ΤΟ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗ ΠΟΡΝΕΙΑ 

Ελεύθερη αγορά ψυχών & σωμάτων

1. / 2.   

 

Στο επίκεντρο τα θύματα

Για τη βελτίωση του νομοσχεδίου ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι προτάσεις της Εθνικής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και του Ιδρύματος Μαραγκοπούλου, καθώς και εκείνες του Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (Human Rights Watch), οι οποίες έχουν κατατεθεί ήδη από τον περασμένο Μάρτιο. 

Αξίζει να σημειωθεί ότι, ενώ σε κρίσιμα σημεία συμφωνούν με τις θέσεις του συλλογικού κειμένου των δώδεκα κινήσεων, οι προτάσεις αυτές διαφοροποιούνται σε ορισμένα άλλα, προσφέροντας σε αρμόδιους και βουλευτές τη δυνατότητα να αντιληφθούν -και να συζητήσουν- το εύρος των απόψεων που διατυπώνονται αυτή τη στιγμή από φορείς που έχουν ασχοληθεί συστηματικά με το πρόβλημα.

* Από την πλευρά του, το Ιδρυμα Μαραγκοπούλου προτείνει μεταξύ άλλων την αποτελεσματικότερη προστασία των θυμάτων (στο σημείο αυτό συγκλίνουν όλες οι σχετικές τοποθετήσεις), την αύξηση του ορίου ενηλικίωσης των θυμάτων στα 18 χρόνια, την επέκταση των ποινικών κυρώσεων και στον «πελάτη» της καταναγκαστικής πορνείας και τη σκληρότερη τιμωρία των αστυνομικών που καλύπτουν τα παράνομα κυκλώματα. Κατά την άποψη του Ιδρύματος, το νομοσχέδιο οφείλει ακόμη να συμπεριλάβει την αναγκαστική εργασία (παιδιά των φαναριών) και την αφαίρεση οργάνων. 

* Κατά το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων πάλι, ο «περικομμένος» ορισμός της εμπορίας ανθρώπων που περιλαμβάνεται στο νομοσχέδιο αποκλείει πολλά θύματα από την προστασία του νόμου, μη παρέχοντάς τους την απαραίτητη κάλυψη (γυναίκες θύματα εμπορίας για οικιακή εργασία, «παιδιά των φαναριών» κ.ο.κ.). 

Για το λόγο αυτό, το Παρατηρητήριο προτείνει να υιοθετηθεί ένας ορισμός σύμφωνος με εκείνον του Πρωτοκόλλου για την Εμπορία Ανθρώπων, επομένως να ποινικοποιηθεί και η εμπορία ανθρώπων με σκοπό την εξαναγκαστική εργασία όλων των μορφών. Ζητεί ακόμη να συμπεριληφθεί ο εξαναγκαστικός γάμος στον ορισμό της «δουλείας» και να θεωρηθεί μορφή «απάτης» η υποδούλωση για χρέη.

Στη συνέχεια, το Παρατηρητήριο προτείνει να καταστεί άσχετη η συναίνεση του θύματος στην παράνομη πράξη, να περιοριστεί ο ορισμός της «γενετήσιας εκμετάλλευσης» στις καταστάσεις που συνεπάγονται απατηλές και εξαναγκαστικές πρακτικές, να δημιουργηθεί ξεχωριστή ποινική διάταξη για την ποινικοποίηση της εμπορίας παιδιών και να ποινικοποιηθεί η συνέργεια και η διαφθορά κρατικών υπαλλήλων, αστυνομικών και τελωνειακών υπαλλήλων.

Ειδικές διατάξεις προτείνονται ακόμη για τα παιδιά θύματα εμπορίας, ενώ οι θέσεις του Παρατηρητηρίου για την αρωγή των θυμάτων κινούνται στη λογική εκείνων του κειμένου των δώδεκα κινήσεων: συνεργασία της κυβέρνησης με μη κυβερνητικές οργανώσεις για τη βοήθεια των θυμάτων, μέτρα προστασίας για όλα τα θύματα, ανεξάρτητα από το αν δέχονται να καταθέσουν ή όχι, στέγαση και όχι φυλάκισή τους, μη προσφυγή σε τιμωρητικά μέτρα εναντίον τους (κράτηση και απέλαση), μέτρα προστασίας μαρτύρων κ.ο.κ.




Ιστορίες μιας καθημερινής αδιαφορίας

Η ιστορία που ακολουθεί είναι μία από τις αρκετές παρόμοιες υποθέσεις που έχουν κατά καιρούς κληθεί να αντιμετωπίσουν γυναίκες που δραστηριοποιούνται στο Φεμινιστικό Κέντρο Αθήνας, προσπαθώντας να βοηθήσουν ομόφυλές τους-θύματα της καταναγκαστικής πορνείας, οι οποίες είχαν το κουράγιο να ξεφύγουν από τα χέρια των εκμεταλλευτών τους για να ανακαλύψουν σύντομα ότι οι κρατικές υπηρεσίες είναι ανήμπορες να τους προσφέρουν και τη στοιχειωδέστερη στήριξη. 

Αξίζει να παρακολουθήσουμε την τυπική αυτή ιστορία, όπως μας την αφηγήθηκαν δύο γυναίκες μέλη του Φεμινιστικού Κέντρου. Γιατί δεν είναι απλώς διδακτική. Είναι εξωφρενική: «Στα τέλη Ιανουαρίου, μία υπάλληλος της λιθουανικής πρεσβείας εμφανίστηκε στο Δίκτυο Κινήσεων για τα Πολιτικά και Κοινωνικά Δικαιώματα, συνοδεύοντας εκεί δύο συμπατριώτισσές της. Οι κοπέλες το είχαν μόλις σκάσει από τον σωματέμπορο που τις κρατούσε κλειδωμένες σε σπίτι κεντρικής αθηναϊκής συνοικίας, υποχρεώνοντάς τις να δουλεύουν για λογαριασμό του σε μπαρ. 

Το Δίκτυο απευθύνθηκε αμέσως στο Φεμινιστικό Κέντρο.

Δύο ήταν τα ζητήματα που έπρεπε να αντιμετωπίσουμε: τη διαμονή των δύο γυναικών και το αεροπορικό εισιτήριο της επιστροφής τους. Η λιθουανική πρεσβεία θα φρόντιζε να τους εξασφαλίσει προσωρινά διαβατήρια, αλλά δήλωνε αδυναμία να καλύψει τα έξοδά τους. 

Λύσαμε το πρόβλημα της διαμονής φιλοξενώντας τις. Ακούσαμε έτσι από τις ίδιες τι ακριβώς τους είχε συμβεί. Προ καιρού τις είχε πλησιάσει ένας συμπατριώτης τους και τους υποσχέθηκε να τους βρει δουλειά σε ελληνικό εστιατόριο. Ο ίδιος είχε μιλήσει και με τις οικογένειές τους, προκειμένου να τις πείσει για την ειλικρίνεια των προθέσεών του. Οι δύο γυναίκες έφθασαν μέσω Ιταλίας στην Ελλάδα, όπου τις παρέλαβε ένας Ιταλός που διατηρεί δικό του μπαρ, αλλά συνεργάζεται και με ένα ευρύ δίκτυο μαγαζιών στην περιοχή της πρωτεύουσας, όπου τις έστελνε με τη συνοδεία ενός Αιγυπτίου. Επί δύο μήνες οι δύο Λιθουανές εξαναγκάζονταν να κάνουν κονσομασιόν και στριπτίζ στα μαγαζιά αυτά, κι όταν διαμαρτύρονταν, ο Ιταλός τις απειλούσε ότι θα τις στείλει σε κάποιο νησί για να δουλέψουν σε μπορντέλο. Τους έλεγε ότι πρέπει να του ξεχρεώσουν με τη δουλειά τους τα 3.000 δολάρια που ξόδεψε για να τις φέρει στην Ελλάδα. Κάποια στιγμή, η αστυνομία έκανε έφοδο σε ένα μαγαζί και τις συνέλαβε. Ο σωματέμπορος είχε κρατήσει τα χαρτιά τους και τους είχε δώσει πράσινες κάρτες που ανήκαν σε Ρωσίδες. Ηταν φανερό πως οι κάρτες δεν ήταν δικές τους, ωστόσο οι αστυνομικοί τις άφησαν ελεύθερες χωρίς καν να τις ανακρίνουν.

Κάποια στιγμή που αισθάνθηκαν την επιτήρηση να χαλαρώνει, οι δύο κοπέλες αποφάσισαν να το σκάσουν. Κατέφυγαν σε ένα αστυνομικό τμήμα, οι αστυνομικοί ωστόσο δήλωσαν αναρμόδιοι. Απευθύνθηκαν στην πρεσβεία της χώρας τους, αλλά κι εκεί ο φρουρός τούς είπε να ξαναπεράσουν την επομένη, επειδή ήταν βράδυ. Πέρασαν τη νύχτα σε γειτονικό πάρκο, τρέμοντας μήπως τις εντοπίσουν οι άνθρωποι του σωματέμπορου. Την επομένη επέστρεψαν στην πρεσβεία και από εκεί στο Δίκτυο.

Ζητήσαμε από τη Γενική Γραμματεία Ισότητας να αναλάβει τα εισιτήρια των δύο γυναικών, αλλά μας δήλωσαν ότι κάτι τέτοιο δεν είναι δυνατό. Ετσι αναγκαστήκαμε να βρούμε εμείς τα χρήματα. Η μόνη βοήθεια που προσφέρθηκε ήταν από τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης, μέλος του οποίου θα τις περίμενε στο αεροδρόμιο του προορισμού τους ώστε να μην ξαναπέσουν στα νύχια των σωματεμπόρων. 

Οι κοπέλες φοβούνταν κυρίως το στιγματισμό που τις περίμενε στην πατρίδα τους, όταν το περιβάλλον τους θα διαπίστωνε ότι γύρισαν πίσω εσπευσμένα και δίχως λεφτά. Η μία από τις δύο μάλιστα επιθυμούσε να μείνει στην Ελλάδα και να βρει εδώ δουλειά, κάτι που δυστυχώς εμείς δεν μπορούσαμε να της προσφέρουμε. Στο αεροδρόμιο τις σταμάτησαν, επειδή τα διαβατήριά τους δεν είχαν βίζα εισόδου. Και πάλι είχαμε την αίσθηση ότι εκείνο που τις βασάνιζε ήταν ο στιγματισμός της πόρνης. Οι αστυνομικοί μάς απομάκρυναν και τις ανέκριναν, κι όταν τις ξαναείδαμε ήταν κλαμένες.

Και μια τραγική λεπτομέρεια. Με τις δύο κοπέλες συνεννοούμασταν στα αγγλικά. Χρησιμοποιούσαν μία μόνο ελληνική λέξη: Τη λέξη "πελάτες"».



ΔΙΑΒΑΣΤΕ

International Meeting of Experts «Confrontation of the trafficking in Women from Balkan States, Russia and Ukraine in countries of the E.U.» (Research and Support Center for Victims of Maltreatment and Social Exclusion, Ioannina, June-July 2001). Τριήμερη συνάντηση εμπειρογνωμόνων που διοργανώθηκε πέρυσι το καλοκαίρι στα Γιάννενα, με θέμα την καταπολέμηση της εμπορίας και διακίνησης γυναικών από τα Βαλκάνια, τη Ρωσία και την Ουκρανία στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

«Μεταναστευτική πορνεία, το σύγχρονο δουλεμπόριο. Η σιωπή είναι συνενοχή» («Η Εποχή», 7 Απριλίου 2002). Αφιέρωμα στην ημερίδα που διοργάνωσε η μη κυβερνητική οργάνωση ACT UP με θέμα «Μεταναστευτική πορνεία και δημόσια υγεία» (26 Ιανουαρίου 2002). Περιλαμβάνονται εκτενή αποσπάσματα τριών παρεμβάσεων: του Χάρη Πολίτη («Trafficking: Η ευρωπαϊκή εμπειρία»), του Κώστα Παπαδάκη («Νομοθεσία στην υπηρεσία των δουλεμπόρων») και της Χρυσούλας Μπότση («Στο εμπόριο ανθρώπων ένοχοι είναι και οι πελάτες»). 

«Δούλοι στην Ευρωπαϊκή Ενωση» («Αφιέρωμα», τεύχος 111, «Ελευθεροτυπία», 22 Μαΐου 2001) και «Τα..μαύρα φανάρια. Η πορνεία σήμερα» («Αφιέρωμα», τεύχος 106, «Ελευθεροτυπία», 3 Απριλίου 2001). Οι πολλές και διαφορετικές όψεις της σύγχρονης πορνείας, καταναγκαστικής και μη. Από το πρώτο αφιέρωμα ξεχωρίζουμε το κείμενο του Γρηγόρη Λάζου με τίτλο «Ενα ροζ απόλυτα μαύρο» και από το δεύτερο το άρθρο της Μαρίας Ζαννή με θέμα τους έλληνες «πελάτες» της καταναγκαστικής πορνείας και τίτλο «Συνένοχοι, συμμέτοχοι στη βία».

«Δικαίωμα στην πορνεία; Η αμφισβήτηση της ηθικολογίας» («Ιός της Κυριακής», «Ελευθεροτυπία» 10 Ιουνίου 2001). Οι στρατηγικές επιλογές και οι νεοτεριστικές προτάσεις ευρωπαϊκών δικτύων που δοκιμάζουν να αντιμετωπίσουν τις αλλοδαπές γυναίκες που αναγκάζονται να εκπορνευθούν στις ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις όχι ως άβουλα θύματα αλλά ως υποκείμενα δικαιωμάτων.


 

(Ελευθεροτυπία, 21/7/2002)

 

www.iospress.gr                                  ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ