ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΛΑΜΠΑΔΗΔΡΟΜΙΑ 1936-2004

 

«Μια θαυμάσια ιδέα του Δρος Γκέμπελς»



ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ

 

1. / 2.   


 

Η εκδίκηση ενός αναψυκτικού

Ειρωνεία της τύχης. Οταν απέτυχε η πρώτη προσπάθεια να διοργανωθούν Ολυμπιακοί Αγώνες στην Αθήνα το 1996, με την ευκαιρία των 100 χρόνων από την «αναβίωση», όλοι έσπευσαν να αποδώσουν την επιλογή της Ατλάντα από τους Αθανάτους της ΔΟΕ στην καταραμένη την Κόκα-Κόλα που τα «εξαγόρασε όλα». Ηταν, βλέπετε, αυτή η πρωτεύουσα της πολιτείας Τζόρτζια ταυτόχρονα και η έδρα του αναψυκτικού με την παγκόσμια διάδοση. Και σήμερα, λίγα χρόνια αργότερα, για μια ακόμα φορά το «αρχαίο πνεύμα, το αθάνατο θριαμβεύει». Το ίδιο αναψυκτικό με την παγκόσμια λάμψη αναλαμβάνει τη χορηγία της ολυμπιακής λαμπαδηδρομίας, για να μας θυμίσει ότι στις μπίζνες και τις σόου-μπίζνες γελά καλύτερα όποιος γελάει τελευταίος.

Υποτίθεται ότι η διοργάνωση της Αθήνας το 2004 θα επανέφερε τους Ολυμπιακούς Αγώνες στην ανθρώπινή τους διάσταση, θα σταματούσε τη ραγδαία εμπορευματοποίηση και θα αποκαθιστούσε το «ολυμπιακό πνεύμα». Το αποτέλεσμα ήταν να επιλεγεί και πάλι η Κόκα-Κόλα (και οι υπόλοιποι συνήθεις μεγαλοσπόνσορες του ολυμπισμού) ως συνεργάτες για το νέο εγχείρημα.

Το ιστορικό της ελληνικής μεγαλοστομίας για την «μη εμπορική εκμετάλλευση» των Ολυμπιακών Αγώνων έχει ακόμα μεγαλύτερο ιστορικό βάθος. Ηδη από την εποχή της προετοιμασίας των Ολυμπιακών Αγώνων του Λος Αντζελες (1984), είχε δημιουργηθεί «σκάνδαλο», όταν αποκαλύφτηκε ότι η λαμπαδηδρομία καλύπτεται από σπόνσορες!

Το επίσημο δελτίο της ελληνικής Επιτροπής Ολυμπιακών Αγώνων (ΕΟΑ) φιλοξένησε αναλυτικό άρθρο με τίτλο «Οι επιχειρήσεις παίρνουν τη θέση των ολυμπιακών λαμπαδηδρόμων» (Ιανουάριος-Ιούνιος 1982). Μεταξύ άλλων αναφέρεται με έκπληξη ότι «ο διαφημιστικός ζήλος για την υποστήριξη των αθλητικών εκδηλώσεων γίνεται όλο και πιο έντονος, καθώς πλησιάζουν οι Ολυμπιακοί. Η Κόκα Κόλα έσπευσε να προσφέρει 15 εκατ. δολάρια για να γίνει επίσημος χορηγός στην κατηγορία της». Το πολιτικό κλίμα της εποχής στην Ελλάδα (πρώτα χρόνια ΠΑΣΟΚ) δεν συμβιβαζόταν με την εμπορική διάσταση των Αγώνων. Η εμπορευματοποίηση της λαμπαδηδρομίας θεωρήθηκε τότε «ιεροσυλία». Ακολούθησε δημόσια αντιπαράθεση της ΕΟΑ με την Οργανωτική Επιτροπή των Αγώνων του Λος Αντζελες που καταγράφτηκε και στο Δελτίο της ΕΟΑ («Η ολυμπιακή λαμπαδηδρομία», Απρίλιος-Ιούνιος 1984). Η υπόθεση κατέληξε σε συμβιβασμό, χωρίς βέβαια να σταματήσει η εμπορευματοποίηση. Απλώς η διαφήμιση των εταιρειών έγινε με πιο κομψό τρόπο και η ΕΟΑ διεκδίκησε μέχρι τέλος την πρωτοκαθεδρία της στις τελετές αφής και το ξεκίνημα της λαμπαδηδρομίας. Στο ίδιο Δελτίο η ΕΟΑ απολογείται για την υπαναχώρησή της: «Η άρνηση να συμπράξει (η ΕΟΑ) στην παράδοση της Φλόγας θα ήταν εύκολη, αλλά καταστροφική. (...) Ο,τι περισσότερο ζητούν ορισμένοι από την ΕΟΑ είναι έξω από τις δυνατότητές της, γιατί δεν διαθέτει, βέβαια, υπερεξουσίες, που θα της επέτρεπαν την επιβολή των μέτρων εξαναγκασμού ή κυρώσεων. Οσο για την ομαλή εφαρμογή των αποφασισθέντων, η ευθύνη ανήκει στην Πολιτεία, που είναι βέβαιο πως θα φροντίσει γι' αυτό, ώστε να αποφευχθούν πράξεις που θα εκθέσουν την Πατρίδα μας και θα έχουν σαν αποτέλεσμα την απώλεια κεκτημένων δικαιωμάτων στον Ολυμπισμό».

Το «κεκτημένο δικαίωμα» δεν είναι άλλο από τη χρήση της Ολυμπίας, της Φλόγας και της λαμπαδηδρομίας. Λέγοντας χρήση, εννοούμε βέβαια εμπορική χρήση. Οσο για την Κόκα Κόλα, δεν θα περίμενε από την ελληνική ΕΟΑ την άδεια να εκμεταλλευτεί τη λαμπαδηδρομία. Οι δεσμοί της με το «ολυμπιακό κίνημα» είναι πλέον ακατάλυτοι και επισφραγίστηκαν ήδη από το 1994 με την εκλογή μεταξύ των Αθανάτων του Ζαν-Κλοντ Κιλί, μέλους του ΔΣ της πολυεθνικής εταιρείας.


ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Ιωάννη Λουκά
«Εθνικοσοσιαλισμός και Ελληνισμός»

(εκδ. Γρηγόρη, Αθήνα 1991)
Εμπεριστατωμένη μελέτη για το ρόλο της αρχαιοελληνικής φαντασίωσης στην εθνικοσοσιαλιστική ιδεολογία. Περιλαμβάνονται σημαντικά στοιχεία για την Ολυμπιάδα του 1936, το συμβολισμό της φλόγας και το ρόλο του Καρλ Ντιμ.

Lionel Richard
«Ναζισμός και κουλτούρα»

(μετ. Λοϋσκα Αβαγιαννού, εκδ. Αστέρι, Αθήνα 1980)
Ιδεολογία, τέχνη και προπαγάνδα στο Τρίτο Ράιχ. Ο συμβολισμός του «πυρσού».

Henri Pouret
«Η ολυμπιακή φλόξ»

(Λεύκωμα 15ης Συνόδου ΔΟΑ, Αθήναι 1976)
Ο μύθος και η ιστορία της ολυμπιακής φλόγας και ο ρόλος του Ντιμ, όπως τον διηγείται ένα στέλεχος του διεθνούς ολυμπισμού. Ενδιαφέρον έχει η αποκάλυψη ότι όλη η διοργάνωση της λαμπαδηδρομίας του 1936 έγινε υπό την επήρεια του «εξαιρετικού κρασιού της Μαντινείας».

Achim Laude, Wolfgang Bausch
«Der Sport-Fuehrer. Die Legende um Carl Diem»

(Die Werkstatt, Goettingen, 2000)
Ο ρόλος του Καρλ Ντιμ στο ναζιστικό καθεστώς, με βάση ντοκουμέντα της εποχής και την αλληλογραφία του ίδιου. Η μελέτη αυτή υποχρέωσε πολλές γερμανικές κοινότητες να καταργήσουν τις τιμητικές ονομασίες οδών και αθλητικών εγκαταστάσεων.



ΔΕΙΤΕ

Λένι Ρίφενσταλ
Olympia
(1938)
Η καταγραφή της χιτλερικής Ολυμπιάδας του 1936, σύμφωνα με τις επιταγές και τις διαθέσεις της γκεμπελικής προπαγάνδας.

Λένι Ρίφενσταλ
Ο θρίαμβος της θέλησης

(Τriumf des Willens, 1935)
Το κλασικό ντοκιμαντέρ της ναζιστικής προπαγάνδας, με θέμα το συνέδριο του Γερμανικού Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος στη Νυρεμβέργη το 1934. Και οι δύο ταινίες στηρίζονται στην προβολή της "ιερής" φλόγας.

 

 

(Ελευθεροτυπία, 21/3/2004)

 

www.iospress.gr                                                                                    ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ