ΜΟΛΥΝΩ ΚΑΙ ΠΛΗΡΩΝΟΜΑΙ

Τα μυστικά δικαστήρια της NAFTA

1.   2.   

Οι δικηγόροι του διαβόλου


Οι σκανδαλώδεις διατάξεις του 11ου κεφαλαίου της NAFTA υπέρ των επενδυτών (και εις βάρος των μέτρων κοινωνικής και οικολογικής προστασίας που περιορίζουν τα κέρδη τους) δεν ήταν καθόλου συμπτωματικές. Απεναντίας, η θέσπισή τους αποτέλεσε τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα επιτυχία μιας συγκεκριμένης, ακραία νεοφιλελεύθερης, νομικής σχολής των ΗΠΑ, που ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του '80 προσπαθεί να ανατρέψει τις κοινωνικές κατακτήσεις του παρεμβατικού κράτους και να επαναφέρει την υφήλιο στις μέρες της "αμιγούς φιλελεύθερης" ζούγκλας του 19ου αιώνα. 

Πατριάρχης της κίνησης θεωρείται ο καθηγητής Ρίτσαρντ Επστάιν, μέχρι πρότινος πρύτανης της Νομικής Σχολής του Σικάγο κι επινοητής της έννοιας της "ρυθμιστικής απαλλοτρίωσης" (1986). Σύμφωνα με τη θεωρία του, η έννοια της ιδιοκτησίας περιλαμβάνει όχι μονάχα το ίδιο το κτήμα, αλλά και όλες τις δυνητικές χρήσεις του -με αποτέλεσμα, οποιοδήποτε όριο που τίθεται επ' αυτού από τις αρχές να οδηγεί σε δικαίωμα αποζημίωσης του ιδιοκτήτη για τα "διαφυγόντα κέρδη" του. Μεταξύ άλλων, "ρυθμιστικές μερικές απαλλοτριώσεις" θεωρούνται έτσι η θέσπιση κατώτερου ημερομισθίου (που περιορίζει την ελευθερία των αφεντικών να πληρώνουν όσο θέλουν και συρρικνώνει τα κέρδη τους) ή η επιβολή περιορισμών στην παραγωγή για λόγους προστασίας του περιβάλλοντος. 

Ηδη από το δεύτερο μισό της δεκαετίας του '80, η θεωρία του Επστάιν αποτέλεσε τη βάση για μια σειρά σεμιναρίων που οργανώθηκαν από το Συμβούλιο Διεθνών Επιχειρήσεων των ΗΠΑ (USCIB), θινκ τανκ άμεσα συνδεδεμένο με τις μεγάλες αμερικανικές πολυεθνικές, για τη μετεκπαίδευση μιας νέας γενιάς δικηγόρων. Ενας από τους πρώτους "μετεκπαιδευθέντες", ο Ντάνιελ Πράις, είναι αυτός που μερικά χρόνια αργότερα, ως νομικός σύμβουλος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, επέβαλε τις επίμαχες ρυθμίσεις του 11ου κεφαλαίου της NAFTA. "Ηταν μια προσεκτικά επεξεργασμένη διατύπωση, με σκοπό τον έλεγχο της μονομερούς κρατικής κυριαρχίας", εκτιμά σήμερα. "Οι κοινωνίες πρέπει να αναλαμβάνουν το κόστος της κοινωνικής πολιτικής που επιβάλλει περιορισμούς στις επενδύσεις".

Μετά την επιτυχία του αυτή, ο Πράις εγκατέλειψε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ για μια επικερδή καριέρα στον ιδιωτικό τομέα. Ως βασικός δικηγόρος του γραφείου Πάουελ, Γκολντστάιν, Φρέιζερ & Μέρφι για υποθέσεις διεθνούς εμπορικού δικαίου, ειδικεύεται ακριβώς σε υποθέσεις του κεφαλαίου 11 της NAFTA -υπέρ των εναγουσών εταιρειών, εννοείται. Ταυτόχρονα, ως αντιπρόσωπος του USCIB ηγείται της προσπάθειας για γενίκευση του κατασκευάσματός του σε πλανητική κλίμακα. Από τα χέρια του συντάχθηκε, μεταξύ άλλων, και το τελεσίγραφο 29 μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών προς τον αμερικανό αντιπρόσωπο στις διαπραγματεύσεις για την Παναμερικανική Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου (FTAA), το οποίο απαιτεί να υιοθετηθούν αυτούσιες οι διατάξεις της NAFTA σχετικά με την προστασία των επενδύσεων (Απρίλιος 2001).

Ανάλογη υπήρξε η διαδρομή και του υπ' αριθμόν 2 νομικού συμβούλου των ΗΠΑ στις διαπραγματεύσεις για τη NAFTA. Εν ενεργεία στέλεχος της νεοφιλελεύθερης Φεντεραλιστικής Εταιρείας, ο Εντουϊν Γουίλιαμσον εργάστηκε το 1990-92 στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ για να περάσει εν συνεχεία στον ιδωτικό τομέα, ως δικηγόρος της Σάλιβαν & Κρόμγουελ και πρόεδρος του συμβουλίου εμπειρογνωμόνων του USCIB. Χωρίς να εγκαταλείψει, φυσικά, κι αυτός τις δημόσιες παρεμβάσεις: στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του '90 υπήρξε ένας από τους βασικούς προπαγανδιστές του διαβόητου Παγκοσμίου Συμφώνου για τις Επενδύσεις, ενώ σήμερα ασχολείται με την προώθηση παρεμφερών ρυθμίσεων στις διαπραγματεύσεις για τη FTAA. "Η διεθνής νομική κοινότητα", υποστηρίζει, "είναι εξαιρετικά αριστερή και δεν ενδιαφέρεται για τα δικαιώματα της ιδιοκτησίας"!

Τελικός στόχος αυτής της προσπάθειας είναι η πλήρης απαξίωση του κρατικού παρεμβατισμού -με πρώτο βήμα την κατάργηση της υφιστάμενης αμερικανικής περιβαλλοντικής νομοθεσίας (ιδίως του "νόμου για την προστασία των απειλουμένων ειδών" και του "νόμου για την καθαριότητα του νερού", που εμποδίζει την "αξιοποίηση" των υγρότοπων). 

Σε ένα πιο ιδεολογικό επίπεδο, "εχθρός" θεωρείται -όπως το έθεσε ενώπιον της Βουλής των Αντιπροσώπων το Μάρτιο του 2001 ο πρόεδρος του νεοφιλελεύθερου Ινστιτούτου Κάτων Ρότζερ Πίλον- "η τάση ολόκληρου του 20ού αιώνα, κατά την οποία κάθε ρύθμιση ήταν 'δικαιολογημένη' εφόσον εξυπηρετούσε τις αντιλήψεις της πλειοψηφίας για το 'δημόσιο συμφέρον'". Με αποτέλεσμα να απολαμβάνουμε δωρεάν τους χώρους πράσινου ή τον αέρα που αναπνέουμε, εις βάρος των "απραγματοποίητων επενδυτικών ευκαιριών" του διπλανού μας...

ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Thomas Blanton & Michael Evans (eds) "Trading democracy? Documents from NAFTA's secret tribunals" (http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB65/). Συλλογή ντοκουμέντων από τις εργασίες των ειδικών τριμελών δικαστηρίων της NAFTA στις υποθέσεις Metalclad και Lowen. Στον πάγκο του κατηγορουμένου, οι οικολογικές παρεμβάσεις της τοπικής αυτοδιοίκησης αλλά και οι δικαστικές αποφάσεις που βλάπτουν τα επιχειρηματικά συμφέροντα των επενδυτών.

William Greider "The Right and U.S. trade law: invalidating the 20th century" (The Nation 15.10.2001). Εξαιρετική ανάλυση της εκστρατείας της νεοφιλελεύθερης αμερικανικής δεξιάς για επιστροφή στο "φιλελεύθερο" άγριο καπιταλισμό του 19ου αιώνα, με κύριο όχημα την αξιοποίηση της NAFTA και των συναφών διεθνών συμβάσων. 

North American Free Trade Agreement (http://www.sice.oas.org/trade/nafta/naftatce.asp). Το πλήρες κείμενο της NAFTA, όπως παρατίθεται από το δικτυακό τόπο του Οργανισμού Αμερικανικών Κρατών. 

Roger Pilon "Protecting private property rights from regulatory takings" (http://www.cato.org/testimony/ct-pi210.html). Η διαυγέστερη εκδοχή της θεωρίας των "ρυθμιστικών απαλλοτριώσεων", όπως την εξέθεσε στην επιτροπή Δικοσύνης της αμερικανικής Βουλής ο διευθυντής του φιλελεύθερου Ινστιτούτου Cato. 



ΔΕΙΤΕ

"Bill Moyers Reports: Trading Democracy"
. Η εκπομπή του αμερικανικού PBS (5.2.2002) για τα ειδικά δικαστήρια του κεφαλαίου 11 της NAFTA. Το πλήρες κείμενο έχει δημοσιευθεί στην ηλεκτρονική διεύθυνση του National Security Archive (http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB65/transcript.html).

Ρόμποκοπ (Robocop) του Πολ Φερχόφεν (1987). Εικόνα μιας εφιαλτικής μελλοντικής κοινωνίας, όπου όλες οι κρατικές λειτουργίες, από τη Δικαιοσύνη ώς τη δημόσια τάξη και την "εθνική" ασφάλεια, έχουν περάσει στα χέρια μεγάλων ιδιωτικών εταιρειών.

(Ελευθεροτυπία, 17/3/2002)

 

www.iospress.gr                                  ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ