Η ΕΠΑΝΟΔΟΣ ΤΩΝ ΒΑΣΑΝΙΣΤΗΡΙΩΝ

 Ανάκριση με όλα τα μέσα

1. / 2.   

 

Η μαρτυρία της Αμαλίας Φλέμινγκ


"Οταν τον είδα στο γραφείο ήταν φανερά κάτω από την επήρεια παραισθησιογόνων. Αυτό το καταθέτω σαν γιατρός, δεν έχω καμιά αμφιβολία. Ηταν σε μια φοβερή κατάσταση και δεν ήξερε τι έλεγε. Οταν έφυγε, είπα στον Θεοφιλογιαννάκο: Τι τον κάνατε και τον τρελάνατε;"

Το απόσπασμα αυτό είναι από την κατάθεση της Αμαλίας Φλέμινγκ στη δίκη των βασανιστών του ΕΑΤ-ΕΣΑ (11/8/75). Στη γνωστή αγωνίστρια οφείλουμε και μια πολύ σημαντική μαρτυρία για τη χρήση φαρμάκων κατά την ανάκριση από τους χουντικούς μηχανισμούς, αλλά και το ιατρικό προσωπικό που τους υπηρετούσε. Τα αποσπάσματα που ακολουθούν περιέχονται στο βιβλίο της "Προσωπική Κατάθεση" που πρωτοκυκλοφόρησε στη Βοστόνη το 1973.

"Χρησιμοποιήθηκαν επίσης παραισθησιογόνα", αναφέρει η Φλέμινγκ για την ανάκριση της Δημοκρατικής Αμυνας. "Ηταν η πρώτη φορά που άκουγα για χρήση παραισθησιογόνων σε ανακρίσεις", προσθέτει (σ. 111). Ως θύμα παραισθησιογόνων κατά την ανάκριση παρουσιάζει η Φλέμινγκ τον συγγραφέα και αγωνιστή της αντίστασης Ανδρέα Φραγκιά. Μιλά για ανάκριση με παραισθησιογόνα στο νοσοκομείο: "Ηταν σαν να 'χαμέ μπροστά μας τη σκιά του άλλοτε ανθρώπου. Μου είπαν αργότερα πως όταν αναφέρουν στον Φραγκιά πράγματα που υποτίθεται πως είπε και υπέγραψε, δεν θυμάται τίποτα. Μα τι του κάναν οι κακούργοι στο στρατιωτικό νοσοκομείο; Παραισθησιογόνα του δώσανε ή του κάνανε ναρκανάλυση, ως τα όρια της ανθρώπινης αντοχής; Από την έκφρασή μου θα είδαν ότι ήξερα αρκετά για το μαρτύριό του. Μα οτιδήποτε και να είπε για μένα ή για άλλους, ο Φραγκιάς παραμένει ήρωας που τίποτα δεν μπορεί να μειώσει" (σ. 152).

Η Αμαλία Φλέμινγκ ήξερε βέβαια τι έλεγε. Γιατρός η ίδια, συνεργάστηκε στις επιστημονικές έρευνες του Νομπελίστα μικροβιολόγου συζύγου της Αλέξανδρου Φλέμινγκ, ο οποίος έχει συνδέσει το όνομά του με την ιστορική ανακάλυψη της πενικιλίνης. Εξηγεί, λοιπόν, η Φλέμινγκ τη δράση των μεθόδων αυτών στην ανάκριση:

 "Ναρκανάλυση είναι εύστοχος όρος. Δηλώνει μια ορισμένη ψυχαναλυτική μέθοδο που χρησιμοποιεί ναρκωτικά με σκοπό να χάσει σχεδόν ο ασθενής την αυτοσυνειδησία του, ώστε να μπορέσει ο γιατρός να του πάρει τις απαντήσεις που από καιρό καταπιέζει ή έχει ξεχάσει ο ασθενής, απαντήσεις που δεν θα μπορούσε να δώσει αν είχε πλήρη συνείδηση. Ο αστυνομικός ανακριτής μπορεί να κάνει κατάχρηση της μεθόδου για να αναγκάσει τον κρατούμενο να μιλήσει εφ' όσον η αντίσταση και η θέλησή του έχουν μειωθεί. Για το καλό όσων πρόκειται να φυλακισθούν και να υποβληθούν ίσως σε τέτοιου είδους ανάκριση, θέλω να πω εδώ ότι ακόμα και με τη ναρκανάλυση είναι δυνατόν να βαστάξει κανείς και να μην αποκαλύψει τα μυστικά του. Χρειάζεται μονάχα μεγαλύτερη προσπάθεια και συγκέντρωση" (σ. 152).

Η κάπως αισιόδοξη τελευταία αποστροφή εξηγείται από το γεγονός ότι το βιβλίο γράφτηκε επί δικτατορίας και η Φλέμινγκ ήθελε να αφήσει κάποια ελπίδα σε όσους επρόκειτο να αντιμετωπίσουν την ανάκριση του καθεστώτος. Ωστόσο, λίγο παρακάτω, περιγράφοντας τη συνάντησή της στο ΕΑΤ ΕΣΑ με κάποιον ανακρινόμενο συνεργάτη του Παναγούλη, διαπίστωσε ότι εκείνος είχε ομολογήσει πράξεις που δεν είχε κάνει ποτέ. "Και τότε κατάλαβα. Ο Κώστας βρισκόταν κάτω από την επίδραση παραισθησιογόνων, κάτω από την αναμφισβήτητη, δυνατή επίδραση ναρκωτικών" (σ. 211).

Την προσωπική της εμπειρία από τις μεθόδους ανάκρισης στο ΕΑΤ-ΕΣΑ συνοψίζει η Φλέμινγκ σε μερικές οδηγίες προς τους μελλοντικούς ανακρινόμενους: "Ας γνωρίζουν ότι όσα τους λένε οι ανακριτές είναι τις περισσότερες φορές παγίδες και μπλόφες. Αυτά που λένε πως ξέρουν για τον κρατούμενο, από την παρακολούθηση που του έκαναν κι από τα λόγια του, αυτά πού έπεσαν στην αντίληψή τους, δεν τα ξέρουν πράγματι. Μόνο οδηγό έχουν αυτό που θα τους πούμε, πιστεύοντας πως το ξέρουν ήδη. (...) Αν αισθάνονται παράξενα, αν έχουν παραισθήσεις, αν βλέπουν αλλόκοτες εικόνες ή θηρία στον τοίχο, είναι επειδή τους δώσαν παραισθησιογόνα. Ας το καταλάβουν αυτό κι ας μην πανικοβληθούν. Ας συγκεντρώσουν όλη τους τη θέληση ώστε ν' αντισταθούν σ' ό,τι τους λένε και σ' ό,τι νομίζουν πως βλέπουν και ακούνε. Τέτοιες στιγμές είναι καλύτερο να μην πιστέψουν ούτε την αλήθεια, παρά να αναγκαστούν σιγά σιγά να πιστέψουν υποβολιμαίες ασυναρτησίες" (σ. 218).



ΔΙΑΒΑΣΤΕ

"Οι δίκες των βασανιστών" (εκδ. Δημοκρατικοί Καιροί, διευθ. Π. Ροδάκης, Αθήνα 1976). Τα πρακτικά των δικών με κατηγορούμενους ορισμένους βασανιστές της χουντικής επταετίας. Στα εισαγωγικά κεφάλαια περιλαμβάνεται μικρή μελέτη για τη χρήση του φαρμακολογικού βασανισμού, όπου περιγράφεται η αντιφατική εμπειρία, οι υπερβολές και ο μύθος που συνοδεύει την εφαρμογή παρόμοιων μεθόδων μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. 

Αμαλίας Φλέμινγκ "Προσωπική κατάθεση" (μετ. Νίκος Φωκάς, εκδ. Εστίας, Αθήνα 1995). Η μαρτυρία της γνωστής αγωνίστριας από τις ανακριτικές μεθόδους που εφαρμόστηκαν στο ΕΑΤ-ΕΣΑ επί χούντας. Αναφέρεται η χρήση παραισθησιογόνων και περιγράφεται η επίδρασή τους. 

Winfried Brugger "Vom unbedingten Verbot der Folter zum bedingten Recht auf Folter?" (Juristen Zeitung, 18/2/2000). Αρθρο του γερμανού καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης που έχει διεθνώς αναλάβει την θεωρητική θεμελίωση της επαναφοράς των βασανιστηρίων στο επίσημο νομικό οπλοστάσιο των κρατών. Οπως δηλώνει ο ίδιος, το κείμενο αυτό αποτέλεσε το περιεχόμενο των πολυάριθμων διαλέξεων που κλήθηκε να δώσει σε νομικές σχολές των ΗΠΑ κατά το πρώτο εξάμηνο του 1999. 


ΔΕΙΤΕ

Κατάσταση πολιορκίας (Etat de siege) του Κώστα Γαβρά (1973). Ενας πράκτορας της CIA εκπαιδεύει τις υπηρεσίες ασφαλείας φιλικών χωρών σε σύγχρονες μεθόδους βασανισμού. Πρόκειται για την πραγματική ιστορία του Νταν Μιτριόνε.


ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ

http://www.stop-torture.de
Η ιστοσελίδα του γερμανικού δικτύου κατά των βασανιστηρίων περιλαμβάνει πλούσιο υλικό από τη συζήτηση για την "αναγκαία" επαναφορά των βασανιστηρίων στην ανάκριση.


(Ελευθεροτυπία, 11/5/2003)

 

www.iospress.gr                                  ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ