Η ΝΕΑ "ΣΟΒΙΕΤΟΛΟΓΙΑ" ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

 

Εκσυγχρονισμένα κονσερβοκούτια
 



ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ

 

1. / 2.   



 

Η διόρθωση των "ιδρυτικών μύθων"

Ο δημόσιος διάλογος για τη "νέα ιστοριογραφία" φαίνεται πως έληξε, προς το παρόν τουλάχιστον, με συντριπτική ήττα των θιασωτών της. Το διαπιστώνουμε, αν μη τι άλλο, από την τύχη που είχαν τα σχέδια για την έκδοσή του σε βιβλίο: επικαλούμενοι λόγους "ισορροπίας", οι Καλύβας και Μαραντζίδης απαίτησαν μεταξύ άλλων την προσθαφαίρεση κειμένων κατά το δοκούν, καθώς και την προληπτική λογοκρισία όσων αποσπασμάτων κρίνουν υπερβολικά επιθετικά για τους ίδιους και τη δουλειά τους. Φυσικά, η έκδοση ματαιώθηκε.

Θα ήταν λάθος, ωστόσο, να θεωρήσουμε πως το ζήτημα έχει κριθεί. Σε τελική ανάλυση, επίδικο αντικείμενό του δεν είναι τόσο η πολιτική αποκατάσταση του ένοπλου δωσιλογισμού, όσο η πολιτική απονομιμοποίηση της εαμικής αντίστασης -κι όχι μόνο αυτής. Η μονομερής ενασχόληση με τη "βία", ως αυτόνομη εννοιολογική κατηγορία ιδωμένη έξω και πέρα από τις κοινωνίες και τις πολιτικές συγκυρίες που την παράγουν, είναι από μόνη της ένας τρόπος άσκησης πολιτικής, προσαρμοσμένος μάλιστα στο κλίμα της μεταψυχροπολεμικής Νέας Τάξης. Δεν είναι καθόλου τυχαία η σύνδεση της δουλειάς του Καλύβα με τους "αντιτρομοκρατικούς" σχεδιασμούς, ούτε η συμμετοχή του τελευταίου σε κλειστό συνέδριο με θέμα την αντιμετώπιση των "μη κρατικών" ένοπλων σχηματισμών.

Για το πολιτικό περιεχόμενο της κίνησης, αποκαλυπτική υπήρξε άλλωστε η παρέμβαση του επίκουρου καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Δημήτρη Καιρίδη: αφού καταγγείλει τους "ιδρυτικούς μύθους" της Μεταπολίτευσης για την "ελληνική αντίσταση κατά του γερμανού κατακτητή" και την "ξενοκίνητη χούντα" σαν μια από τις βασικές αιτίες της "σημαντικής απόκλισης της ελληνικής κοινής γνώμης από την ευρωπαϊκή σε κρίσιμα διεθνή ζητήματα", ο υποστηρικτής των Καλύβα και Μαραντζίδη ξεκαθαρίζει πως "η επιτυχία του αναθεωρητικού εγχειρήματος στα κομβικά σημεία του μεταπολιτευτικού ιστοριογραφικού-ιδεολογικού λόγου, όπως είναι η εθνική αντίσταση, ο εμφύλιος πόλεμος, η φύση του 'κηδεμονευόμενου' κοινοβουλευτισμού και, στη συνέχεια, της χούντας, αποτελεί προϋπόθεση για τη χειραφέτηση της δημοκρατία μας" ("Τα Νέα" 21.8.04). Μετά τους ταγματασφαλίτες, ώρα να αποκατασταθεί και ο αδελφός Παττακός...

Εξίσου σαφείς ήταν οι Καλύβας και Μαραντζίδης όταν, στο "κλείσιμο" του δημόσιου διαλόγου δεν παρέλειψαν να υπενθυμίσουν σε κάθε ενδιαφερόμενο τα υλικά εφόδια που διαθέτει το εγχείρημα: "Ας μην ξεχνάμε πως κεντρικό κριτήριο εγκυρότητας αποτελούν οι δημοσιεύσεις σε επιστημονικά περιοδικά και εκδοτικούς οίκους όπου ισχύουν αυστηροί κανόνες επιλογής. Και από την άποψη αυτή, άλλοι υστερούν και όχι εμείς" ("Τα Νέα" 16.10.04). Ποιος θα τολμήσει να φέρει αντιρρήσεις, από τη στιγμή που η έμμεση ιδιωτικοποίηση των ΑΕΙ μετατρέπει το "networking" σε όρο επιβίωσης για τους ερευνητές;

Παράλληλα με την πανηγυρική εξαγγελία του "νέου ρεύματος" στο εσωτερικό, είχαμε άλλωστε την αυτοπαρουσίασή του και στο διεθνές κοινό -με τη μορφή ενός κειμένου που υπογράφεται από τον Μαραντζίδη και τον υποψήφιο διδάκτορα Γιώργο Αντωνίου και δημοσιεύθηκε, σε ελαφρά διαφορετικές εκδοχές, στα περιοδικά Columbia Journal of Historiography (2003) και Journal of Peace Research (2004).

Εκεί, μετά την καταγγελία της "φετιχοποίησης των γραπτών ντοκουμέντων" σαν ένα σοβαρό "μεθοδολογικό πρόβλημα" της ώς τώρα ιστοριογραφίας, και τη διαβεβαίωση ότι η νέα σχολή "αναμένεται να αντιστρέψει σταδιακά τη συνολική εικόνα του πολέμου" που έχει επικρατήσει μετά τη Μεταπολίτευση, η ανάλυση ολοκληρώνεται με την περιγραφή των δυσκολιών και των αναγκών του κινήματος: "Η περαιτέρω διάχυση αυτής της προσέγγισης περιορίζεται από την έλλειψη επικοινωνίας μεταξύ διαφόρων επιστημονικών ειδικοτήτων, τα περιορισμένα κονδύλια που είναι διαθέσιμα για μικτά ερευνητικά προγράμματα, την απουσία πρόσβασης σε διάφορες πηγές και τον κατακερματισμό των ερευνητών του εμφυλίου πολέμου και των αντίστοιχων ερευνητικών προγραμμάτων τους".

Δώστε και σώστε...
 


ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Stathis Kalyvas "Red Terror: Leftist Violence during the Occupation", σε Mark Mazower (ed.) "After the war was over" (Princeton University Press, Πρίνστον 2000, σ.142-83). Το βασικό κείμενο αναφοράς της "νέας ιστοριογραφίας". Οι παραπομπές και τα αποσπάσματα του παρόντος "Ιού" προέρχονται από την αρχική έκδοση, καθώς η ελληνική μετάφραση (Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2004) αποδεικνύεται πολλαπλά προβληματική.

Stathis Kalyvas, "Ethnicity and Civil War violence", ανακοίνωση στο συνέδριο της Αμερικανικής Ενωσης Πολιτικής Επιστήμης (2001). Μια σπάνια αναφορά στα αποτελέσματα της "θαμένης" έρευνας του συγγραφέα στην Αλμωπία.

Νίκος Μαραντζίδης, "Γιασασίν Μιλλέτ" (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2001). Η πολιτική συμπεριφορά των τουρκόφωνων ποντιακών κοινοτήτων της Μακεδονίας, από την ανταλλαγή πληθυσμών μέχρι σήμερα. Πρωτότυπη και συχνά ενδιαφέρουσα διαπραγμάτευση, εστιασμένη όμως στη δικαιολόγηση της συνεργασίας της συγκεκριμένης γλωσσοπολιτισμικής ομάδας με τους ναζί.

Ηλίας Παπαδημητρίου, "Απάντηση" (Αλήθεια, Αθήνα 2004). Αυτοβιογραφία ενός από τους αγωνιστές του ΕΑΜ που παρελαύνουν στον "Κόκκινο τρόμο" του Καλύβα. Πολύ προβληματική, ωστόσο, η εισαγωγή του Κ. Κάππου.

Κώστας Βούλγαρης, "Η παρτίδα" (Βιβλιόραμα, Αθήνα 2004). Απολαυστικός σχολιασμός της "νέας ιστοριογραφίας", μέσα από "ένα παιχνίδι λογοτεχνίας και ιστορίας" με θέμα (αλλά και αντιγραφή των μεθόδων) της "Ορθοκωστάς".

Τάσος Κωστόπουλος, "Η αυτολογοκριμένη μνήμη. Τα Τάγματα Ασφαλείας και η μεταπολεμική εθνικοφροσύνη" (Φιλίστωρ, Αθήνα 2004, υπό έκδοση). Η μεταπολεμική αντιμετώπιση των ταγματασφαλιτών και της ιστορίας τους από τους νικητές του Εμφυλίου.


 

(Ελευθεροτυπία, 5/12/2004)

 

www.iospress.gr                                                                                    ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ