Ο ΠΛΕΥΡΗΣ ΚΑΙΕΙ ΤΟΝ ΚΑΡΑΤΖΑΦΕΡΗ

 

Ολίγον ακροδεξιοί;
 



ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ

 

1. / 2.   


 

Ενα ρηξικέλευθο σκεπτικό
 

ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΠΕΛΑΝΤΗ*

Η οριστική απόφαση 6207/2004 Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών (επί της αγωγής αποζημίωσης του Κ. Πλεύρη κατά του συγγραφέα Ν. Κλειτσίκα και του εκδότη Α. Σιδεράτου) εισάγει ένα ρηξικέλευθο σκεπτικό, το οποίο διευρύνει σημαντικά την προστασία της πολιτικής ελευθερίας έκφρασης και της ελευθεροτυπίας τόσο ως συνταγματικών δικαιωμάτων (άρθρο 14 παρ. 1 και 2 Συντ.) όσο και ως δικαιωμάτων προστατευόμενων από την ΕΣΔΑ ( άρθρο 10 παρ. 1 εδ. α' και β' ΕΣΔΑ) - αλλά και του ενεργητικού δικαιώματος στην πληροφόρηση, όπως αυτό έχει ρητώς πλέον ρυθμισθεί (άρθρο 5Α εδ. α') με την πρόσφατη αναθεώρηση του 2001.

Αυτό το σκεπτικό, αν και εφόσον η απόφαση τελεσιδικήσει, ίσως αποτελέσει ένα ισχυρό νομολογιακό ανάχωμα σε περιπτώσεις αγωγών για την προστασία προσωπικότητος όπου τα όρια μεταξύ του δυσφημιστικού ή εξυβριστικού ισχυρισμού και της (έστω οξείας) πολιτικής κριτικής δεν είναι ευκρινή και αυταπόδεικτα. Και όπου ενεδρεύει, ενδεχομένως, η πολιτική εκδικητικότητα κατά του φορέως της κριτικής.


Η απόφαση δέχεται ότι η «τιμή» και η «υπόληψη» του πολιτικού προσώπου, αυτού που συστηματικά ασχολείται με τα δημόσια πράγματα, δεν είναι στον ίδιο βαθμό ευπρόσβλητη με τα δικαιώματα στην προσωπικότητα του ατόμου που δεν έχει αυτήν την ιδιότητα. Ακολουθώντας την προβληματική της απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στην υπόθεση Obersclick κατά Αυστρίας του έτους 1997, δέχεται ότι «τα όρια της αποδεκτής κριτικής είναι πιο ευρέα όσον αφορά τη δράση πολιτικού παρά όσον αφορά ιδιώτη». Κι αυτό, επειδή «ο πολιτικός αναπόφευκτα και εν γνώσει του θέτει τον εαυτό του σε επισταμένο έλεγχο, ώστε κάθε λέξη του και πράξη του να μπορεί να αποτελέσει ενδεχομένως αντικείμενο αρνητικής εκτίμησης, βραχυπρόθεσμα μεν από τους δημοσιογράφους, μακροπρόθεσμα δε από τους ιστορικούς. Θα πρέπει, λοιπόν, να δείχνει μεγαλύτερο βαθμό ανεκτικότητας ειδικά στα δημοσιεύματα που ασχολούνται και έχουν ως βάση δικές του δημόσιες δηλώσεις και ενέργειες. Ενώ αναμφισβήτητα έχει δικαίωμα να προστατευθεί η τιμή του ακόμη και όταν δεν δρα ως ιδιώτης, το συμφέρον αυτής της προστασίας πρέπει να σταθμιστεί απέναντι στο συμφέρον της πληροφόρησης, της αναζήτησης της ιστορικής αλήθειας και του ανοικτού διαλόγου για πολιτικά ζητήματα...».

Η ουσία της απόφασης στο σημείο αυτό έγκειται στους διαφορετικούς όρους της στάθμισης μεταξύ της ελευθερίας έκφρασης και πληροφόρησης και του δικαιώματος προστασίας της προσωπικότητας στην περίπτωση του πολιτικού. Εδώ, το δικαίωμα του κοινού στην πληροφόρηση καθώς και η ελευθερία έκφρασης και γνώμης (ως προς τη δημόσια δράση του πολιτικού) αποκτούν πολύ μεγαλύτερο ειδικό βάρος ως αποτέλεσμα ακριβώς της οργανικής συμμετοχής του πολιτικού στη δημόσια σφαίρα και στις ανταγωνιστικές συνθήκες αυτής.

Στο βαθμό που ο ισχυρισμός αφορά περισσότερο οξείες αξιολογήσεις και όχι ένα πραγματικό γεγονός, αντικειμενικά ψευδές, εν γνώσει του συγγραφέα (οπότε θα συνέτρεχε η περίπτωση της συκοφαντικής δυσφήμησης), δίνεται έμφαση στην έννοια του «δικαιολογημένου ενδιαφέροντος» για πολιτική και ιστορική πληροφόρηση. Αρκεί αυτό το «ενδιαφέρον» να είναι θεμελιωμένο σε πηγές και λογικά υποστηρίξιμο στο πλαίσιο του πολιτικού διαλόγου. Τότε, ο δόλος εξυβρίσεως δεν θεμελιώνεται και η προστασία της προσωπικότητας υποχωρεί απέναντι στη θετικοποιημένη αξία του ελεύθερου δημόσιου διαλόγου.

(*) Ο δικηγόρος ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΕΛΑΝΤΗΣ είναι συγγραφέας του βιβλίου «Αναζητώντας τον εσωτερικό εχθρό» (εκδ. «Προσκήνιο», Αθήνα 2004).




ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Νίκος Κλειτσίκας
«Το ελληνικό φοιτητικό κίνημα και ο αντιδικτατορικός αγώνας στην Ιταλία» (πρόλογος Βάσος Λυσσαρίδης, εκδ. «Προσκήνιο» - Αγγελος Σιδεράτος, Αθήνα 2000).
Η ιστορική μελέτη που προκάλεσε την αγωγή του Πλεύρη.
 

Νίκος Κλειτσίκας, Andrea Speranzoni
«Φαινόμενα Τρομοκρατίας»
(εκδ. «Προσκήνιο» - Αγγελος Σιδεράτος, Αθήνα 2003)
Ο ελληνικός νεοφασισμός μέσα από τα απόρρητα έγγραφα των Μυστικών Υπηρεσιών.

Κώστας Πλεύρης
«Αντιδημοκράτης»
(Αθήναι 1965)
Τα προσωπικά πιστεύω του Πλεύρη σε ένα μανιφέστο κατά της δημοκρατίας και υπέρ του εθνικοσοσιαλισμού, του ρατσισμού, του ευγονισμού.

Κωνσταντίνος Α. Πλεύρης
«Ρατσισμός. Από το ψεύδος στην αλήθειαν»
(εκδ. «Κόκκινη Μηλιά», Αθήναι 1998)
Στο πρόσφατο αυτό βιβλίο του, ο Πλεύρης επιβεβαιώνει ότι 33 χρόνια μετά τον «Αντιδημοκράτη» παραμένει σταθερά προσηλωμένος στην υπεράσπιση των ρατσιστικών ιδεών.



ΔΕΙΤΕ

«Τηλε Αστυ» (πρώην Tele City).
Και ιδιαίτερα τις (κατά καιρούς) εκπομπές των Πλεύρη, Γεωργαλά, Κοντονή, Παπαδόπουλου, Βίρλα και βέβαια πρώτα απ' όλα τη μεσημεριανή του ίδιου του Καρατζαφέρη. Οι άνθρωποι τα λένε όλα μόνοι τους.

«Ενα βήμα εμπρός» (Η εκπομπή του Γιώργου Καρατζαφέρη στο ΤηλεΑστυ, 22/4/02)
Χαρακτηριστικό δείγμα «μη ακροδεξιού» πολιτικού. Ενθουσιασμένος ο πρόεδρος του ΛΑΟΣ από την επιτυχία του Λεπέν στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών στη Γαλλία, επιβεβαιώνει ότι βρίσκεται στο ίδιο ρεύμα. Στη συνέχεια, υποδέχεται τον Παττακό για να τιμήσει την επέτειο του πραξικοπήματος (με το συμπάθιο).

 

(Ελευθεροτυπία, 16/1/2005)

 

www.iospress.gr                                                                                    ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ