ΑΥΤΟΠΤΕΣ ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΣΕ ΔΙΚΕΣ

Ο βομβιστής της στέγης

ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ

1. / 2.   
 

Αν είχατε τα μάτια τα δικά μου

Η δίκη που ολοκληρώνεται στον Κορυδαλλό προσφέρει πλούσιο υλικό που επιβεβαιώνει την αδυναμία αξιολόγησης των αυτοπτών μαρτύρων.

Σχολιάζει ο συνήγορος Μυλωνάς έναν αυτόπτη που είχε "αναγνωρίσει" με την ίδια βεβαιότητα άλλους ως δράστες σε άλλη δίκη για το ίδιο αδίκημα (14/5): 

"Ο συγκεκριμένος μάρτυρας, πάντοτε ήταν απόλυτα βέβαιος. Ερχομαι μόνο στο τι είπε ενώπιον του Μικτού Ορκωτού Δικαστηρίου το 1995. 'Αναγνωρίζω με βεβαιότητα κάποιους δράστες'. Τον ρωτάει ο τότε πρόεδρος ειδικά τρεις φορές 'Είστε σίγουρος κ. μάρτυς ότι αυτοί είναι;' 'Βεβαίως κ. Πρόεδρε δεν έχω καμία αμφιβολία με απόλυτη βεβαιότητα'. Ομως αθωώνονται οι συγκεκριμένοι κατηγορούμενοι. Ερχεται τώρα, το 2003 σ' ένα άλλο Δικαστήριο και λέει πάλι τα ίδια 'Βεβαίως κ. πρόεδρε είμαι απολύτως σίγουρος, έχω πλήρη βεβαιότητα αυτοί είναι οι δράστες'. Εδώ νομίζω -πέρα από το αυτονόητο δεδομένο ότι τη μία φορά αναγκαστικά θα πρέπει να έχει πει ψέματα- είναι μια παραδειγματική περίπτωση από την οποία φαίνεται πόσο επισφαλής, πόσο προβληματική είναι αυτή η αναγνώριση των κατηγορουμένων από τους μάρτυρες".

Απελπισμένος ο πρόεδρος δικαιολογείται: "Τι να κάνω, αφού μου τους φέρνετε; Τους φέρανε, μπορώ να μην δεχθώ εγώ τον μάρτυρα;"

Σε άλλο σημείο της δίκης ο εισαγγελέας επαινεί κάποιο μάρτυρα (8/5):

"Θέλω να πω ένα εύγε στον μάρτυρα αυτόν ο οποίος όπως ενήργησε και τον εαυτό του προστάτευσε αλλά και αυτό που λέμε έννομο τάξη".

Μάταια αντιτείνει ο κ. Αγιοστρατίτης για τον ίδιο μάρτυρα: 

"Τώρα παρουσιάζεται εδώ και μερικές μέρες και το εξής φαινόμενο: μάρτυρες οι οποίοι τίποτα δεν καταγράφουν στις προανακριτικές τους καταθέσεις ενώπιον μάλιστα του κ. Σύρου τότε Υπαστυνόμου. Μάρτυρες οι οποίοι ούτε στον κ. Ζερβομπεάκο αναγνωρίζουν κανένα πρόσωπο να εμφανίζονται στο ακροατήριό σας και να αναγνωρίζουν πρόσωπα, να έχουν δε την τόλμη να επιχειρήσουν να αναγνωρίσουν και φωνή".

Καμιά φορά και οι ίδιοι οι συνήγοροι πολιτικής αγωγής νιώθουν την ανάγκη να σχετικοποιήσουν τις μαρτυρίες κατηγορίας. Αναφέρει ο κ. Τζανετής (18/4): 

"Η μάρτυς κατέθεσε με έναν τρόπο αυθόρμητο και θα έλεγα και ανεπιτήδευτο. Νομίζω ότι το Δικαστήριό σας έχει και την ικανότητα και την εμπειρία να ξεχωρίσει τα πραγματικά χρήσιμα και ουσιώδη στοιχεία τα οποία εισέφερε αυτή η μάρτυς και να τα ξεδιαλύνει, αν θέλετε, από τις όποιες υπερβολές της καταθέσεώς της".

Ο εισαγγελέας "μαζεύει" όπως μπορεί τις αδυναμίες των καταθέσεων (12/5)

"Ερωτηθείς (ο μάρτυρας) είπε ότι το χρώμα των ματιών (του δράστη) ήταν μαύρο. Ελέχθη από την πλευρά της υπερασπίσεως ότι είναι καφέ. Εγώ δεν τα είδα τα μάτια του, αλλά κι αυτό βέβαια δεν έχει ιδιαίτερη σημασία, μεταξύ του μαύρου και του καφέ δεν υπάρχει ιδιαίτερα μεγάλη διαφορά".

Το πιο χαρακτηριστικό απόσπασμα είναι ίσως η ακόλουθη αντιπαράθεση εισαγγελέα (Λάμπρου) και συνηγόρου υπεράσπισης (Κούρτοβικ) στις 21/4: 

Λάμπρου: "Τότε καταθέτοντας ενώπιον των Αστυνομικών Αρχών, κατά την αστυνομική προανάκριση, παρέλειψε να βεβαιώσει και το ότι τους είδε. Βεβαίωσε μόνο ότι άκουσε. Εξήγησε σήμερα, κατ' επανάληψιν ότι αυτή η παράληψή του ήταν εσκεμμένη διότι εφοβείτο. (...) Ο μάρτυς αυτός είναι και ειλικρινής μάρτυς και υπεύθυνος πολίτης. Μπράβο του". 

Κούρτοβικ: "Κύριε Πρόεδρε, να πω καταρχήν ότι άποψη και δική μου είναι ότι ο μάρτυρας ψεύδεται, ψευδορκεί. Κατ' εμέ θα έπρεπε το ίδιο το Δικαστήριο να έχει προβληματιστεί και ο κ. Εισαγγελέας να έχει προβληματιστεί, για την παραγωγή στοιχείων σε τέτοια έκταση, δέκα χρόνια μετά το επεισόδιο. (...) Είναι σαφές, ότι ο μάρτυρας καταθέτει εδώ πράγματα, τα οποία περιήλθαν σε γνώση του, όχι κατά τον χρόνο των γεγονότων, αλλά πολύ αργότερα και αντλεί μάλλον τη γνώση του απευθείας από τον παθόντα και πολιτικώς ενάγοντα".

Σε άλλη ευκαιρία (5/5), ο πρόεδρος είχε εκφράσει την απόλυτη αδυναμία μιας αντικειμενικής κρίσης για την αξιοπιστία των αυτοπτών: 

"Ο ένας λοιπόν την έχει άριστη πολίτη, ο άλλος μας λέει ότι είναι φαντασιόπληκτη. Να δείτε δηλαδή το ίδιο πράγμα, πώς το εκτιμούμε διαφορετικά".

 


ΔΙΑΒΑΣΤΕ

 

Gary L. Wells, Elizabeth A. Olson, Steve D. Charman (Iowa State University)
"Distorted Retrospective Eyewitness Reports as Functions
of Feedback and Delay" 

(Journal of Experimental Psychology: Applied 2003, Vol. 9, No. 1).
Η πρόσφατη επιστημονική μελέτη των ερευνητών του Πανεπιστημίου της Αϊόβα για την αξιοπιστία των αυτοπτών μαρτύρων. Τα συμπεράσματα ανατρέπουν τις ισχύουσες βεβαιότητες και επιβάλλουν τη θέσπιση νέων κανόνων για την αποφυγή δικαστικής πλάνης. 

Gary L. Wells, Elizabeth A. Olson
"Eyewitness identification"

(Annual Review of Psychology, 54, 2003)
Συνόψιση πολυετούς έρευνας δυο ειδικών επιστημόνων για την αξιοπιστία της κατάθεσης των αυτοπτών μαρτύρων. 

Υπουργείο Δικαιοσύνης ΗΠΑ
(Technical Working Group for Eyewitness Evidence)
"A Guide for Law Enforcement Eyewitness Evidence"
(Οκτώβριος 1999)
Οι οδηγίες προς τις ανακριτικές αρχές που συντάχθηκαν με εντολή της τότε υπουργού Δικαιοσύνης των ΗΠΑ Τζάνετ Ρίνο, μετά τη διαπίστωση ότι πολλές δικαστικές πλάνες οφείλονται σε εσφαλμένες "αναγνωρίσεις" υπόπτων.



ΔΕΙΤΕ

Ρασομόν
(Rashomon) του Ακίρα Κουροσάβα (1951). Κινηματογραφική σπουδή πάνω στην υποκειμενικότητα της ανθρώπινης μαρτυρίας: καθένας από τους εμπλεκόμενους στο φόνο ενός σαμουράι έχει να αφηγηθεί και μια διαφορετική ιστορία.


ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ

http://129.186.143.73/faculty/gwells/theeyewitnesstest.html
Στη διεύθυνση αυτή μπορείτε να δείτε το βίντεο που επιδείχθηκε στους "μάρτυρες" που πήραν μέρος στο πείραμα της Αϊόβα. 

http://129.186.143.73/faculty/gwells/bomberandabsentlineup.ppt
Η φωτογραφία του πραγματικού δράστη και των έξι υπόπτων που αποτέλεσαν τη "σειρά" (lineup) στο πείραμα της Αϊόβα.

 

(Ελευθεροτυπία, 5/10/2003)

 

 

www.iospress.gr                                                                         ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ