ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ ΓΙΑ ΤΗΝ «ΠΑΝΣΠΟΥΔΑΣΤΙΚΗ φ.

 

Η προβοκάτσια ζει!
 



ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ

 

1. / 2.   


 

Η κρυφή γοητεία της προβοκάτσιας

Κακά τα ψέματα. Η εξέγερση του Πολυτεχνείου δεν χωράει σε κανένα από τα λογικά σχήματα της σημερινής εποχής. Αυτό που κάποτε ήταν αυτονόητο, τώρα πια γεννάει ερωτήματα και απαιτεί πολύπλοκες «υποθέσεις εργασίας». Συνηθισμένοι να παρατηρούμε μια πολιτική σκακιέρα, από την οποία απουσιάζει η λαϊκή δυναμική, αδυνατούμε να κατανοήσουμε μια ιστορική περίοδο που σημαδεύτηκε από τη μαζική κινητοποίηση και τη διάθεση εξέγερσης μιας μερίδας της νεολαίας. Στην αγωνία μας να ερμηνεύσουμε τα γεγονότα εκείνα με τα εργαλεία που μας παρέχει η τρέχουσα πολιτική φιλολογία καταλήγουμε στην αναζήτηση κάποιων πανίσχυρων υποκειμένων, τα οποία υποτίθεται ότι χειραγώγησαν (θετικά ή αρνητικά) τα γεγονότα του Νοεμβρίου του 1973. Στη λογική αυτή βοήθησε και η επί χρόνια ηρωοποίηση ή και αυτοηρωοποίηση ορισμένων ατόμων, τα οποία ανέλαβαν να εκπροσωπήσουν την περίφημη «γενιά».

Οταν εξαντλήθηκε αυτή η ετήσια αναφορά στα γνωστά πρόσωπα, όταν η παλιά τους αίγλη τσαλακώθηκε από την μετέπειτα εξέλιξή τους, ήρθε η ώρα να ανακαλύψουμε και να προβάλουμε τους «προβοκάτορες». Εδώ και δυο-τρία χρόνια μαθαίνουμε ότι το Πολυτεχνείο ξεκίνησε από ένα ψέμα που ειπώθηκε στη Νομική.

Κοινός παρονομαστής των παλιότερων και των σημερινών περιγραφών είναι η ανάδειξη κάποιων πρωταγωνιστών και η ανάθεση του ρόλου του κομπάρσου στον «αγνό» και «πάντα προδομένο» λαό, που απλώς ακολούθησε, χωρίς να έχει πολιτικές απόψεις. Η φετινή έμπνευση να αποδοθεί μερίδιο της εξέγερσης ακόμα και στο «μεσαίο χώρο» ήταν απλώς η κατάληξη αυτού του λογικού σχήματος.

Οσο όμως περνούν τα χρόνια, τόσο ενισχύεται ο μύθος ότι κάποιοι εκμεταλλεύτηκαν την «αφέλεια» των φοιτητών για να επιβάλουν μια σκληρότερη δικτατορία. Ως επιχειρήματα των καλόπιστων ή κακόπιστων υποστηρικτών της θεωρίας ότι το Πολυτεχνείο υπήρξε δημιούργημα προβοκατόρων του Ιωαννίδη για να προκαλέσει την πτώση του Παπαδόπουλου αναφέρονται δύο κυρίως επιχειρήματα.

Το πρώτο επιχείρημα είναι «τεχνικό». Υπενθυμίζεται, δηλαδή, από τους συνωμοσιολόγους όλων των πολιτικών πτερύγων η αντιμετώπιση των εγκλείστων του Πολυτεχνείου στην πρώτη προσπάθεια να παραμείνουν οι φοιτητές στο χώρο, στις 14 Φεβρουαρίου του 1973. Τότε είχε εισβάλει η αστυνομία και είχε διώξει τους φοιτητές, χρησιμοποιώντας βία, ξύλο και συλλήψεις. Αντιπαραβάλουν σ’ αυτή τη σκληρή αστυνομική επιχείρηση την απόσυρση της αστυνομίας από το χώρο του Πολυτεχνείου την πρώτη μέρα της κατάληψης (14/11/73). Πρόκειται για αφελή κουτοπονηριά. Διότι τον Φεβρουάριο δεν είχε ακόμα να εφαρμόζεται η «φιλελευθεροποίηση» του καθεστώτος. Την επομένη της εισβολής του Φεβρουαρίου άρχισαν να ανακοινώνονται τα ονόματα των φοιτητών που τιμωρούσε η χούντα με διακοπή της αναβολής στράτευσης. Αντιθέτως το Νοέμβριο είχε αρθεί ο στρατιωτικός νόμος, το καθεστώς είχε υποσχεθεί ελεύθερες φοιτητικές εκλογές και είχε δώσει πίσω τις αναβολές στους στρατευμένους. Το πολιτικό κλίμα επέβαλε τη διαφορετική στάση της αστυνομίας. Θεωρώντας ότι η κατάληψη θα ξεφουσκώσει μόνη της, η μαρκεζινική παραλλαγή του καθεστώτος προτίμησε να δείξει ανοχή. Η αυθόρμητη έκρηξη δεν αιφνιδίασε μόνο τις οργανώσεις της Αριστεράς και τον παραδοσιακό πολιτικό κόσμο, αλλά και την ίδια τη χούντα.

Οσο για το δεύτερο επιχείρημα των πιο ψαγμένων, ότι δηλαδή οι Αμερικάνοι προκάλεσαν το Πολυτεχνείο για να διώξουν τον Παπαδόπουλο μετά από την άρνησή του να κάνουν χρήση της Σούδας στον αραβοϊσραηλινό πόλεμο εκείνων των ημερών, πρόκειται για απλό μύθο. Οχι μόνο χρησιμοποιήθηκε η βάση της Σούδας, αλλά ο Αμερικανός διοικητής δεν παρέλειψε να ευχαριστήσει προσωπικά τον Μαρκεζίνη για τη βοήθεια (βλ. Πέτρου Αραπάκη «Το τέλος της σιωπής», εκδ. Λιβάνη, Αθήνα 2000, σ. 93 κ.ε.).
 


ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Δημήτρη Χατζησωκράτη
«Πολυτεχνείο 73»

(εκδ. Πόλις, Αθήνα 2004)
Προσωπική μαρτυρία αλλά και πολιτική κατάθεση ενός στελέχους του Ρήγα Φεραίου και μέλους της πραγματικής Συντονιστικής Επιτροπής. Πλούσιο υλικό και ενδιαφέρουσα απόπειρα να δικαιωθεί η πολιτική γραμμή της ηγεσίας του ΚΚΕ εσωτερικού.

Δημήτρη Παπαχρήστου
«Το Πολυτεχνείο ζει;»

(εκδ. Λιβάνη, Αθήνα 2004)
Η πιο πρόσφατη εκδοτική δουλειά του ανθρώπου που έμεινε στη σύγχρονη ιστορία ως ο «εκφωνητής του Πολυτεχνείου» και που καταφέρνει να διατηρεί την αυθεντικότητα και την ιδιαιτερότητά του, παρότι έχει υποστεί υπερεκμετάλλευση από τα μέσα ενημέρωσης επί τρεις δεκαετίες.

Γιώργου Γάτου
«Ρεπορτάζ με την ιστορία»

(β’ τόμος, εκδ. Φιλιππότη, Αθήνα 2004)
Δημοσιογραφική καταγραφή (και άλλων) ντοκουμέντων και μαρτυριών από την κατάληψη. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η ιστορική σύνοψη των πολιτικών φοιτητικών οργανώσεων της εποχής.
 


ΔΕΙΤΕ

«Εδώ Πολυτεχνείο», του Δημήτρη Μακρή (1974)
Γυρισμένη στην Ιταλία, πριν την πτώση της χούντας, η ταινία αυτή περιλαμβάνει ορισμένα πολύτιμα ντοκουμέντα από την εξέγερση. Μοιράστηκε στη φετινή επέτειο με το τεύχος 109 (Δεκέμβριος 2004) του περιοδικού «Μετρό». Παρά την εμφανή αδυναμία που επέβαλε η δυσκολία επικοινωνίας με το εσωτερικό και τον ερασιτεχνισμό των ηθοποιών (πολιτικοί εξόριστοι Ελληνες και δημοκράτες Ιταλοί) αποτελεί μια αξιοπρόσεχτη πολιτική κατάθεση και συνοψίζει με αρκετή πιστότητα τα γεγονότα. Ομως σε τέσσερα διαφορετικά σημεία του δραματοποιημένου αυτού ντοκιμαντέρ περιλαμβάνονται αποσπάσματα από την περιβόητη δήθεν ανακοίνωση της Συντονιστικής Επιτροπής. Σημάδι ότι η «Πανσπουδαστική ν. 8» είχε κάνει τη δουλειά της.

 

(Ελευθεροτυπία, 28/11/2004)

 

www.iospress.gr                                                                                    ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ