ΛΙΜΕΝΙΚΟ ΣΩΜΑ ή ΛΙΜΕΝΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ;

 

Η αμφίβια στρατοκρατία πολιτεύεται



ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ

 

1. / 2.   


 

Υπουργείο ή στρατιωτικό σώμα;
 

Με το νόμο 1753 του 1919 επί κυβέρνησης Βενιζέλου πήρε για πρώτη φορά επίσημη μορφή το Λιμενικό Σώμα, στο οποίο ανατέθηκε ο έλεγχος και η εποπτεία της εμπορικής ναυτιλίας. Η αυτοτέλεια του Σώματος επιτεύχθηκε επί Μεταξά με τον νόμο 345 του 1936, με τον οποίο ιδρύθηκε Υφυπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας.

Από τότε η διαπλοκή Λιμενικού Σώματος και υπουργείου (ή υφυπουργείου) Εμπορικής Ναυτιλίας (ΥΕΝ) είναι όλο και μεγαλύτερη, γεγονός που δεν συμβαίνει σε καμιά άλλη χώρα του δυτικού κόσμου. Από το 1945 που μεταφέρθηκε στον Πειραιά το Υπουργείο, ο αριθμός των λιμενικών συνεχώς αυξάνει, με αποτέλεσμα να αποτελεί σήμερα τον «άξιο σκελετό του» (σύμφωνα με την επίσημη Ιστορική Αναδρομή του ΥΕΝ) ή το «μυοσκελετικό του σύστημα» (κατά τον τέως βουλευτή και υπουργό του ΠΑΣΟΚ Ιωάννη Ανθόπουλο).

Ολες οι απόπειρες διαχωρισμού των δύο εμφανώς αντικρουόμενων λειτουργιών, δηλαδή από τη μια ενός αστυνομικού σώματος (του Λιμενικού) και ενός οικονομικού υπουργείου (του υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας) προσέκρουαν πάντοτε στην αντίδραση του ίδιου του Σώματος που είχε ήδη γιγαντωθεί, αλλά κυρίως στη θέληση των εφοπλιστών, οι οποίοι έχουν συνδέσει την ικανοποίηση των συμφερόντων τους με την υπάρχουσα κατάσταση και φαίνεται ότι θεωρούν το Λιμενικό Σώμα ως κατάλληλο για τη χάραξη και την εφαρμογή της ναυτιλιακής πολιτικής, όπως την καταλαβαίνουν αυτοί.

Αυτός ο εναγκαλισμός του ΥΕΝ με ένα καθαρά στρατιωτικό σώμα επιχειρήθηκε να αμφισβητηθεί από ένα στρατιωτικό καθεστώς, τη χούντα της 21ης Απριλίου.

Ο ίδιος ο δικτάτορας Παπαδόπουλος είχε δημόσια εκδηλώσει την απορία του, στην πρώτη επίσημη επίσκεψή του στο ΥΕΝ (12/5/1969): «Βάσει ποίας αρχής εθεωρήθη εξ ολοκλήρου αναγκαία η στελέχωσις του υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας από τα στελέχη του Λιμενικού Σώματος; Το ερώτημά μου παραμένει αναπάντητον και μετά την παρασχεθείσαν μοι σημερινήν ενημέρωσιν».

Δοκίμασε, λοιπόν, για λίγο η χούντα να τροποποιήσει την κατάσταση, υποβιβάζοντας το 1971 το ΥΕΝ σε υφυπουργείο και εντάσσοντάς το στο Υπουργείο Μεταφορών. Αλλά ο ομφάλιος λώρος με το Λιμενικό Σώμα ήταν πολύ ισχυρός. Δύο χρόνια αργότερα η ίδια η χούντα επαναφέρει το προηγούμενο καθεστώς.

Από τη μεταπολίτευση έχουν ακουστεί αρκετές φωνές αμφισβήτησης της στρατοκρατικής δομής του υπουργείου, με σημαντικότερη την απόπειρα μεταφοράς αρμοδιοτήτων στο πολιτικό προσωπικό με το πολυνομοσχέδιο του καλοκαιριού του 1997. Αντέδρασε τότε η αξιωματική αντιπολίτευση (Νέα Δημοκρατία), αλλά βαρύνουσα σημασία είχε η έγγραφη διαμαρτυρία εννέα πρώην αρχηγών του Λιμενικού Σώματος και η οργίλη παρέμβαση του Κομίτι (Committee, Επιτροπή Ελληνικής Ναυτιλιακής Συνεργασίας, δηλαδή του ελληνικού εφοπλιστικού κέντρου του Λονδίνου), στην οποία επισημαινόταν ότι έπρεπε να διατηρηθεί η οργανωτική δομή του ΥΕΝ και να μην απομακρυνθούν επιτελικοί αξιωματικοί από καίριες διευθύνσεις.

Από τότε, όλοι έχουν συμβιβαστεί με την υπάρχουσα κατάσταση. Τα επίσημα ντοκουμέντα της βουλής περιλαμβάνουν τις πιο παράλογες διατυπώσεις, χωρίς κανείς να παραξενεύεται: «Το Λιμενικό Σώμα έχει μετεξελιχθεί σε ένα Σώμα με πολύπλευρες δραστηριότητες και καθήκοντα. Η αποστολή του αγγίζει και αφορά όλο το φάσμα της ελληνικής κοινωνίας». (Εισηγητική έκθεση στο ν/σ «Προσωπικό του ΛΣ και άλλες διατάξεις» 20/4/01).

Αλλά τα επιχειρήματα που προβάλλονται υπέρ της συνέχισης αυτής της κατάστασης είναι όλο και πιο αδύναμα. Σε συνέντευξη τύπου, ο τότε υπουργός Χρήστος Παπουτσής είχε υποστηρίξει ότι η μεταφορά των αρμοδιοτήτων του ΥΕΝ σε άλλα υπουργεία απαιτεί τουλάχιστον μια τριετία (24/1/01). Και είχε εξηγήσει: «Γιατί; Γιατί οι πολιτικές του υπουργείου υλοποιούνται από τα στελέχη του Λιμενικού Σώματος. Δεν υπάρχουν πολιτικοί υπάλληλοι οι οποίοι κάνουν πολιτικές ναυτιλίας. Η εξειδίκευση στη ναυτιλία γίνεται από αξιωματικούς».

Μ’ άλλα λόγια, η στρατοκρατική δομή υπαγορεύει και την αναπαραγωγή της. Με την ίδια λογική ο τότε υπουργός αντιδρούσε στη μεταφορά του Λιμενικού Σώματος στο υπουργείο Δημόσιας Τάξης: «Από το υπουργείο Δημόσιας Τάξης θα εκπορεύονται οι πολιτικές για την εμπορική ναυτιλία, για την ποντοπόρο, για τους διεθνείς οργανισμούς, για την ακτοπλοΐα, εκεί θα γίνεται ο σχεδιασμός;» Ελα ντε.
 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Προσωπικού Λιμενικού Σώματος "Λιμενικό Σώμα & Στρατιωτικός Ποινικός Κώδικας στον 21ο αιώνα"

(Ημερίδα με τη συνεργασία του Δικηγορικού Συλλόγου Πειραιά, 18/6/03).
Δημόσιος προβληματισμός των συνδικαλιστών του Λιμενικού Σώματος για την υπαγωγή της υπηρεσίας τους στους κανόνες ενός στρατιωτικού σώματος.

Εισηγητική Εκθεση στο σχέδιο νόμου "Προσωπικό Λιμενικού Σώματος και άλλες διατάξεις" (2001). Η επίσημη δικαιολογία της συνεχιζόμενης ταύτισης μιας αστυνομικής υπηρεσίας (του Λιμενικού Σώματος) με ένα νευραλγικό υπουργείο (ΥΕΝ).

Πρακτικά Βουλής 16/2/01. Συζήτηση όλων των κομμάτων για το Λιμενικό Σώμα και το ΥΕΝ. Προβληματισμός για τη διατήρηση του στρατοκρατικού χαρακτήρα του υπουργείου.

 


ΕΠΙΣΚΕΦΤΕΙΤΕ

http://www.yen.gr
Ο επίσημος δικτυακός τόπος του Υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας

http://www.poepls.gr
Απόψεις και δραστηριότητα της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ενώσεων Προσωπικού Λιμενικού Σώματος.

http://www.uscg.mil/USCG.shtm
U.S. Coast Guard, U.S. Department of Homeland Security
Η αμερικανική ακτοφυλακή είναι υποτίθεται το μοντέλο του ελληνικού Λιμενικού Σώματος. Βέβαια εκείνη ανήκει στο υπουργείο εσωτερικής ασφάλειας και δεν οργανώνει τη ναυτιλιακή πολιτική των ΗΠΑ.

http://www.coastguard.se
Swedish Coast Guard
Η σουηδική ακτοφυλακή θεωρείται μοντέλο για τις ευρωπαϊκές ανάλογες υπηρεσίες. Εξαίρεση αποτελεί η ελληνική.

 

(Ελευθεροτυπία, 24/10/2004)

 

www.iospress.gr                                                                                    ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ