ΡΑΔΙΟ-ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑ ΤΩΝ ΗΠΑ ΣΤΟΥΣ ΑΡΑΒΕΣ

Επιχείρηση «Καρδιοκατακτητής»

1.   2.   

 

Ψυχρός ραδιο-πόλεμος

ΜΕ ΤΟ ΡΑΔΙΟΦΩΝΟ σκοπεύουν οι Ηνωμένες Πολιτείες να κερδίσουν τις «καρδιές και τα μυαλά» των Αράβων, με το ραδιόφωνο θα προσπαθήσουν να καλοπιάσουν και τους δύσπιστους Αφγανούς. 

Ουδεμία πρωτοτυπία. Χρόνια τώρα, το ραδιοφωνικό ψηστήρι συνιστά αποδεδειγμένα ένα δυνατό χαρτί της αμερικανικής προπαγάνδας που καλλιεργήθηκε συστηματικά μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

* Η «Φωνή της Αμερικής» άρχισε να εκπέμπει στα 1942. Αρχική αποστολή της η ιδεολογική πάλη κατά της ναζιστικής Γερμανίας. Στις 12 Μαΐου 1946, με ένα πρώτο αντισοβιετικό σχόλιο, η «Φωνή της Αμερικής» εγκαινιάζει τον αγώνα κατά της ΕΣΣΔ, του νέου -και μακροβιότερου- εχθρού, ο οποίος δεν θα αργούσε να μπει κι αυτός με τη σειρά του στο πεδίο της ραδιοφωνικής μάχης.

* Μετά τον πόλεμο, οι Αμερικανοί εμφανίζονται στο γερμανικό έδαφος με πέντε διαφορετικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς: την επίσημη «Φωνή της Αμερικής» (VOA), το «Δίκτυο των Αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων» (AFN), το RIAS (το ραδιόφωνο του αμερικανικού τομέα του Βερολίνου) και, αργότερα, το «Ράδιο Ελεύθερη Ευρώπη» (1950) και το «Ράδιο Ελευθερία» (1953).

* Τα δύο τελευταία αναλαμβάνουν το βαρύ έργο της μακροπρόθεσμης αποσταθεροποίησης των ανατολικών καθεστώτων. Στα χαρτιά, και τα δύο δίκτυα χρηματοδοτούνται από μια μυστηριώδη οργάνωση αφιερωμένη «στην απελευθέρωση των σκλαβωμένων εθνών». Στην πραγματικότητα, πίσω από το σχεδιασμό τους βρίσκεται η CIA.

Το «Ράδιο Ελεύθερη Ευρώπη» απευθύνεται στα κράτη της Αν. Ευρώπης πλην της ΕΣΣΔ, την οποία έχει χρεωθεί το «Ράδιο Ελευθερία». Και τα δύο εκπέμπουν στη γλώσσα των λαών τους οποίους θέλουν να επηρεάσουν -το «Ράδιο Ελευθερία» εκπέμπει στα ρώσικα και σε άλλες 18 ομιλούμενες στην ΕΣΣΔ γλώσσες. Σε αντίθεση με τα άλλα διεθνή ραδιοφωνικά δίκτυα (BBC, «Ντόιτσε Βέλε», RF1), οι αμερικανικοί σταθμοί δεν ασχολούνται με θέματα της διεθνούς επικαιρότητας, αλλά με εσωτερικές ειδήσεις της κάθε χώρας, για την παρουσίαση των οποίων επιστρατεύουν αντικομμουνιστές διαφωνούντες και πρόσφυγες.

* Στα 1956, το «Ράδιο Ελεύθερη Ευρώπη» ζητεί από τους ούγγρους ακροατές του να αντισταθούν στα ρώσικα τανκς, αφήνοντάς τους να πιστέψουν ότι οι ΗΠΑ θα σπεύσουν σε βοήθειά τους. Μετά τα γεγονότα επιβάλλονται κυρώσεις στους υπεύθυνους του σταθμού, όχι γιατί επενέβησαν στα εσωτερικά μιας ξένης χώρας, αλλά γιατί με τις υπερβολές τους κλόνισαν την αξιοπιστία του σταθμού.

* Στις αρχές της δεκαετίας του '70, οι δύο αμερικανικοί σταθμοί αρχίζουν να δέχονται και δυτικά πυρά, ενώ τα κράτη της Αν. Ευρώπης απαιτούν το άμεσο κλείσιμό τους στο όνομα της ύφεσης. Το 1971, η CIA παραχωρεί τη θέση της στην αμερικανική κυβέρνηση: η χρηματοδότηση των σταθμών περνά στη δικαιοδοσία του Κογκρέσου, ενώ ένα 20% του συνολικού προϋπολογισμού ανατίθεται στην πλειοδοτούσα πολυεθνική εταιρεία (Εξόν, Τζένεραλ Μότορς, Φορντ). Ταυτόχρονα, επισήμως τουλάχιστον, ζητείται από τους σταθμούς να ρίξουν τους ψηλούς τόνους και «τα σχόλιά τους να μην είναι επιθετικά, αλλά συγκεκριμένα και εποικοδομητικά».

* Προς το τέλος της δεκαετίας, δημοκράτες γερουσιαστές αποτυγχάνουν να πείσουν τους συναδέλφους τους να προχωρήσουν στην κατάργηση των «υπολειμμάτων αυτών του ψυχρού πολέμου». Ετσι, οι δύο σταθμοί συνεχίζουν το αποσταθεροποιητικό τους έργο, το οποίο θα κορυφωθεί λίγο πριν από την κατάρρευση των ανατολικών καθεστώτων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ρουμανική υπηρεσία του «Ράδιο Ελεύθερη Ευρώπη», στην οποία οφείλονται πολλές κρίσιμες παρεμβάσεις την εποχή αυτή, ανάμεσά τους και η διοχέτευση της «είδησης» για τη σφαγή στην Τιμισοάρα.

* Μετά τα γεγονότα του 1989-1990, γερουσιαστές των Δημοκρατικών επαναφέρουν το αίτημα για άμεση κατάργηση των σταθμών, βρίσκουν όμως αντιμέτωπό τους τον Τζορτζ Μπους τον πρεσβύτερο.

* Η συζήτηση για το μέλλον των σταθμών θα αναζωπυρωθεί με την εκλογή του Μπιλ Κλίντον, ο οποίος αρχικά προτείνει τη σταδιακή μείωση των εκπομπών τους μέχρι το τελικό κλείσιμό τους το 1995. Οι υποστηρικτές των δύο ραδιοφώνων ξεσηκώνονται στο Κογκρέσο και ο πρόεδρος αναγκάζεται να υποχωρήσει, ζητώντας για την τιμή των όπλων μια μικρή μείωση των προγραμμάτων τους.

*Η συνέχεια είναι γνωστή: στα 2002, το «Ράδιο Ελεύθερη Ευρώπη/Ράδιο Ελευθερία» -που εδρεύει πια στην Πράγα- αναλαμβάνει να επεκταθεί στο Αφγανιστάν, ενώ ένα νέο, πιο «σύγχρονο», δίκτυο ετοιμάζεται πυρετωδώς για την «κατάκτηση» της Μέσης Ανατολής.




ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Francoise Donnay «Medias et propagande. Radio-ingerence internationale» (έκδοση GRIP, Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Ερευνας και Πληροφόρησης για την Ειρήνη και την Ασφάλεια, Βρυξέλλες 1993). Οι πολλές και διαφορετικές όψεις της διεθνούς ραδιοφωνίας: οι νομοθετικές ρυθμίσεις, η επίδρασή της στις διακρατικές σχέσεις, η εξέλιξή της τις τελευταίες δεκαετίες. Ιδιαίτερο κεφάλαιο για τον προπαγανδιστικό ρόλο που ανατέθηκε στο ραδιόφωνο και στη σύγκρουση των «ραδιοφωνικών μπλοκ» την εποχή του ψυχρού πολέμου.

Gerard de Selys (dir) «Mediamensonges» (Epo, Bruxelles 1990). Συλλογικό έργο γύρω από το ρόλο του τύπου στις σύγχρονες πολεμικές συρράξεις. Περιλαμβάνεται μελέτη για τη δράση των αμερικάνικων ραδιοπομπών που συνεχίζουν τις ψυχροπολεμικές προπαγανδιστικές εκπομπές με νέους στόχους.

Marc Ferro «L' information en uniforme» (Ramsay, Paris 1991). Η προπαγάνδα, η παραπληροφόρηση και η χειραγώγηση των ΜΜΕ ως πολεμικού όπλου, με αφορμή τον πόλεμο του Κόλπου, τον πρώτο πόλεμο που παρακολουθήσαμε σε «ζωντανή» τηλεοπτική σύνδεση.



ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ

«Press Coverage and the War on Terrorism. The Propaganda Press: Is America effectively telling its side of the story in the anti-terrorism campaign?»
(16/1/2002) (http://www.brookings.edu/dybdocroot) Δημοσιογράφοι, κυβερνητικοί παράγοντες και στελέχη ραδιοφωνικών δικτύων που εκπέμπουν εκτός Αμερικής κρίνουν την αποτελεσματικότητα της αμερικανικής προπαγάνδας μετά την 11η Σεπτεμβρίου και το ρόλο των μέσων ενημέρωσης στον αμερικανικό «αντιτρομοκρατικό» αγώνα.

«Reaching out» (18/2/2002) (http://www.pbs.org) Εκπομπή του PBS με αντικείμενο την τρέχουσα προσπάθεια της κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών να αντιμετωπίσει τα αντιαμερικανικά αισθήματα του αραβικού κόσμου με ραδιοφωνικές εκπομπές και διαφημιστικές καμπάνιες.

(Ελευθεροτυπία, 3/3/2002)

 

www.iospress.gr                                  ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ