ΟΙ ΑΘΛΙΟΙ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ

 

Ο άλλος Κορυδαλλός


1. / 2.   


 

Ολο και χειρότερα

Η συζήτηση με τη γνωστή από τους αγώνες της για τα δικαιώματα των φυλακισμένων δικηγόρο Κατερίνα Ιατροπούλου δεν μας αφήνει περιθώριο αμφιβολίας: Η κατάσταση στον Κορυδαλλό επιδεινώθηκε μετά την καταδίκη της χώρας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. «Πέρα από τις απαράδεκτες καθημερινές συνθήκες διαβίωσης, με πρόσχημα τους "μπαμπούλες" των ναρκωτικών και των αποδράσεων», εξηγεί η συνομιλήτριά μας, «οδηγούμαστε σε περαιτέρω περιστολές. Σε παραβιάσεις των ήδη κουτσουρεμένων δικαιωμάτων των κρατουμένων».

«Για ποιες συνθήκες υγιεινής μιλάμε, όταν ο Κορυδαλλός έχει τριπλάσιους κρατούμενους απ' όσους μπορεί να αντέξει η υποδομή του; Οι λοιμώδεις ασθένειες και, κυρίως, οι πολύ επικίνδυνες ηπατίτιδες Β και C έχουν πλήξει το σύνολο σχεδόν των κρατουμένων. Τα στοιχειώδη της ατομικής καθαριότητας, ακόμα και το χαρτί υγείας, δεν προσφέρονται. Οι φυλακισμένοι πρέπει να τα αγοράζουν από την καντίνα. Αλλά η πλειονότητα είναι πάμπτωχοι άνθρωποι, κυρίως αλλοδαποί, χωρίς συγγενείς, δίχως επισκεπτήρια και υποστήριξη. Η ζωή, το καλοκαίρι ιδίως, γίνεται κόλαση. Τα τσιμεντένια κελιά, με τη μία βούτα για κάθε τέσσερα άτομα, βράζουν και βρομάνε».

Τα πάντα έχουν αφεθεί στην πρωτοβουλία λίγων φιλανθρωπικών ομάδων, με πενιχρά αποτελέσματα. «Αν κρίνουμε από το γενικό πνεύμα "ιδιωτικοποίησης" των σωφρονιστικών συστημάτων που απλώνεται σε ΗΠΑ και Ευρώπη», σημειώνει η κ. Ιατροπούλου, «σε λίγο θα ζητούν από τους κρατούμενους ενοίκιο, πληρωμή των λογαριασμών της ΔΕΗ για το κελί και λεφτά για το φαγητό τους». Μικρή ένδειξη της εξαθλίωσης που επικρατεί αποτελεί η μέθοδος προσέλκυσης μαθητών που εφαρμόζει ο δάσκαλος της πτέρυγας ανηλίκων. «Τους προσφέρει χαρτί υγείας, καφέ και κανένα τσιγάρο σαν κίνητρο παρακολούθησης των μαθημάτων».

Τον τελευταίο καιρό έχουν προστεθεί και άλλα προβλήματα που θίγουν τον πυρήνα των δικαιωμάτων των κρατουμένων. «Γίνεται συστηματική κατάχρηση την οποία καλύπτει και το υπουργείο Δικαιοσύνης, πέρα απ' όσα προβλέπει ο σωφρονιστικός κώδικας. Ο αρχιφύλακας επινόησε μια μέθοδο ελέγχου των κρατουμένων τοξικομανών, όταν αυτοί επιστρέφουν από τις ολιγοήμερες άδειές τους. Τους κλείνει στην απομόνωση και τους υποχρεώνει να πάρουν καθαρτικό, ώστε να ανακαλυφθεί στην "ειδική" τουαλέτα της, αν είχαν καταπιεί κάποιο ύποπτο αντικείμενο που περιείχε απαγορευμένες ουσίες». 

Ενας άλλος «εκσυγχρονισμός», που εφαρμόζεται εδώ και δύο χρόνια, για λόγους ασφαλείας υποτίθεται, είναι η τοποθέτηση αδιαπέραστου διαχωριστικού τζαμιού ανάμεσα στον κρατούμενο και το δικηγόρο του. Η επικοινωνία γίνεται πλέον μέσω τηλεφωνικής συσκευής και με διάφορες παντομίμες -και προστίθεται στις άλλες παραβιάσεις που απορρέουν από το άνοιγμα της αλληλογραφίας του φυλακισμένου. «Πρέπει να τονιστεί ότι αυτή η σοβαρή μεταβολή στις αίθουσες των συνηγόρων επιβλήθηκε χωρίς πρόβλεψη από τον σωφρονιστικό κώδικα και ουσιαστικά παραβιάζει τα δικαιώματα και των κρατουμένων και των συνηγόρων», υπογραμμίζει η συνομιλήτριά μας. «Κάτω απ' αυτές τις συνθήκες δεν μπορούμε να ανταλλάσσουμε χαρτιά, να σημειώνουμε, να διορθώνουμε από κοινού με τον πελάτη μας τις, συνήθως ογκώδεις, δικογραφίες. Κάθε έγγραφο που πρέπει να μεταφερθεί από τη μία στην άλλη πλευρά του διαχωριστικού περνά υποχρεωτικά από τα χέρια του φύλακα, επιτηρητή της αίθουσας, ο οποίος και ελέγχει το περιεχόμενο. Δεν μπορείς να κάνεις τη δουλειά σου με τον τρόπο που ορίζει ο κώδικας, που λέει ότι η επικοινωνία του συνηγόρου πρέπει να γίνεται κατ' ιδίαν και να μην ελέγχεται. Προϋπόθεση αυτής της δουλειάς είναι τα απλωμένα χαρτιά, η άμεση σχέση του συνηγόρου με τον κρατούμενο και η επάρκεια του χρόνου της επικοινωνίας τους». 

Παρεπόμενο αυτού του καθεστώτος είναι η δραστική μείωση του χρόνου επικοινωνίας συνηγόρου-κρατουμένου. «Τα επισκεπτήρια των δικηγόρων διενεργούνται κατά ακτίνες. Δηλαδή πάμε αλλού για τις ακτίνες Α, Δ και αλλού για τις Β, Γ. Ο χρόνος που χρειάζεται για να ειδοποιηθεί ο κρατούμενος και να ολοκληρωθούν οι αλλεπάλληλες εγκρίσεις πολλαπλασιάζεται σε βάρος του χρόνου της επικοινωνίας. Και μετά απ' όλα αυτά έρχεται και το κλείσιμο του κουμπιού, όταν ο φύλακας κρίνει ότι ο χρόνος μας τέλειωσε. Τα ακουστικά των τηλεφώνων σιωπούν, οι φράσεις δεν ολοκληρώνονται, μένουν μετέωρες. Ούτε το "αντίο" στον πελάτη δεν προλαβαίνουμε να πούμε. Το υποτιθέμενο ιερό καθήκον της υπεράσπισης εξευτελίζεται».




ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Μισέλ Φουκό
«Ο μεγάλος εγκλεισμός»
(μετάφραση Σπύρος Παντελάκης, εκδόσεις «Μαύρη Λίστα», Αθήνα, 1999). 
Συλλογή άρθρων και συνεντεύξεων του Μισέλ Φουκό που συνιστούν μια συμπυκνωμένη μαρτυρία της στρατευμένης και θεωρητικής δραστηριότητας του συγγραφέα γύρω από το θεσμό της φυλακής.

Loϊc Wacquant
«Οι φυλακές της μιζέριας»
(πρόλογος Ν. Παναγιωτόπουλος, μετάφραση Κ. Διαμαντάκου, Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2001). 
Ανατομία του σύγχρονου αμερικανικού μοντέλου φυλάκισης των «ανεπιθύμητων»: οι σωφρονιστικοί θεσμοί ως μέσο τιθάσευσης των αναταραχών που προκαλούν η μαζική ανεργία, η συρρίκνωση του κράτους πρόνοιας κοκ. Η σταδιακή διεθνοποίηση του μοντέλου. 

«Αφιέρωμα στο σωφρονιστικό σύστημα»
(ειδικό τεύχος του περιοδικού «Σύγχρονα Θέματα», τ. 41-42, Ιούνιος 1990). 
Πολύπλευρη ανάλυση του σωφρονιστικού προβλήματος και ανάδειξη των ειδικών ελληνικών προβλημάτων.

Γιάννη Τριανταφυλλίδη
«Η αρχιτεκτονική των φυλακών»
(Θεσσαλονίκη, 1964). 
Διδακτορική διατριβή με ιστορικά, κοινωνικά, πολεοδομικά και κτιριολογικά στοιχεία για τις φυλακές από την αρχαιότητα ώς τις μέρες μας.

Στυλιανού Γ. Γλυκοφρύδη
«Φυλακαί»
(Αθήναι, 1932 και 1936). 
Δίτομο έργο ενός ανώτερου υπαλλήλου του υπουργείου Δικαιοσύνης, με στοιχεία για τη δημιουργία και την οργάνωση των ελληνικών φυλακών του μεσοπολέμου.

Ν. Σπ. Φαραντάτου
«Περί φυλακών»
(Εν Αθήναις, εκ του τυπογραφείου Μ. Σαλίβερου, 1902). 
Οι εργασίες του Διεθνούς Σωφρονιστικού Συνεδρίου στην Πετρούπολη, με τον προφητικό υπότιτλο «Συμβολή εις το αεί κυκλούμενον ζήτημα της αναδιοργανώσεως των φυλακών».



ΔΕΙΤΕ

«Μπρουμπέικερ»
 
(Brubaker) του Στιούαρτ Ρόζενμπεργκ (1979). 
Απομυθοποίηση του αμερικανικού μοντέλου φυλακών, με έμφαση στην αλληλοσυμπλήρωση της «σωφρονιστικής» βίας και της κερδοσκοπίας εις βάρος των φυλακισμένων.



(Ελευθεροτυπία, 3/11/2002)

 

www.iospress.gr                                  ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ