ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ

Το νέο «τάμα» του έθνους

1.   2.   

Ενα μπουντρούμι για τα Μάρμαρα

ΓΙΑ ΤΗ χωροθέτηση του μουσείου της Ακρόπολης στο οικοδομικό τετράγωνο Μακρυγιάννη και τον απαράδεκτο συνδυασμό της με τη διενέργεια Ολυμπιακών Αγώνων στην Ελλάδα έχει προειδοποιήσει εγκαίρως ο Αρης Κωνσταντινίδης. Σε ένα πραγματικό λίβελο, ο σημαντικότερος αρχιτέκτονας της μεταπολεμικής Ελλάδας προσπαθούσε τρία χρόνια πριν από το θάνατό του να ευαισθητοποιήσει τους συναδέλφους του για το επαπειλούμενο έγκλημα. Μιλούσε για «τους αρχιτέκτονες που έχουν βάλει το χέρι τους (και την αμυαλοσύνη τους) και για όσα γίνανε με τη λεγόμενη Χρυσή Ολυμπιάδα και για όσα "καταφέρανε" με το διαγωνισμό για το Μουσείο της Ακρόπολης. Δύο Αθλιες Επικαιρότητες». Αυτός («Η Αθλια Επικαιρότητα») ήταν και ο τίτλος της μικρής μπροσούρας που κυκλοφόρησε το 1991 από τις εκδόσεις Αγρα. Μόλις είχε απορριφθεί η υποψηφιότητα της Αθήνας για την Ολυμπιάδα του 1996, και ο Κωνσταντινίδης δήλωνε ανακουφισμένος απ' αυτή την «αποτυχία» και έφτανε να παρατηρεί: «Μια και είχαμε την καλοτυχία να χάσουμε τη Χρυσή Ολυμπιάδα, να πάρουμε την απόφαση που θα μας "επιτρέπει" να απέχουμε οριστικά από τη σύγχρονη ολυμπιακή αθλιότητα και να μη λαβαίνουμε μέρος πια, σ' αυτό το υβριστικό (για την ολυμπιακή ιδέα) σύγχρονο τσίρκο».

*Σχολιάζει, όμως, ο Κωνσταντινίδης και το διαγωνισμό για το μουσείο της Ακρόπολης: «Εγινε πρόσφατα και διεθνής (ο διαγωνισμός), αφού προηγούμενοι... ντόπιοι διαγωνισμοί δεν είχαν δώσει ικανοποιητικά αποτελέσματα, στην "προσπάθεια" που έκανε το υπουργείο Πολιτισμού, ο Αγωνοθέτης, για να κατεβάσει το σημερινό Μουσείο από το ύψος του Ιερού Βράχου στο λάκκο (=και μπουντρούμι) που λέγεται οικόπεδο Μακρυγιάννη και με συντροφιά το άσχημο (πλην διατηρητέο, αφού είναι νεοκλασικό) Κτίριο Βάιλερ και μέσα στη ζαλάδα μιας πολύ δυσάρεστης κυκλοφοριακής αναρχίας, που κυριαρχεί σ' αυτό το σημείο της Αθήνας».

*Ο Κωνσταντινίδης αναφέρεται βέβαια στον προηγούμενο διαγωνισμό, τρίτο κατά σειρά (1989-90), ενώ σήμερα βρισκόμαστε στον τέταρτο. Ομως τα αρνητικά στοιχεία του χώρου που επισημαίνει όχι μόνο δεν έχουν αρθεί, αλλά επιβαρύνθηκαν μετά τις ανασκαφικές αποκαλύψεις και τη χωροθέτηση στον ίδιο χώρο του σταθμού του μετρό. 

*Ο μεγάλος αρχιτέκτονας δεν απέφυγε να προτείνει τη δική του λύση (χαμηλά μονώροφα κτίρια με αυλές και με αίθρια και ημιυπαίθριους χώρους, σε μια διάταξη που θα εκτεινόταν σε μάκρος ανάμεσα στη Διον. Αρεοπαγίτου και τη Χατζηχρήστου, με απαλλοτρίωση πολλών κτισμάτων, ενώ θα έμενε ελεύθερο το οικόπεδο Μακρυγιάννη και θα κατεδαφιζόταν το κτίριο Βάιλερ). Μπροστά στον κίνδυνο να χτιστεί στο χώρο Μακρυγιάννη ένα ογκώδες νέο μουσείο, ο Κωνσταντινίδης είναι απόλυτος: «Να μείνει, χίλιες φορές, το μουσείο έτσι όπως βρίσκεται απάνω στο Ιερό Βράχο (όσο κι αν είναι μίζερο και ελαττωματικό), παρά να διακινδυνέψουμε κάτι το βάναυσο και το αποτροπιαστικό».

*Βέβαια ο Κωνσταντινίδης αρνήθηκε να πάρει μέρος στο διαγωνισμό του 1989-90, παρά το γεγονός ότι του απευθύνθηκε ειδική έγγραφη πρόσκληση από το υπουργείο Πολιτισμού (24/5/1989): «Αρνήθηκα να λάβω μέρος όχι μόνο στο "διεθνή" διαγωνισμό (...) αλλά και σε όσους "ντόπιους" είχαν προηγηθεί, γιατί έβρισκα τις σχετικές προκηρύξεις απαράδεκτες, σε συνδυασμό με το οικόπεδο Μακρυγιάννη που το θεωρούσα εντελώς ακατάλληλο».

*Την ίδια στάση προτείνει σε όλους τους συναδέλφους του: «Από τη στιγμή που προκηρύχτηκε "διεθνής" ο διαγωνισμός για το Μουσείο της Ακρόπολης, δεν θα έπρεπε να λάβει μέρος κανένας έλληνας αρχιτέκτονας, για να μην εμπλακεί σε μίαν ανταγωνιστική διαδικασία που θα έβγαινε οπωσδήποτε χαμένος, αφού ήξερε πως και στην Κριτική Επιτροπή θα είχε να κάνει με... τα σαΐνια που κυκλοφορούνε σήμερα ανά τον κόσμο και κάνουνε τα φοβερά πράγματα»...

*Συνεπής σ' αυτή τη λογική, ο Αρης Κωνσταντινίδης επαινεί τη στάση του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων: «Η μόνη μικρή, έστω, παρηγοριά γι' αυτή την άθλια επικαιρότητα, είναι το ότι ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων ΔΑΣ αρνήθηκε να στείλει Κριτή του στην Κριτική Επιτροπή για τον "διεθνή" διαγωνισμό... άσχετα για ποιους συγκεκριμένους ή ακαθόριστους λόγους».

Ούτε αυτή την «παρηγοριά» δεν έχουμε σήμερα. Στην κριτική επιτροπή του νέου διεθνούς διαγωνισμού μετέχει αυτόκλητος ο ίδιος ο πρόεδρος του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων!



ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Αρη Κωνσταντινίδη «Η άθλια επικαιρότητα»
(εκδόσεις Αγρα, Αθήνα 1991). Πολεμική μπροσούρα του σημαντικού αρχιτέκτονα, με αφορμή τον τρίτο διαγωνισμό για το νέο μουσείο της Ακρόπολης και τη διεκδίκηση της Χρυσής Ολυμπιάδας. Τα επιχειρήματα του συγγραφέα ισχύουν αυτούσια για το νέο διαγωνισμό, και ιδίως η χρήση του οικοδομικού τετραγώνου Μακρυγιάννη.

«Το νέο Μουσείο της Ακρόπολης» (έκδοση ΟΑΝΜΑ, Αθήνα 2002). Δίγλωσση παρουσίαση όλων των μελετών που διαγωνίστηκαν για το νέο μουσείο. Εμφανής η ασφυκτική δέσμευση που επιβάλλει το οικόπεδο, αλλά και το πρόγραμμα που είχε συντάξει ο κύριος του έργου (ΟΑΝΜΑ).

«Προκήρυξη προεπιλογής μελετητών για το νέο μουσείο της Ακρόπολης» (ΟΑΝΜΑ, Ιούλιος 2000). Από το επίσημο κείμενο της προκήρυξης προκύπτει η σπουδαιότητα των αρχαιολογικών ευρημάτων και οι προτεινόμενες παρεκκλίσεις από τους ισχύοντες οικοδομικούς περιορισμούς. 

Κίνηση Πολιτών για την αποσόβηση εγκατάστασης του νέου μουσείου της Ακρόπολης στη θέση Μακρυγιάννη, «Εκκληση». Αναλυτική και τεκμηριωμένη τοποθέτηση δεκάδων αρχιτεκτόνων, επιστημόνων, πανεπιστημιακών, κ.λπ., με το αίτημα να μη χτιστεί το νέο μουσείο στη σχεδιαζόμενη θέση.



ΔΕΙΤΕ

«Φαίδρα»
του Ζυλ Ντασσέν (1962). Η γνωστή ταινία υπήρξε -κατά τη διήγηση του σκηνοθέτη- η αιτία που έγινε έμμονη ιδέα στη Μελίνα Μερκούρη η επιστροφή των Μαρμάρων του Παρθενώνα. Το κινηματογραφικό συνεργείο είχε επισκεφθεί το 1961 το Βρετανικό Μουσείο για να κάνει γυρίσματα στην αίθουσα με τα κλασικά ανάγλυφα. Οι Βρετανοί όμως αρνούνταν να δώσουν τη σχετική άδεια. Η Μερκούρη αγανάκτησε, και το πρώτο που σκέφτηκε, όταν έγινε υπουργός Πολιτισμού είκοσι χρόνια αργότερα, είναι να οργανώσει εκστρατεία για την επιστροφή των Μαρμάρων.

(Ελευθεροτυπία, 10/3/2002)

 

www.iospress.gr                                  ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ