ΕΘΝΙΚΟΦΡΟΣΥΝΗ ΚΑΙ "ΑΡΜΕΝΙΚΗ ΑΠΕΙΛΗ"

 

Ο ξεχασμένος "εθνικός εχθρός"
 

ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ

 

1. / 2.

 


Εθνοκάθαρση διά "επαναπατρισμού"


Καθοριστική στιγμή για την αρμενική παρουσία στην Ελλάδα συνιστά ο "επαναπατρισμός" του 60% της κοινότητας στη Σοβιετική Αρμενία, το 1946-47. "Με 6 συνολικά καραβάνια", διαβάζουμε στην ιστοσελίδα της αρμενικής κοινότητας (www.armenians.gr), "επέστρεψαν στην Αρμενία περίπου 18.000 Ελληνοαρμένιοι. Αξίζει να αναφερθεί σε αυτό το σημείο, ότι σε διάφορες περιπτώσεις, η ελληνική κυβέρνηση έφερε την καταλυτική της συμβολή, η οποία παρείχε κάθε είδους ευκολία και βοήθεια σε τυχόν προβλήματα των επαναπατριζομένων".

Πολύ διαφορετική από την εξιδανικευμένη αυτή αφήγηση είναι η εικόνα που δίνει σχετική έκθεση της Γενικής Διευθύνσεως Αλλοδαπών το 1952. Εκεί, η αναχώρηση των Αρμενίων εξισώνεται με απέλασή τους από τη χώρα:

"Η επιδειχθείσα υπό των Αρμενίων αχάριστος διαγωγή και εγκληματική δράσις έναντι της Ελλάδος και του Ελληνικού Λαού κατά την περίοδον της Κατοχής και το Δεκεμβριανόν κίνημα, διαπιστωθείσα ευθύς αμέσως μετά την απελευθέρωσιν παρά της Υπηρεσίας της Γενικής Διευθύνσεως Αλλοδαπών, ήγαγε ταύτην εις την απόφασιν να αναζητήση την λύσιν με εδραιωμένη την απόφασιν όπως επιτύχη, αν μη την ολοκληρωτικήν απομάκρυνσιν, τουλάχιστον την κατά μέγα ποσοστόν αραίωσίν των".

Τον Ιούνιο του 1945, η υπηρεσία ενημέρωσε τον αρμένιο αρχιεπίσκοπο Καραμπέτ Μαζουμιάν ότι καλό θα ήταν να ζητήσει από τις αρχές της ΕΣΣΔ τον "επαναπατρισμό" του ποιμνίου του, "καθ' όσον η Ελλάς δεν θα εχορήγη αυτοίς πλέον αδείας εργασίας και λοιπάς διευκολύνσεις, οπότε η ζωή των θα καθίστατο οικονομικώς δύσκολος" (σ. 28-9).

Ο εκβιασμός έπιασε. Τον επόμενο μήνα ανακοινώθηκε στις ελληνικές αρχές η σοβιετική απόφαση "επαναπατρισμού μόνον των επιθυμούντων Αρμενίων". Συγκροτήθηκε "Κεντρική Επιτροπή Επαναπατρισμού" από επώνυμα μέλη της κοινότητας και, μεταξύ Αυγούστου 1946 και Νοεμβρίου 1947, εγκατέλειψαν την Ελλάδα συνολικά 18.409 Αρμένιοι. Το 1952 απομένουν έτσι στη χώρα 14.565 Αρμένιοι, οι 8.201 "υπό ακαθόριστον υπηκοότητα".

Παρά τον αποδεκατισμό της μειονότητας, οι υπηρεσίες ασφαλείας δεν παύουν να επιδιώκουν την ολοσχερή εξάλειψή της. Το διαπιστώνουμε από τον επίλογο της πολυσέλιδης έκθεσης της Διευθύνσεως Αλλοδαπών:

"ΙΕ. Ληπτέα Μέτρα.

Με αντικειμενικόν σκοπόν την, εις πρώτην παρουσιασθησομένων ευκαιρίαν, απομάκρυνσιν του, ρευστής συνειδήσεως, στοιχείου των Αρμενίων εξ Ελλάδος, δέον να ληφθώσι τα κάτωθι μέτρα:

α. Να απαγορευθή απολύτως η εις Βόρειον Ελλάδα εγκατάστασις Αρμενίων εξ άλλων περιοχών, και συν τω χρόνω να επιδιωχθή, κατά το δυνατόν, η απομάκρυνσις εκείθεν και των ήδη διαμενόντων Αρμενίων. Ούτοι να μετεγκατασταθώσιν εις Νότιον Ελλάδα, ίνα απαλλαγή η παραμεθόριος ευπαθής περιοχή του ανεπιθυμήτου τούτου στοιχείου, καθόσον -ως γνωστόν- η ξενική προπαγάνδα πάντοτε συγκεντροί την προσοχήν της και ρίπτει όλον το βάρος εις τας παραμεθορίους περιοχάς και -αναμφισβήτως- μεταξύ του στοιχείου τούτου, ευχερώς βρίσκει προθύμους υπηρέτας.

β. Να απαγορεύεται η είσοδος εις Ελλάδα Αρμενίων εκ του εξωτερικού και ιδίως εκ των κατά την περίοδον της Κατοχής και απελευθερώσεως καταφυγόντων εις Γερμανίαν και τα δορυφόρα Κράτη και των εις Σοβιετικήν Αρμενίαν επαναπατρισθέντων.

γ. Να απαγορεύεται η χορήγησις αδειών λειτουργίας Αρμενικών Δημοτικών Σχολείων (καθ' όσον ο αριθμός των Αρμενοπαίδων, εκτός των Αθηνών και Πειραιώς, είναι μικρός) και εις τα ήδη λειτουργούντα ταύτα να τοποθετώνται Ελληνες διδάσκαλοι ικανοί και εγνωσμένων Εθνικών φρονημάτων. Να αυξηθώσιν άι ώραι διδασκαλίας της Ελληνικής.

δ. Μετά φειδούς να χορηγώνται άδειαι λειτουργίας Σωματείων, Συλλόγων και λοιπών Οργανώσεων και να παρακολουθούνται αυστηρώς άι κινήσεις και ενέργειαια των μελών των ήδη λειτουργούντων τοιούτων.

ε. Να υποχρεωθώσιν οι Διευθυνταί των εκδιδομένων και εις το μέλλον τυχόν εκδοθησομένων Εφημερίδων και Περιοδικών (Αρμενικών) να εκδίδωσι ταύτας (επί του αυτού εντύπου) εις την Αρμενικήν και εις την Ελληνικήν, ίνα καθίσταται ευχερής η παρακολούθησίς των.

στ. Η απόκτησις της Ελληνικής Ιθαγενείας να γίνεται μετά φειδούς και κατόπιν επισταμένης εξετάσεως του ατομικού Φακέλλου - επί της εν γένει διαγωγής και των κοινωνικών φρονημάτων ενός εκάστου.

ζ. Να ενισχύεται και υποβοηθήται η εις άλλας Χώρας μετανάστευσις των Αρμενίων".
 


ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Βακάχν Νταντριάν, "Η ιστορία της αρμενικής γενοκτονίας" (Αθήνα 2002, εκδ. Στοχαστής). Λεπτομερής περιγραφή της πρώτης γενοκτονίας του εικοστού αιώνα από ένα σύγχρονο ιστορικό της αρμενικής διασποράς που δεν παραλείπει να τοποθετήσει τα γεγονότα στο ιστορικό τους πλαίσιο. Δυστυχώς, η ελληνική μετάφραση του βιβλίου είναι αρκετά προβληματική.

I.K. Hassiotis, "Armenians", σε Richard Clogg (ed.), "Minorities in Greece" (Λονδίνο 2002, εκδ. Hurst & Co.). Σκιαγράφηση της διαχρονικής παρουσίας των αρμενικών κοινοτήτων στην Ελλάδα, από έναν έλληνα πανεπιστημιακό ειδικευμένο στο ζήτημα.

I.K. Hassiotis, "The Greeks and the Armenian Massacres (1890-1896)" (Neo-Hellenika, IV/1981, σ.69-109). Η στάση των Ελλήνων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και του ελεύθερου Βασιλείου απέναντι στο αρμενικό εθνικό κίνημα και τον "πρώτο γύρο" της γενοκτονίας των Αρμενίων.

Salahi R. Sonyel, "Minorities and the destruction of the Ottoman Empire" (Αγκυρα 1993, εκδ. Turkish Historical Society). Ημιεπίσημη τουρκική εθνικιστική εξιστόρηση της "υπονόμευσης" της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας από τις χριστιανικές μειονότητές της. Εμφαση στη συνεργασία Ελλήνων και Αρμενίων, με ολοκληρωτική αποσιώπηση των διαφορών μεταξύ των αντίστοιχων εθνικών κινημάτων.

Κατερίνα Τσέκου, "Αρμενικές κοινότητες στη βουλγαροκρατούμενη Ανατολική Μακεδονία και Θράκη" (αδημοσίευτη εισήγηση στο συνέδριο "Εχθρός εντός των τειχών", Σαμοθράκη 2-4.7.2004). Το ζήτημα του δωσιλογισμού των Αρμενίων της Βόρειας Ελλάδας κατά τη διάρκεια της Κατοχής, μέσα από την κριτική προσέγγιση των διαθέσιμων πηγών.



ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ

www.armenians.gr. Η επίσημη ιστοσελίδα της αρμενικής κοινότητας με συνοπτικά ιστορικά και δημογραφικά στοιχεία για την εξέλιξη των αρμενικών κοινοτήτων στην Ελλάδα.

 

(Ελευθεροτυπία, 24/4/2005)

 

www.iospress.gr                                                                                    ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ