Η ΔΙΔΩ ΣΩΤΗΡΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΚΙΝΗΜΑ

 

«Με ένοιαζε να κάνω ζωή»



ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ

 

1. / 2.   



Η ελευθερία προϋπόθεση της ειρήνης

Στις 24 Μαϊου 1936, τις παραμονές της μεταξικής δικτατορίας, η Επιτροπή για την Εργασία της Γυναίκας, στην οποία μετείχαν φεμινίστριες και αριστερές που είχαν συγκροτήσει τη Επιτροπή Γυναικών κατά του Πολέμου και του Φασισμού, διοργάνωσε μια μεγάλη εκδήλωση στο θέατρο Αργυροπούλου. Το ακροατήριο αποκλειστικά γυναικείο, καθώς η αστυνομία απαγόρευσε την είσοδο στους άνδρες, παρακολούθησε σημαντικές γυναικείες προσωπικότητες της εποχής (Αύρα Θεοδωροπούλου, Μαρία Σβώλου, Ελένη Καραϊωσηφίδου κ.ά.) να συνδέουν τον περιορισμό των γυναικείων δικαιωμάτων με το φασισμό και τον επαπειλούμενο τότε πόλεμο. Τελευταία μίλησε η Διδώ Σωτηρίου. Θέμα της, οι γυναίκες και η ειρήνη. Από το περιοδικό «Αγώνας της Γυναίκας» (Μάιος 1936) μεταφέρουμε το σχετικό ρεπορτάζ:

Τελευταία μιλά για την ειρήνη η Κα Διδώ Σωτηρίου: «Να εξετάσομε», λέει, «σε λίγα λεπτά το τεράστιο πρόβλημα του πολέμου είναι αδύνατο, γι' αυτό θ' αγγίξομε μια χαρακτηριστική σύγχρονή του φάση. Θα πάρομε μερικά πρόσφατα παραδείγματα για να βγάλομε μέσα απ' αυτά τα συμπεράσματά μας». [...]

Η Κα Σωτηρίου περνά με συγκίνηση στην περιγραφή του δράματος της Αβησσυνίας και θίγει μερικά αίτια που έσπρωξαν την Ιταλία στην κατάχτησή της αυτή. Σαν συνέχεια και συνέπεια, μας δίνει την καταπάτηση απ' τον Χίτλερ της συνθήκης του Λοκάρνο. Ετσι φτάνει στο πρώτο μεγάλο συμπέρασμα: Οι δικτατορίες πρωτοστατούν για να σύρουν τον κόσμο σε νέες σφαγές. «Τα φασιστικά κράτη δεν φοβούνται τον πόλεμο αλλά την ειρήνη... Τα φασιστικά κράτη, ανίκανα να λύσουν τα εσωτερικά προβλήματα των λαών τους, ζητούν τη λύση τους σε εξωτερικές πολεμικές περιπέτειες».

Το ακροατήριο, με ρίγη φρίκης ακούει μερικές στατιστικές των θυμάτων του πολέμου του '14: «10 εκατομμύρια νεκροί, 18 εκατομμύρια ανάπηροι, 9 εκατομμύρια ορφανά, 5 εκατομμύρια χήρες, 10 εκατομμύρια πρόσφυγες»...

Πώς θα σώσομε σήμερα την ειρήνη; [...] «Η ειρήνη είναι ενιαία. Το σύστημα της συλλογικής ασφάλειας μέσα στα πλαίσια της Κοινωνίας των Εθνών (Κ.Τ.Ε.), για μας τους μικρούς λαούς είναι η μόνη σωτηρία. Ο ελληνικός λαός έχει κάθε συμφέρον ν' ακολουθεί την πολιτική φιλειρηνικών λαών, χτυπώντας κάθε άλλη προδοτική πρόταση για μονομερή σύμφωνα».

Κατόπιν εξηγεί πώς η ένωση των μη φασιστικών κρατών, η ένωση των λαών φίλων της ειρήνης, θα σταθεί τοίχος απροσπέλαστος στις ορέξεις δύο τριών κρατών που σήμερα θέλουν τον πόλεμο, όπως η Γερμανία, η Ιταλία, η Ιαπωνία.

Κατόπιν περνά στο ρόλο των γυναικών και στο πώς πρέπει να συμβάλουν για τη δημιουργία μιας ατμόσφαιρας ειρηνιστικής, «...μιας ατμόσφαιρας που δεν θ' αφήνει κανένα φιλοπόλεμο κυβερνήτη να παρεκκλίνει απ' τον πόθο του λαού, πόθο που εκφράζεται στο σύνθημά μας: η ειρήνη να 'ναι η μόνιμη πολιτική του κράτους».

Ετσι καταλήγει η ομιλήτρια σε μια σειρά από αιτήματα:

«1) Εμμονή στο σύστημα της συλλογικής ασφάλειας στα πλαίσια μιας δυνατής Κ.Τ.Ε. 2) Να παταχθεί η μυστική διπλωματική κίνηση. 3) Να εθνικοποιηθεί η πολεμική βιομηχανία, για να πάψει ο πόλεμος να είναι πηγή πλουτισμού μιας χούφτας εμπόρων που, με τα κολοσσιαία κεφάλαια που διαθέτουν, εξαγοράζουν τον τύπο, δημιουργούν μια κοινή γνώμη πολεμική κι έτσι διαταράσσουν τις διεθνείς σχέσεις. 4) Να παύσει κάθε τάσις για μίμηση των φασιστικών μεθόδων για την ανάπτυξη της νεότητας: μιλιταριστικό πνεύμα, καλλιέργεια του μίσους κατά των λαών κ.τ.λ.

Μα για την εκτέλεση όλων αυτών σαν αρχή και σαν τέλος, σαν προϋπόθεση και σαν πεμπτουσία της ειρήνης, ζητούμε ακέριες τις ελευθερίες του ανθρώπου και του πολίτου, ακέριες τις λαϊκές και συνδικαλιστικές μας ελευθερίες. Οπου οι λαοί τις στερήθηκαν, εκεί ο πόλεμος έγινε σύμβολο. Οπου οι λαοί τις κράτησαν και τις βάθυναν, από κει θα δούμε να βγαίνει η ελπίδα της ειρήνης, η χαραυγή μιας καλύτερης ζωής».
 

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ

«Ο Αγώνας της Γυναίκας»

(Δελτίο του Συνδέσμου για τα Δικαιώματα της Γυναίκας, τεύχη 1934-1936.)
Πυκνές αναφορές στις αντιφασιστικές πρωτοβουλίες φεμινιστριών και κομμουνιστριών. Πληροφορίες για τη δράση της Διδώς Σωτηρίου στις γυναικείες οργανώσεις της εποχής, αποσπάσματα ομιλιών της και, προς το τέλος της περιόδου, άρθρα της για τη διεθνή αντιπολεμική κίνηση των γυναικών της αριστεράς.

«Η Γυναίκα»
(Διευθύντρια Ρόζα Νικολοπούλου, αρχισυντάκτις Διδώ Σωτηρίου, 1936-1939.)
Ρεπορτάζ και άρθρα της Διδώς Σωτηρίου με κύρια έμφαση στα προβλήματα των εργαζόμενων γυναικών.

[Διδώ Σωτηρίου]
«Η Οκτωβριανή Επανάσταση για τη γυναίκα»

(«Κομμουνιστική Επιθεώρηση», φύλλο 19, Νοέμβρης 1943, ανατύπωση εκδόσεων Καράντζα, Αθήνα 1976, τ. Α΄, σ. 561-563.)
Οι κατακτήσεις των σοβιετικών γυναικών μετά το '17.

Δ.[διδώ] ΣΩΤ.[ηρίου]
«Οι γυναίκες ετοιμάζονται για το πρώτο Πανελλαδικό Συνέδριό τους»

(«Ριζοσπάστης» 23 του Μάη 1946.)
Πρώτο από σειρά άρθρων της Διδώς Σωτηρίου για το ιδρυτικό συνέδριο της Πανελλαδικής Ομοσπονδίας Γυναικών (ΠΟΓ), η οποία δημιουργήθηκε στον απόηχο του παρισινού συνεδρίου της Παγκόσμιας Δημοκρατικής Ομοσπονδίας Γυναικών.

Διδώ Σωτηρίου
«Ηλέκτρα»

(Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 1999, ανατύπωση.)
Σύντομη αναφορά στη μεσοπολεμική γυναικεία δράση.

Σάσα Τσακίρη
«Διδώ Σωτηρίου. Από τον κήπο της Εδέμ στο καμίνι του αιώνα μας»

(Κέδρος, Αθήνα 1996.)
Βιογραφία της Δ. Σωτηρίου βασισμένη κατά κύριο λόγο σε συνομιλίες της με τη συγγραφέα. Αναφορές και σε γεγονότα που μας απασχολούν εδώ.

 

(Ελευθεροτυπία, 3/10/2004)

 

www.iospress.gr                                                                                    ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ