ΔΙΑΜΑΧΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΤΙΣΗΜΙΤΙΣΜΟ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

 

Η ανεπιθύμητη Εκθεση

ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ

 

1. / 2.   


 

Ορισμός με αγκάθια

Το πρόβλημα της έλλειψης ενός κοινά αποδεκτού ορισμού του αντισημιτισμού διαπιστώνει η έκθεση των Βέρνερ Μπέργκμαν και Γιουλιάνε Βέτσελ, διευκρινίζοντας ότι σε πολλές χώρες συνεχίζει να αποτελεί αντικείμενο διαμάχης το όριο μεταξύ αντισημιτισμού και κριτικής στο Ισραήλ. Ετσι, διάφορες πολιτικές ομάδες εμφανίζονται με διαφορετικές προσεγγίσεις για το πού ακριβώς πρέπει να τοποθετηθεί το σημείο στο οποίο τελειώνει η κριτική και ξεκινά η αναπαραγωγή αντισημιτικών στερεοτύπων.

Δεδομένης αυτής της ιδιαίτερα ευαίσθητης κατάστασης, οι γερμανοί ερευνητές προκρίνουν τον ορισμό της αμερικανίδας ειδικού Χέλεν Φέιν, σύμφωνα με τον οποίο ο αντισημιτισμός είναι ένα ανθεκτικό στο χρόνο και υπόγειο σύνολο εχθρικών αντιλήψεων για τους Εβραίους ως σύνολο, το οποίο εκφράζεται ως ατομική στάση, αλλά και ως μύθος, ιδεολογία, δοξασίες και μεταφορικός λόγος, καθώς και σε πράξεις -κοινωνικές ή νομικές διακρίσεις, πολιτική κινητοποίηση κατά των Εβραίων και συλλογική ή κρατική βία-, οι οποίες καταλήγουν ή/και στοχεύουν στην απομάκρυνση, τον εξαναγκασμό σε μετοίκηση ή τον αφανισμό των Εβραίων ως Εβραίων.

Σε ό,τι αφορά τώρα το περιεχόμενο αυτών των «εχθρικών αντιλήψεων», οι συγγραφείς της έκθεσης καταφεύγουν στη σχετική σύνοψη του γερμανού καθηγητή Ντιτς Μπέριγκ: Οι Εβραίοι δεν είναι εν μέρει, αλλά ολοκληρωτικά και εκ φύσεως κακοί. Αδιόρθωτα κακοί. Λόγω της κακής τους φύσης πρέπει να αντιμετωπίζονται ως σύνολο και όχι ως άτομα. Παραμένουν ουσιαστικά ξένοι στις κοινωνίες όπου ζουν. Προκαλούν τον όλεθρο στις κοινωνίες υποδοχής τους ή και σε ολόκληρο τον κόσμο, κάτι που απεργάζονται μυστικά, εξ ου και οι αντισημίτες νιώθουν υποχρεωμένοι να αποκαλύπτουν το συνωμοτικό και κακό εβραϊκό χαρακτήρα.

Οι συγγραφείς της έκθεσης υποστηρίζουν ότι με τη βοήθεια του ανωτέρω ορισμού διευκολύνεται η διάκριση μεταξύ αντισημιτισμού και κριτικής στην πολιτική της κυβέρνησης του Ισραήλ. Ετσι, συγκρίσεις μεταξύ των πράξεων του Ισραήλ και της στάσης του ναζιστικού καθεστώτος πρέπει να θεωρούνται αντισημιτικές. Εκείνοι που ταυτίζουν το Ισραήλ με τη ναζιστική Γερμανία ή βλέπουν τη στάση του Ισραήλ ως αιτία του αντισημιτισμού χρησιμοποιούν τα επιχειρήματα αυτά για τους δικούς τους πολιτικούς λόγους. Ως μορφή αντισημιτισμού πρέπει να εκληφθούν και τα αντισημιτικά στερεότυπα, όταν εφαρμόζονται στην πολιτική του Ισραήλ: ο ισχυρισμός, για παράδειγμα, ότι υπάρχει μια παγκόσμια σιωνιστική συνωμοσία, η απομόνωση του Ισραήλ ως κράτους το οποίο θεωρείται θεμελιακά και αρνητικά διαφορετικό από όλα τα άλλα, και επομένως δεν έχει δικαίωμα ύπαρξης, καθώς και οι απαξιωτικές ιστορικές αναφορές στην αρχαία ιουδαϊκή ιστορία, οι οποίες στοχεύουν να υποσημειώσουν τον αμετανόητα αρνητικό εβραϊκό χαρακτήρα. Ολες οι καταγγελίες οι οποίες ενοχοποιούν συλλογικά τους Εβραίους για την πολιτική της ισραηλινής κυβέρνησης αντιπροσωπεύουν κάποια μορφή αντισημιτισμού. Οταν, λοιπόν, η κριτική κατά του Ισραήλ μετατρέπεται σε κριτική των Εβραίων εν γένει ή των Εβραίων που ζουν σε άλλες χώρες, τότε αποκτά αντισημιτικές συνδηλώσεις.

Δεν γνωρίζουμε την ακριβή θέση του EUMC ως προς τις απόψεις αυτές. Εκείνο που είναι βέβαιο είναι ότι, σύμφωνα με δήλωση της διευθύντριάς του Μπεάτε Βίνκλερ (Ιούνιος 1993), το EUMC θεωρεί σημαντικό να υπάρξει συμφωνία σε έναν κοινό ορισμό του αντισημιτισμού, έτσι ώστε να πάψει να υπάρχει χάσμα μεταξύ των διαφορετικών ευρωπαϊκών προσεγγίσεων του φαινομένου, οπότε και του είδους των στοιχείων που συγκεντρώνονται σε κάθε χώρα. Σύμφωνα, πάντως με τον πρόεδρο του Δ.Σ. του EUMC Μπομπ Πέρκις, όταν μέρος της έκθεσης των γερμανών ερευνητών παρουσιάστηκε τον Δεκέμβριο του 2002 σε εκπροσώπους εβραϊκών κοινοτήτων, ο ορισμός του αντισημιτισμού που προτάθηκε από τους υπεύθυνους της έκθεσης δεν έγινε ομόφωνα αποδεκτός.

Από την πλευρά τους, οι συγγραφείς της έκθεσης ισχυρίζονται ότι, εφόσον ο ορισμός του αντισημιτισμού παραμένει εκκρεμής, θα υπάρχουν πάντα αμφιβολίες για το κατά πόσον ορισμένες ειδικές περιπτώσεις πρέπει να χαρακτηριστούν αντισημιτικά κρούσματα. Υπογραμμίζουν ακόμη ότι το ίδιο το EUMC δεν έδωσε στους κατά χώρα πληροφορητές του τον ορισμό βάσει του οποίου όφειλαν να προχωρήσουν στη συλλογή στοιχείων. Ετσι, κάθε χώρα χρησιμοποίησε ένα δικό της ορισμό. Στο σημείο αυτό, οι υπεύθυνοι της έκθεσης υποστηρίζουν ότι έκαναν ό,τι μπορούσαν για να εξισορροπήσουν την ελλιπή προπαρασκευαστική εργασία του EUMC.
 


ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Werner Bergmann, Juliane Wetzel
«Manifestations of anti-Semitism in the European Union. First Semester 2002. Synthesis Report»

(EUMC, Βιέννη 2003).
Η τελική μορφή της απορριφθείσας έκθεσης των ερευνητών του Κέντρου Ερευνας για τον Αντισημιτισμό που εδρεύει στο Βερολίνο. Περιλαμβάνει ένα γενικό εισαγωγικό κεφάλαιο, προτάσεις για βελτίωση της κατάστασης και ένα κεφάλαιο για κάθε χώρα της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Ανευρίσκεται πλέον σε πολλούς δικτυακούς τόπους.

«Anti-Semitism study in the spotlight»
(Newsletter αρ. 26, Δεκέμβριος 2003, έκδοση του Κέντρου για την Ερευνα του Αντισημιτισμού στο Βερολίνο).
Εκτενής απάντηση των γερμανών ερευνητών στις αιτιάσεις του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου των Φαινομένων Ρατσισμού και Ξενοφοβίας (EUMC).

«Jahrbuch fuer Antisemitismusforschung»
(Campus Verlag, Μόναχο και Νέα Υόρκη, 2001)
Ο δέκατος κατά σειρά τόμος με μελέτες για τον αντισημιτισμό που εκδίδει το αρμόδιο Κέντρο Ερευνας του Βερολίνου. Ο πρώτος τόμος κυκλοφόρησε το 1992.

Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου
«Ο Αλλος εν διωγμώ. Η εικόνα του Εβραίου στη λογοτεχνία. Ζητήματα ιστορίας και μυθοπλασίας»

(Θεμέλιο 1998).
Μοναδική προσέγγιση του νεοελληνικού αντισημιτισμού σε μια ανάλυση που δεν περιορίζεται σε θέματα λογοτεχνίας.



ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ

http://www.eumc.eu.int
Η ιστοσελίδα του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου για τα Φαινόμενα Ρατσισμού και Ξενοφοβίας.

http://www.antigone.gr
Πληροφορίες για τη την ελληνική μη κυβερνητική οργάνωση Αντιγόνη, εθνικό φορέα συνεργασίας του EUMC.

www.tu-berlin.de/zfa
Η ιστοσελίδα του βερολινέζικου Κέντρου Ερευνας για τον Αντισημιτισμό.

 

 

(Ελευθεροτυπία, 25/1/2004)

 

www.iospress.gr                                                                                    ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ