ΟΙ ΔΙΚΗΓΟΡΟΙ ΣΤΗΝ ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΗΣ 17Ν

Οι συνήγοροι των ... διαβόλων

1. / 2.   

 
 

Η κρίση του θεσμού των συνηγόρων

Tης ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΟΥΡΤΟΒΙΚ 


Ηταν ένα από τα σημεία των καιρών η επίθεση που έγινε στους δικηγόρους των κατηγορούμενων για τη 17 Ν και η προσπάθεια απαξίωσης, αλλά και εκφοβισμού τους. Νομίζω, χωρίς προηγούμενο σε καιρούς δημοκρατίας.

Λέξεις όπως «ταύτιση», «δικαιώματα των θυμάτων» κ.ά. ήταν οχήματα που χρησιμοποιήθηκαν στο πλαίσιο αυτής της επίθεσης για να κωδικοποιήσουν την απόρριψη. Βέβαια, πάντα υπάρχουν θύματα σε μια ποινική υπόθεση και πάντα υπάρχουν «δικαιώματα των θυμάτων», αυτό όμως δεν θεωρήθηκε ποτέ ότι μπορεί να απονομιμοποιεί το συνήγορο υπεράσπισης. Αντίστοιχα υπάρχει πάντα το στοιχείο της «ταύτισης» του δικηγόρου σε μία υπόθεση, υπό την έννοια ότι επιδιώκει την καλύτερη έκβαση γι' αυτόν που κατηγορείται, όμως το ότι μοιράζεται μαζί του την προσδοκία αυτή δεν σήμαινε ποτέ ότι μοιράζεται και τις επιλογές του. Αυτός είναι ο ρόλος του συνήγορου υπεράσπισης. Τα έδρανα της πολιτικής αγωγής βρίσκονται απέναντι. Αν προσχωρήσει στις απόψεις τους θα λογοδοτεί για παράβαση της εντολής του. Μέχρι πρόσφατα αυτά ήταν αυτονόητα και κανείς δεν σκέφτηκε ποτέ να τα αμφισβητήσει, ούτε σε δίκες εγκλημάτων μεγάλης ποινικής και ηθικής απαξίας και με έντονο το αντικοινωνικό στοιχείο (π.χ. τα ρατσιστικά). 

Τα αυτονόητα, όμως, περνάνε κρίση στις μέρες μας

Και ο θεσμός της υπεράσπισης περνά κρίση. Τείνει να οριοθετηθεί. Το επιχείρημα ότι υφίσταται υποχρέωση του δικηγόρου να αναλαμβάνει οποιαδήποτε υπόθεση επειδή του ζητήθηκε, είναι μάλλον αμυντικό. Ο δικηγόρος έχει φυσικά δικαίωμα επιλογής και τα κριτήρια αυτής της επιλογής δεν επιβάλλονται από το νόμο ούτε από τη δεοντολογία, αλλά επαφίενται στον προσωπικό του κώδικα. Και είναι προφανές ότι τα κριτήρια δεν είναι και δεν θα μπορούσαν να είναι αυτά της ενοχής ή της αθωότητας του κατηγορούμενου, ούτε αυτό της βαρύτητας της πράξης - αλλιώς δεν θα μπορούσε κανείς βαριά κατηγορούμενος να έχει υπεράσπιση. Ούτε μπορείς βέβαια, να αποτελεί πεδίο κριτικής η επιλογή της υπερασπιστικής γραμμής, που είναι δικαίωμα του κατηγορούμενου (Αλλωστε, γιατί θα ήταν πιο ηθική μια γραμμή άρνησης της κατηγορίας ή της ενοχής από αυτήν της παραδοχής της;). Ομως, μια λογική που θα απαιτούσε από τον συνήγορο να απολογείται για τα κριτήριά του σε επίπεδο ηθικό ή πολιτικό θα συνιστούσε σοβαρό περιορισμό του δικαιώματος υπεράσπισης και έκπτωση της προσωπικής αξίας του συνηγόρου, που δεν αποτολμήθηκε ούτε από αυταρχικά καθεστώτα...

Θα ήταν περιττό να επαναλάβω ότι ποτέ μέχρι σήμερα δεν αμφισβητήθηκαν αυτά. Παρ' όλα αυτά ακόμη και το συνδικαλιστικό μας όργανο δεν τόλμησε να υπερασπιστεί ως συμβούλιο τα μέλη του που δέχονταν επίθεση (το θέμα παραπέμφθηκε σε μια επιτροπή δεοντολογίας που συστάθηκε) ενώ ακούστηκαν φωνές που ζήταγαν μέχρι και την παραπομπή μας στο Πειθαρχικό. Κανείς, όμως, δεν σκέφθηκε ποτέ ότι πρέπει να κληθούν σε απολογία εκείνοι που ενώ ήταν μέλη του συλλόγου μας ζητούσαν επίμονα την κεφαλή των συνηγόρων επί πίνακι, και τους καλούσαν να παραιτηθούν, απειλώντας τους έμμεσα με τη δική τους καταδίκη. 

Μέσα σ' αυτό το κλίμα δεν είναι παράδοξο πως ανάμεσα στις φωτογραφικές διατάξεις του νομοσχεδίου που πρόσφατα ψήφισε η Βουλή πέρασαν, χωρίς αντίλογο, ρυθμίσεις που περιορίζουν σοβαρά το δικαίωμα στην υπεράσπιση. Είναι φανερό ότι κάποιοι θέλουν το συνήγορο να περιορισθεί στο ρόλο του βοηθού της κατηγορούσας αρχής, αντί να αντιμάχεται την αυθαιρεσία και τις παρεκτροπές των οργάνων της δικαστικής και της εκτελεστικής εξουσίας. Είναι και αυτό σημείο των καιρών.



ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Γ.-Α. Μαγκάκη 
«Ο συνήγορος, μια παράδοξη κατάκτηση του πολιτισμού»
(εκδ. Αντ. Σάκκουλα, Αθήνα - Κομοτηνή 1992).
Στη μικρή αυτή μελέτη ο γνωστός καθηγητής και πρώην υπουργός επικρίνει τους περιορισμούς που επιβλήθηκαν από το γερμανικό κράτος στους συνήγορους των τρομοκρατικών οργανώσεων.

Heinrich Hannover
«Die Republik vor Gericht»
(v. Ι 1954-1974, v. ΙΙ 1975-1995, Aufbau-Verlag, Berlin 1998-9).
Εξαιρετική καταγραφή της πολύχρονης εμπειρίας ενός δικηγόρου, οποίος «από σύμπτωση» βρέθηκε στη θέση του υπερασπιστή κατά τις σημαντικότερες υποθέσεις «τρομοκρατίας» και κρατικής βίας. Πολύ ενδιαφέρον έχει η σαφής διαφοροποίησή του από την ιδεολογία και την πολιτική πρακτική των εντολέων του, αλλά και η απόλυτη αφοσίωση στα νομικά συμφέροντά τους.

Kurt Groenewold
«Angeklagt als Verteidiger»
(Attica Verlag, Hamburg, 1978).
Το απολογητικό υπόμνημα και άλλα υλικά από τη δίκη του δικηγόρου του Αντ. Μπάαντερ στο Σταμχάιμ. Τα όρια της υπεράσπισης κάτω από την ασφυκτική πίεση κράτους και μέσων ενημέρωσης που έχουν προαποφασίσει την καταδίκη των κατηγορουμένων.

Ulf G. Stuberger
«In der Strafsache gegen Andreas Baader, Ulrike Meinhof, Jan-Karl Raspe, Gudrun Ensslin wegen Mordes u.a.»

(Syndikat, Frankfurt am Main 1977). Σχολιασμένη συλλογή επίσημων νομικών ντοκουμέντων από τη δίκη των ηγετών της RAF στο Σταμχάιμ. Η αποβολή των δικηγόρων, η απαγόρευση της κοινής υπεράσπισης, ο αποκλεισμός της πολιτικής επιχειρηματολογίας, ο ρόλος της απομόνωσης.



ΔΕΙΤΕ

«Εις το όνομα του πατρός»
 
(In the name of the father) του Τζιμ Σέρινταν (1993). Η πραγματική ιστορία της «αντιτρομοκρατικής» σκευωρίας της Σκότλαντ Γιάρντ που έμεινε γνωστή σαν «Οι 4 του Γκλίλφορντ». Μια αποφασισμένη δικηγόρος αποκαλύπτει ότι οι διωκτικές αρχές φυλάκισαν επί 15 χρόνια (1974-89) ανθρώπους για τους οποίους γνώριζαν πως ήταν αθώοι, «εξαφανίζοντας» τα σχετικά πειστήρια.



(Ελευθεροτυπία, 29/12/2002)

 

www.iospress.gr                                  ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ