ΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ ΤΗΣ ΝΙΓΗΡΙΑΣ ΣΤΟ ΣΤΟΧΑΣΤΡΟ

Το Δέλτα του Θανάτου

ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ

1. / 2.   
 

Η αδύνατη «συμφιλίωση»

Η άμεση εμπλοκή της στην καταστολή του κινήματος των Ογκόνι, που κορυφώθηκε με τον απαγχονισμό του συγγραφέα Κεν Σάρο-Ουίουα και των συντρόφων του το 1995, έθεσε την πολυεθνική Royal Dutch Shell στο στόχαστρο όχι μόνο των ντόπιων αγωνιστών αλλά και του παγκόσμιου κινήματος αλληλεγγύης. Ηταν η εποχή που το σύνθημα «Shell go to hell» κυριαρχούσε στις κινητοποιήσεις του -αναδυόμενου τότε- κινήματος κατά της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης. 

* Αντιμέτωπη με τη διεθνή κατακραυγή, η Shell αποφάσισε να προσαρμοστεί στο πνεύμα των καιρών - τουλάχιστον για τα μάτια της διεθνούς κοινής γνώμης. Στην ιστοσελίδα της, περισσεύουν έτσι οι διακριτικές εκφράσεις αυτοκριτικής για τα λάθη του παρελθόντος και οι διαβεβαιώσεις για την προθυμία της ν' αποκαταστήσει ό,τι μπορεί να αποκατασταθεί. «Τον Μάιο του 1996», διαβάζουμε σ' ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα, «προσφερθήκαμε να καθαρίσουμε πετρελαιοκηλίδες στη γη των Ογκόνι, να ανακαινίσουμε κοινοτικά τεχνικά έργα και να συζητήσουμε με τις κοινότητες με συμφιλιωτικό πνεύμα». Οπως όμως διαπιστώνει αμέσως παρακάτω η εταιρεία, «η συμφιλίωση είναι μια εύθραυστη διαδικασία, που δεν μπορεί να επισπευσθεί με το ζόρι». 

* Πιο ενδιαφέρουσα είναι η αποτίμηση της νέας πολιτικής που εγκαινιάστηκε επίσημα το 1997, με σκοπό την προληπτική απορρόφηση των εντάσεων: «Οι εταιρείες της Shell στη Νιγηρία», διαβάζουμε, «έχουν αναπτύξει στενότερες, πιο ανοικτές και πιο παραγωγικές σχέσεις με τις κοινότητες που μας φιλοξενούν. Ως αποτέλεσμα, έχουμε τώρα συνάψει πολλές συνεργασίες, όχι μόνο με ηγέτες των κοινοτήτων, γυναικείες ομάδες, νέους κι εκκλησίες, αλλά και με τις τρεις εξουσίες του κράτους, με μη κυβερνητικές οργανώσεις και εθνικές, διεθνείς ή πολυμερείς φιλανθρωπικές οργανώσεις. Αυτό είχε καταλυτικά αποτελέσματα τόσο στην εξωτερική μας εικόνα όσο και στην ποιότητα ζωής στην περιοχή, καθώς αντιμετωπίζουμε από κοινού τις αιτίες της κοινοτικής αναταραχής στη βάση τους». 

* Σε ποιο βαθμό αυτή η εκστρατεία δημόσιων σχέσεων ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα; Η τελευταία έκθεση της μη κυβερνητικής οργάνωσης Human Rights Watch (Οκτώβριος 2002), για το «ανύπαρκτο δημοκρατικό μέρισμα» στο Δέλτα του Νίγηρα μετά τη νιγηριανή μεταπολίτευση του 1999, μας αφήνει πάμπολλα περιθώρια αμφιβολίας. 

Τυπικό δείγμα, τα τεκταινόμενα της τελευταίας διετίας στην κοινότητα Γκμπαραντόρου της πολιτείας Μπεγιάλσα. Μια περιοχή που «υποφέρει ακόμη από την περιβαλλοντική καταστροφή που προκάλεσε η κατασκευή ενός αυτοκινητόδρομου από τη Shell στις αρχές της δεκαετίας του '90» και στην οποία η εταιρεία φιλοδοξεί να ανοίξει δυο νέες γεωτρήσεις που θα ανεβάσουν την τοπική παραγωγή της από 17.000 σε 40.000 βαρέλια την ημέρα. 

Οταν ένα μεγάλο μέρος των κατοίκων αντέδρασε σ' αυτά τα σχέδια, ένας «σύνδεσμος» κι άλλα στελέχη της Shell πραγματοποίησαν στις αρχές του 2002 σειρά συναντήσεων με τον τοπικό φύλαρχο Ουέκε και τους ανθρώπους του. Οι συνομιλίες τους πραγματοποιήθηκαν νύχτα, χωρίς να κληθούν όσοι κοινοτικοί παράγοντες διαφωνούσαν με το σχέδιο. Λίγο αργότερα, μια ομάδα 30 περίπου νέων του χωριού εφοδιάστηκε με όπλα και ανέλαβε την τρομοκράτηση των αντιφρονούντων. Στις 2 Μαρτίου 2002 διέλυσαν με τη βία μια προγραμματισμένη συγκέντρωση για τη συζήτηση των περιβαλλοντικών προβλημάτων της περιοχής. Δυο μέρες αργότερα, ανέλαβαν επ' αμοιβή την προστασία του αναμενόμενου γεωτρύπανου της εταιρείας. Το καλοκαίρι του 2002, η ίδια ομάδα τριγυρνούσε στους δρόμους πυροβολώντας. Στις 21 Ιουλίου τα μέλη της σακάτεψαν με ρόπαλα και μεγάλα μαχαίρια τρεις από τους βασικότερους πολέμιους της Shell.



ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Esther Cesarz, J. Stephen Morrison & Jennifer Cooke,
«Alienation and militancy in Nigeria's Niger Delta»

(CSIS Africa Notes, 5.2003). Η κινδυνολογική έκθεση του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών της Ουάσιγκτον για τη διακινδύνευση των αμερικανικών συμφερόντων από τα τεκταινόμενα στο Δέλτα του Νίγηρα. 

Oronto Douglas, Von Kemedi, Ike Okonta & Michael Watts,
«Alienation and militancy in the Niger Delta: a response to CSIS on petroleum, politics and democracy in Nigeria» 

(Foreign Policy in Focus 7.2003). Εξισορροπημένη απάντηση στην έκθεση του CSIS από μια ομάδα ερευνητών με άμεση εμπειρία στην περιοχή. 

Human Rights Watch,
«The price for Oil: corporate responsibility and human rights violations in Nigeria's oil producing communities»

(Ιανουάριος 1999) και
«The Niger Delta: no democratic dividend»
(Οκτώβριος 2002). Πολυσέλιδη και εξαιρετικά εμπεριστατωμένη καταγραφή της διαπλοκής ανάμεσα στις πολυεθνικές εταιρείες πετρελαίου και την κτηνώδη καταστολή των διεκδικητικών κινημάτων στις πετρελαιοπαραγωγές περιοχές του Δέλτα.

Amnesty International,
«Nigeria. Repression of women's protests in oil-producing delta region»
 
(2003). Ειδική αναφορά στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίστηκαν από πετρελαϊκές εταιρείες και νιγηριανό στρατό οι κινητοποιήσεις των γυναικών της περιοχής του Δέλτα, το καλοκαίρι του 2002.



ΔΕΙΤΕ

«Επιχείρηση Αγριες Χήνες»

(Wild Geese) του Αντριου Μακ Λάγκλεν (1978). Πετροδολάρια, μισθοφόροι και στρατιωτικές χούντες στα βάθη της Αφρικής. Τυπική χολιγουντιανή περιπέτεια, από την οποία φυσικά απουσιάζει πλήρως ο ιθαγενής πληθυσμός, η καθημερινή βιοπάλη και οι αγώνες του.

 

 

(Ελευθεροτυπία, 28/9/2003)

 

 

www.iospress.gr                                                                 ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ