ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΓΚΛΗΜΑ

 

Αρθρο 97, παράγραφος 1

1. / 2.   

 
 

Ο τρομοκράτης κ. Ιωαννίδης

Τον Αύγουστο του 1970, ο Χένρι Τάσκα, πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Αθήνα κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, έσπευδε να καθησυχάσει με επιστολή του τον κοσμήτορα Λιρόι Μπρένιγκ στο Κολέγιο Μπάρναρντ του Πανεπιστημίου Κολούμπια: οι φυλακισμένοι αντιστασιακοί δεν ήταν πολιτικοί κρατούμενοι, αλλά ποινικοί και τρομοκράτες:

«Ρωτήσαμε με διακριτικότητα τις ελληνικές αρχές ασφαλείας για την περίπτωση του κ. Ιωαννίδη και μας παρείχαν την ακόλουθη πληροφόρηση για προσωπική μας χρήση. Σύμφωνα με το φάκελό του ο κ. Ιωαννίδης δεν είναι κομμουνιστής. Ωστόσο υπήρξε μέλος της οργάνωσης νεολαίας της Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς (ΕΔΑ), της ΕΔΗΝ (σ.σ.: εδώ ο κ. Τάσκα τα θαλάσσωσε). Οι αρχές ασφαλείας θεωρούν την ΕΔΑ ως μετωπικό κομμουνιστικό κόμμα. Το ΚΚΕ είχε κηρυχθεί εκτός νόμου το 1947. Σε κάθε περίπτωση οι αρχές ασφαλείας δεν θεωρούν τον κ. Ιωαννίδη πολιτικό κρατούμενο. Εχει καταδικαστεί από στρατοδικείο σε έντεκα χρόνια φυλακή για τρομοκρατικές δραστηριότητες. Ο κ. Ιωαννίδης κρίθηκε ένοχος για συμμετοχή σε τρομοκρατική οργάνωση που ανατίναζε ηλεκτρικούς στύλους στην Κρήτη. Οταν συνελήφθη, ο κ. Ιωαννίδης και άλλα μέλη της ομάδας του είχαν στην κατοχή τους πολυβόλα».



Οι ποινικοί κατάδικοι του Εμφυλίου

Το Μάιο του 1963 ο Ευάγγελος Αβέρωφ, ως υπουργός Εξωτερικών της κυβέρνησης Καραμανλή, διαμαρτυρήθηκε με επιστολή του προς τον αρχηγό του Εργατικού Κόμματος της Μεγάλης Βρετανίας Χάρολντ Ουίλσον, για τις θέσεις που διατύπωσε ο γνωστός πολιτικός σχετικά με την ύπαρξη πολιτικών κρατουμένων στην Ελλάδα. 

Η επίσημη ελληνική θέση ήταν ότι όλοι οι κρατούμενοι στις φυλακές από τον εμφύλιο πόλεμο ήταν απλοί ποινικοί κρατούμενοι. Ανάμεσα σε άλλα επιχειρήματα, ο Αβέρωφ επικαλέστηκε τη βιαιότητα των «εγκλημάτων των κομμουνιστών». 

«Ωμιλήσατε, Κύριε, εις την Βουλήν των Κοινοτήτων περί πολιτικών κρατουμένων εν Ελλάδι και περί της στάσεώς μας έναντι αυτών, ήτις έμμεσα αποδοκιμάζεται. Συμβαίνει όμως να μην υπάρχουν πολιτικοί κρατούμενοι εν Ελλάδι, η δε δήθεν ύπαρξις αυτών να προβάλλεται επομένως από ωρισμένους κύκλους βάσει της θεωρίας ότι ψεύδος πολλάκις επαναλαμβανόμενον μετατρέπεται πρακτικώς εις αλήθειαν. Ιδού όμως η αλήθεια: Κατά την διάρκειαν των κομμουνιστικών εξεγέρσεων και ιδία του Συμμοριτοπολέμου διεπράχθησαν φρικώδη εγκλήματα. Διεξήχθησαν δίκαι ή ελήφθησαν άλλα μέτρα και πολλοί εκλείσθησαν εις τας φυλακάς ή εξετοπίσθησαν εις νήσους. Το τέλος του Συμμοριτοπολέμου εύρεν εις τας φυλακάς, ούτω, πλέον των 20.000 κρατουμένων. (...) Διά της εφαρμογής διαφόρων μέτρων επιεικείας και λαμβανομένων προ παντός υπ' όψιν στοιχείων ηλικίας, υγείας και καλής διαγωγής οι κατάδικοι ούτοι εμειώθησαν σήμερον εις 937. Εξ αυτών τα 2/3 περίπου έχουν καταδικασθή διά φόνους (όχι ανθρωποκτονίας λαβούσας χώραν εις μάχας ή αψιμαχίας), οι άλλοι δε διά λίαν ενεργόν και επιβλαβή ανάμειξιν εις την κομμουνιστικήν επανάστασιν. 

(...) Αξιον παρατηρήσεως είναι ότι τα θύματα ήταν συνήθως πατριώται μη δεχόμενοι να εγγραφούν εις το Κομμουνιστικόν κόμμα, τέκνα ή γονείς αυτών, συγγενείς αξιωματικών, και κατά αξιόλογον αναλογίαν ιερείς ή δημοδιδάσκαλοι χωρίων. Είναι αλήθεια ότι πλην των περιπτώσεων καθ' ας παλαιαί έριδες φονέων και θυμάτων εύρον εύκολον ευκαιρίαν αιματηρής εκδικήσεως, αι ανωτέρω αναφερθείσαι περιπτώσεις έχουν λίαν έμμεσον σχέσιν με τους πολιτικούς αγώνας: έγιναν από κομμουνιστάς με θύματα αντικομμουνιστάς. 

Προτιμώμεν όμως ν' αφήσωμεν εις άλλους να συναγάγουν εξ αυτού το συμπέρασμα ότι είναι πολιτικοί κατάδικοι οι φονεύσαντες εν ψυχρώ και με βασανιστήρια άτομα ή τέκνα και γονείς ατόμων που δεν παρεδέχοντο ή και ειργάζοντο διά να μη επιβληθή διά της βίας η α ή β ιδεολογία».

(Ευαγγέλου Αβέρωφ-Τοσίτσα «Μερικά Κείμενα», Αθήναι 1963, σελ. 67-69).




Πολιτική και έγκλημα

Η πιο αναλυτική (και προφητική) παρουσίαση των λόγων που επιβάλλουν την αποπολιτικοποίηση της τρομοκρατίας στα σύγχρονα κράτη περιλαμβάνεται στη μελέτη του Ανδρέα Λοβέρδου «Παρεκκλίσεις πολιτικής συμπεριφοράς και σύνταγμα». 

Στο κεφάλαιο «Η "τρομοκρατία", φαινόμενο της πολιτικής», ο συνταγματολόγος (και σημερινός υφυπουργός Εξωτερικών) επισημαίνει ότι όλα τα αντιτρομοκρατικά νομοθετήματα επιτάσσουν την αποπολιτικοποίηση του φαινομένου «τρομοκρατία» και παρατηρεί μεταξύ άλλων: 

«Στην περίπτωση της τρομοκρατίας εναντίον του κράτους το καθοριστικό στοιχείο που συντελεί στη μη νομιμοποίησή της ως πολιτικής πρακτικής, είναι η με βίαια μέσα αμφισβήτηση από την πλευρά του υποκειμένου που την ασκεί τόσο του σκληρού πυρήνα του αστικού κράτους, την αναμφισβήτητη μονοπώληση της βίας, όσο και του θεμελιώδους, για το αστικό κράτος, μύθου των συνταγματικών πολιτικών διαδικασιών συμμετοχής στην άσκηση της εξουσίας ή, με άλλες λέξεις, η βίαιη αμφισβήτηση της μοναδικότητας και της παντοδυναμίας της συνταγματικά κατοχυρωμένης πολιτικής τάξης του σύγχρονου κράτους. Ετσι, η αποπολιτικοποιημένη τρομοκρατική πράξη, απογυμνωμένη από πολιτικοκοινωνικές διαστάσεις, εξορίζεται στο χώρο του ποινικού φαινομένου και επενδύεται όλη την αρνητική αξιολογική φόρτιση του τελευταίου· και στο μέτρο που η ιδεολογική αυτή διαδικασία συντελεστεί, η πολιτική εμβέλεια της ένοπλης αμφισβήτησης του σύγχρονου αστικού κράτους δεν μπορεί να ξεπεράσει τα όρια του υποκειμένου που πήρε την πρωτοβουλία να την ασκήσει». (...)

«Ποινικός νόμος και πολιτική είναι δύο έννοιες που δεν είναι εξ ορισμού ασυμφιλίωτες, εκτός αν απολυτοποιηθούν σε συγκεκριμένη εμπειρική τους διάσταση. Η παραβίαση συγκεκριμένου ποινικού νόμου μπορεί, π.χ., να εντάσσεται στο πλαίσιο του προγράμματος ενός πολιτικού σχηματισμού που αποσκοπεί στη δημιουργία νέας έννομης τάξης και επομένως αυτή η βούληση, αλλά και οι σχετικές πρακτικές που την υλοποιούν, μπορούν να συγκαταλέγονται στο χώρο της πολιτικής. Από αυτή τη λογική άλλωστε ξεπήδησε και η έννοια του πολιτικού εγκλήματος».

«Στην περίπτωση της αποπολιτικοποίησης της τρομοκρατίας με κριτήριο τον ποινικό νόμο, αγνοείται αυτό που η ίδια η κατασκευή του πολιτικού εγκλήματος ομολογεί, ότι δηλαδή οι έννοιες της πολιτικής και του εγκλήματος δεν αλληλοαναιρούνται αλλά αντίθετα μπορούν να συνυπάρχουν. Η πολιτική εγκληματική πράξη μπορεί να καταλογίζεται στο πολιτικό γίγνεσθαι (να "υπάρχει πολιτικά") και ταυτόχρονα να τιμωρείται ο δράστης της για τα έννομα αγαθά που έχει προσβάλει. Σε τελευταία ανάλυση, η πολιτική, τουλάχιστον ως προς την κατασκευή του πολιτικού εγκλήματος, δεν προϋποθέτει την ηθική κατάφαση». (...)

«Η δικαιική άρνηση της αναγνώρισης της πολιτικής ιδιότητας στα υποκείμενα που ασκούν τρομοκρατία δεν προκύπτει από κάποιο συγκεκριμένο, αντικειμενικό και γενικής ισχύος κριτήριο. Αντίθετα η ιστορική τρομοκρατία, η κρατική τρομοκρατία, όχι μόνο αποτέλεσε αδιαφιλονίκητα πολιτική πρακτική, αλλά δεν πρέπει να μη λαμβάνεται υπόψη το αναμφισβήτητο -αν και παράδοξο- γεγονός ότι υπήρξε, στην κοιτίδα του αστικού κράτους, "μαμή" της αστικής δημοκρατίας (δικαιώματα του ανθρώπου, κοινοβουλευτισμός κ.λπ.). Ουδέποτε, επίσης, η ιστορία αρνήθηκε τον πολιτικό χαρακτήρα της τρομοκρατίας εναντίον του κράτους που ασκήθηκε στη Ρωσία στα τέλη του 19ου αιώνα, έχοντας ως στόχο, τις περισσότερες φορές, την εγκαθίδρυση του αστικού κράτους. Κατά την ανάπτυξη της τρομοκρατίας, άλλωστε, χρησιμοποιήθηκαν και χρησιμοποιούνται όλες σχεδόν οι παραδοσιακές μορφές πολιτικής δράσης (ένταξη σε πολιτικούς σχηματισμούς, αναφορά στη βασική σχέση εξουσίας κράτους-κοινωνίας, πολιτικές διακηρύξεις-προγράμματα, πολιτικές συμμαχίες-μέτωπα κ.λπ.). Η a priori, λοιπόν, αποπολιτικοποίηση της τρομοκρατικής πράξης, ως προϋπόθεση ή ως συνέπεια των αντιτρομοκρατικών νομοθεσιών, μόνο στη βούληση των κρατικών εξουσιών για την υλική και ιδεολογική καταστολή της τρομοκρατίας μπορεί να θεμελιωθεί».

Από τον πρόλογο του ίδιου βιβλίου, τον οποίο συνυπογράφουν οι καθηγητές Δημήτρης Τσάτσος και Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, δανειζόμαστε και την εξήγηση στη λυσσαλέα επίθεση που δέχονται όσοι τολμούν να αναφερθούν στον πολιτικό χαρακτήρα της τρομοκρατίας: 

«Η προσπάθεια κοινωνικοπολιτικής εξήγησης σε καθιστά ύποπτο γιατί αποκαλύπτεις, ή τουλάχιστον αρνείσαι να συγκαλύψεις, την αμηχανία τής (όποιας) κρατικής εξουσίας όταν αρνείται στο φαινόμενο της τρομοκρατίας τις κοινωνικοπολιτικές του διαστάσεις. Εκείνες δηλαδή τις διαστάσεις που γεννούν την εξουσία και αναπαράγονται από την άσκησή της. Είσαι, λοιπόν, ύποπτος όταν ζητάς από την εξουσία να αποδεχτεί όχι βέβαια το φαινόμενο, αλλά ένα δρόμο προς την προσέγγισή του, που δεν μπορεί να αφήσει έξω από το πεδίο της ιστορικής ευθύνης την ίδια την πολιτεία».




ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Ευάγγελου Γιαννόπουλου
«Δύο νομικά προβλήματα ενώπιον των εκτάκτων στρατοδικείων. Ο Αν. Νόμος 509/1947 και το δικαίωμα της αντιστάσεως»
(Αθήναι 1970). 
Η αγόρευση του συγγραφέα στη δίκη της Δημοκρατικής Αμυνας περιλαμβάνει σχολιασμό της έλλειψης ορισμού της έννοιας του πολιτικού αδικήματος στην ελληνική νομοθεσία. 

Ανδρέα Λοβέρδου
«Παρεκκλίσεις πολιτικής συμπεριφοράς και Σύνταγμα»
(εκδ. Εξάντας, Αθήνα 1988).
Νομική και ιστορική θεώρηση των εννοιών του πολιτικού εγκλήματος, της τρομοκρατίας, του πολιτικού ασύλου και της έκδοσης αλλοδαπών. Εξηγείται η σπουδή των σύγχρονων δημοκρατιών να αποπολιτικοποιήσουν την έννοια της τρομοκρατίας. Περιλαμβάνεται σχολιασμός της πρόσφατης ελληνικής νομολογίας.

Ρούσσος Σ. Κούνδουρος
«Πολιτικοί Κρατούμενοι, εκτοπίσεις και τάξεις στην Ελλάδα, 1924-1974»
(εκδ. Καστανιώτη, Αθήνα 1978). 
Οι πολιτικοί κρατούμενοι στην Ελλάδα, από την περίοδο του ιδιωνύμου έως την πτώση της δικτατορίας. Περιγράφονται οι λόγοι που διατηρήθηκαν τα έκτακτα κατασταλτικά μέτρα, για πολλά χρόνια μετά τον εμφύλιο. Στον πρόλογό του, ο Αριστόβουλος Μάνεσης παρατηρεί ότι πάγια τακτική του καθεστώτος, όλη αυτή την περίοδο, ήταν «η αναγωγή ορισμένης πολιτικής συμπεριφοράς σε ποινικό αδίκημα» και επισημαίνει ότι «η συμβολή της νομολογίας των δικαστηρίων στη νόθευση των φιλελεύθερων και δημοκρατικών θεσμών υπήρξε καίρια».

«17Ν. Οι προκηρύξεις 1975-2002» (εκδ. Κάκτος, Αθήνα 2002). 
Ολα τα κείμενα της ένοπλης οργάνωσης, από το 1975 ώς το 2002. Περιλαμβάνονται (χωρίς διευκρίνιση) και τα κείμενα- «μαϊμούδες» που είχε κατασκευάσει η ΕΥΠ, επί Μητσοτάκη.




ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ

http://www.statewatch.org

Ανεξάρτητος οργανισμός που παρακολουθεί τα δικαιώματα των πολιτών στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Εχει ενδιαφέρουσες πληροφορίες (και όλα τα επίσημα κείμενα) για την ανάδειξη της τρομοκρατίας σε κεντρικό σημείο συρρίκνωσης της ευρωπαϊκής δημοκρατίας.

(Ελευθεροτυπία, 6/10/2002)

 

www.iospress.gr                                  ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ