία, πλην του υπουργείου Εξωτερικών. Και ίσως τότε διαπιστώσουμε όλοι ότι τα πράγματα είναι πιο απλά, όταν τα αντιμετωπίζουμε κατάματα και δεν διατηρούμε το κεφάλι μας χωμένο στην άμμο.

Ενα πρόσφατο παράδειγμα για το πόσο απλά είναι τα πράγματα μας έδωσε και η περίπτωση της υποψηφιότητας Καρά Χασάν. Το ίδιο κόμμα που εμπνεύστηκε «για εθνικούς λόγους», πριν από λίγα χρόνια, την παράταιρη υπερνομαρχία Δράμας, Καβάλας, Ξάνθης, δίνει σήμερα μάχη για να πείσει ότι πρέπει να τη διεκδικήσει μία εκπρόσωπος της μειονότητας.



Το ελληνικό κρυφτούλι

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά του Ρατσισμού και της Μισαλλοδοξίας (ECRI), στη δεύτερη έκθεσή της για την Ελλάδα που συντάχτηκε στις 18/12/99, επισημαίνει την καθυστέρηση της Ελλάδας να επικυρώσει τη Σύμβαση-Πλαίσιο για τις μειονότητες:

«Η Ελλάδα υπέγραψε το 1997 τη Σύμβαση-Πλαίσιο για την προστασία των εθνικών μειονοτήτων. Εντούτοις, η επικύρωση της Σύμβασης εξαρτάται από την υιοθέτηση ορισμένου αριθμού νομοθετικών, ιδιαίτερα, τροποποιήσεων, με στόχο την εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας με τις απορρέουσες από τη Σύμβαση δεσμεύσεις. Η ECRI καλεί επιμόνως τις αρχές να επισπεύσουν αυτές τις διαδικασίες και να επικυρώσουν τη Σύμβαση».

Στις παρατηρήσεις της ελληνικής κυβέρνησης που ενσωματώνονται στο κείμενο της Εκθεσης δεν υπάρχει αναφορά στην κύρωση της Σύμβασης-Πλαίσιο. Διατυπώνονται μόνο επί μέρους αντιρρήσεις και επισημαίνεται ότι η «ελληνική κυβέρνηση δεν προσχωρεί στην αντίληψη περί πολυπολιτισμικού χαρακτήρα της ελληνικής κοινωνίας».

Τέσσερα χρόνια αργότερα, στην τρίτη έκθεσή της για την Ελλάδα (5/12/03), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά του Ρατσισμού και της Μισαλλοδοξίας επανέρχεται στο θέμα και αποκαλύπτει ότι η ελληνική κυβέρνηση υπόσχεται αλλά δεν τηρεί τις υποσχέσεις της να κυρώσει τη Σύμβαση:

«Στη δεύτερη έκθεση για την Ελλάδα που συνέταξε, η ECRI προέβαινε στη σύσταση προς τις ελληνικές αρχές να κυρώσουν το ταχύτερο δυνατόν την Σύμβαση-Πλαίσιο για την προστασία των εθνικών μειονοτήτων, καθώς και τον αναθεωρημένο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη, την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για το Νομικό Καθεστώς των Μεταναστών Εργαζομένων, και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Ιθαγένεια, νομικά κείμενα τα οποία η Ελλάδα είχε ήδη υπογράψει. Προέβαινε επίσης στη σύσταση να υπογραφούν και να κυρωθούν η Σύμβαση της Unesco για την Εξάλειψη των Διακρίσεων στην Εκπαίδευση και ο Ευρωπαϊκός Χάρτης για τις Περιφερειακές ή Μειονοτικές Γλώσσες. Επίσης προέτρεπε τις Ελληνικές αρχές να προβούν στην δήλωση του Αρθρου 14 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για την Εξάλειψη όλων των Μορφών Φυλετικών Διακρίσεων, η οποία επιτρέπει να εξετάζονται ατομικές αναφορές από την Επιτροπή για την Εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων.

»Η ECRI εκφράζει την λύπη της διότι από τη στιγμή της υιοθέτησης της δεύτερης έκθεσης για την Ελλάδα δεν έχει σημειωθεί ουδεμία πρόοδος ως προς την υπογραφή ή την κύρωση των παραπάνω νομικών κειμένων, εν αντιθέσει προς τις ανακοινώσεις που είχαν γίνει ως προς ορισμένα νομικά κείμενα κατά τον χρόνο της προπαρασκευής της δεύτερης έκθεσης της ECRI. Διακατέχεται από ανησυχία πληροφορούμενη ότι οι αρχές, αν και έχουν υπογράψει την Σύμβαση Πλαίσιο για την Προστασία των Εθνικών Μειονοτήτων, τον αναθεωρημένο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για το Νομικό Καθεστώς των Μεταναστών Εργαζομένων, δεν έχουν ακόμη κυρώσει τα εν λόγω νομικά κείμενα. Οι αρχές πληροφόρησαν την ECRI ότι μελετάται η κύρωση της Σύμβασης Πλαίσιο για την Προστασία των Εθνικών Μειονοτήτων και του αναθεωρημένου Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη. Επιπλέον οι αρχές δεν έχουν εκδηλώσει την πρόθεσή τους να υπογράψουν και να κυρώσουν την Σύμβαση της Unesco κατά των Διακρίσεων στην Εκπαίδευση ή τον Ευρωπαϊκό Χάρτη για τις Περιφερειακές ή Μειονοτικές Γλώσσες. Ωστόσο οι αρχές έχουν υπογραμμίσει ότι η απουσία κύρωσης ή υπογραφής των διεθνών νομικών κειμένων που αφορούν στην καταπολέμηση του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας δεν σημαίνει ότι η ελληνική νομοθεσία δεν μεριμνά ως προς την υποστήριξη των δικαιωμάτων που εγγυώνται τα εν λόγω νομικά κείμενα. Η ECRI φρονεί ότι, εφόσον έτσι έχουν τα πράγματα, δεν υπάρχει τίποτε που να εμποδίζει την Ελλάδα να αποδεχθεί τις υποχρεώσεις που προβλέπονται από τα εν λόγω νομικά κείμενα, και ότι η κύρωσή τους θα κατεδείκνυε την αποφασιστικότητα της Ελλάδος να προχωρήσει έτι περαιτέρω στην καταπολέμηση του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας».

Οπως αποδεικνύεται από το έγγραφο που αποκαλύπτουμε στις διπλανές στήλες οι υποσχέσεις της ελληνικής κυβέρνησης ότι επίκειται η επικύρωση της Σύμβασης ήταν μάλλον προσχηματικές.




ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Κ. Τσιτσελίκης, Δ. Χριστόπουλος (επιμ.)
«Το μειονοτικό φαινόμενο στην Ελλάδα»
(εισαγωγή Χ. Ροζάκης, εκδ. Κριτική, Αθήνα 1997).
Συλλογικό έργο μελών του ΚΕΜΟ (Κέντρου Ερευνών Μειονοτικών Ομάδων).



ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ

http://www.coe.int/T/E/Human_Rights/Minorities

Η ιστοσελίδα του Συμβουλίου της Ευρώπης περιλαμβάνει τη Σύμβαση-Πλαίσιο για τις μειονότητες και παρακολουθεί την υπογραφή και την κύρωσή της από τα κράτη-μέλη.

Κέντρο Μειονοτικών Ερευνών (ΚΕΜΟ) www.kemo.gr

Στην ιστοσελίδα του Κέντρου φιλοξενούνται πολλές μελέτες για τη μειονότητα. Ξεχωρίζουμε τις παρακάτω που σχετίζονται με το θέμα μας:

Antigoni Papanikolaou
«The more they deny my ethnic identity, the more Turk Ι become»

Οι συνέπειες της άρνησης εθνικής ταυτότητας στη μειονότητα.

Γιώργος Μαυρομμάτης
«Γιατί ο μικρός Μεμέτ δεν μαθαίνει Ελληνικά»

(στο Ε. Τρέσσου, Σ. Μητακίδου [επιμ.] Η διδασκαλία της γλώσσας και των μαθηματικών: εκπαίδευση γλωσσικών μειονοτήτων, εκδ. «Παρατηρητής», Θεσσαλονίκη 2002).
Ζητήματα εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας στα παιδιά των μουσουλμάνων μειονοτικών της Θράκης. Η κοινωνικοοικονομική ανισότητα, ο εθνικισμός, οι εκτιμήσεις των μαθητών για τη συμβολική και πραγματική αξία της ελληνικής γλώσσας αλλά και οι προσδοκίες τους για τα οφέλη που θα προκύψουν από την εκμάθησή της.

Domna Michail
«From "Locality" to "European Identity"»

Department of Balkan Studies, Aristoteleion University of Thessaloniki.
Εργασία που παρουσιάστηκε στη 2nd Conference of the International Association for Southestern Anthropology, Graz, 20-23/2/03.
Οι ταυτότητες των Πομάκων και η μετάλλαξή τους.

 

 

Ελευθεροτυπία, 11/6/2006

 

www.iospress.gr