ΤΟ ΧΡΥΣΩΡΥΧΕΙΟ ΤΗΣ TVX ΣΤΗ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ


Οταν ο χρυσός δεν λάμπει

1.   2.   


Διάτρητη η σύμβαση


Ζητήσαμε από τη δικηγόρο Τζελίκα Χαροκόπου, η οποία χειρίστηκε με τους συνεργάτες της εκ μέρους των τοπικών δήμων την προσφυγή στο ΣτΕ, να εντοπίσει τα κρίσιμα σημεία της σύμβασης και των σχετικών διαδικασιών. 

*Η υπόθεση στο ΣτΕ αφορά αποκλειστικά την προγραμματιζόμενη μεταλλουργία χρυσού και την εντατικοποίηση των μεταλλείων Ολυμπιάδος και όχι τα υφιστάμενα μεταλλεία στην ευρύτερη περιοχή.

Η απόφαση, ωστόσο, του ΣτΕ στη συγκεκριμένη υπόθεση θα αποτελέσει πρόκριμα για την πραγματοποίηση μεταλλουργιών χρυσού και σε άλλα σημεία της Ελλάδας. Κατ' αρχάς προβλέπεται άλλη μία μεταλλουργία χρυσού σε άλλο σημείο της ΒΑ Χαλκιδικής από την TVX, στη Θράκη (π.χ. στις Σάπες, Πετρωτά και στη Φιλύρα Κομοτηνής), όπου η διαδικασία έχει προχωρήσει, αλλά και στη Μήλο.

*Σχετικά με την κύρωση της συμβάσεως Εθνικής Κεφαλαίου και TVX Hellas Α.Ε με εγγυητή το Ελληνικό Δημόσιο, πρέπει να αναδειχθεί ότι: στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η πραγματοποίηση ενός έργου με περιβαλλοντικές επιπτώσεις κρίνεται από το νομοθετικό σώμα -όπως στη συγκεκριμένη υπόθεση-, η κοινοτική νομοθεσία (Οδηγία 85/337/ΕΟΚ άρθρο 1 παρ. 5) προβλέπει τη δυνατότητα παρέκκλισης από τη συνήθη διαδικασία. Δηλαδή, δίχως την εκπόνηση Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και χωρίς δημοσιοποίηση στο Νομαρχιακό Συμβούλιο. Οι προϋποθέσεις είναι:

- να γίνεται ενδελεχής έρευνα των περιβαλλοντικών επιπτώσεων από τη Βουλή

- να υπάρχει ευρεία δημοσιότητα του θέματος, όπως στην περίπτωση της ζεύξεως Δανίας-Σουηδίας (Orresundforbindelsen)

- να περιγράφεται καταλεπτώς το έργο.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, όμως, από την ανάγνωση των πρακτικών των συζητήσεων στη Βουλή, προκύπτει ότι εγκρίθηκε η πραγματοποίηση μεταλλουργίας χρυσού από το Κοινοβούλιο χωρίς να έχουν προηγουμένως εξεταστεί η επικινδυνότητα και οι δυσμενείς επιπτώσεις της και χωρίς να πληρούνται οι ανωτέρω όροι. Κατά συνέπεια σημειώνεται παράβαση κοινοτικού δικαίου. Οι δε μελέτες χωροθέτησης και περιβαλλοντικών επιπτώσεων έγιναν εκ των υστέρων, μετά την έγκριση του έργου από τη Βουλή.

Εκτός αυτού, παρατηρήθηκε και το εξής οξύμωρο: με τη σύμβαση και την κύρωσή της με νόμο, το Ελληνικό Δημόσιο εγγυήθηκε την πραγματοποίηση της μεταλλουργίας χρυσού και δεσμεύτηκε για τη χορήγηση των απαιτούμενων εγκρίσεων-αδειών. Πώς θα ήταν όμως δυνατόν η διοίκηση να ενεργήσει κατά τη διακριτική της ευχέρεια και να αρνηθεί την έγκριση των μελετών και τη χορήγηση των ανωτέρω αδειών, όταν η ίδια προηγουμένως εγγυήθηκε τη χορήγησή τους;

Πρέπει, εξάλλου, να αναφερθεί ότι πολύ συχνά οι μελέτες συντάσσονται με τέτοιο τρόπο ώστε να οδηγούν στο επιθυμητό και εκ των προτέρων καθορισμένο αποτέλεσμα. Ετσι, πολλές μελέτες, μεταξύ των οποίων και μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων, χρησιμοποιούνται ως άλλοθι για τη «νομιμοποίηση» του αποτελέσματος και του προκαθορισμένου στόχου.

*Επειδή η άσκηση της μεταλλείας προβλέπεται στο Σύνταγμα, πρέπει να επισημανθούν τα ακόλουθα:

Στη συγκεκριμένη περίπτωση και σε επίπεδο συνταγματικών διατάξεων, δεν υπάρχει σύγκρουση δικαιώματος ανάμεσα στην προστασία του περιβάλλοντος (άρθρο 24 του Συντάγματος) και την οικονομική ανάπτυξη (άρθρο 106). Η μεταλλουργία χρυσού δεν συνιστά οικονομική ανάπτυξη προστατευόμενη από το Σύνταγμα, διότι αφενός μεν δεν συνεπάγεται «αξιοποίηση εθνικού πλούτου», αφετέρου δε δεν συμβάλλει στην οικονομική ανάπτυξη της περιοχής. Συγκεκριμένα, η σύμβαση δεν προβλέπει δικαιώματα (royalties) από τον παραγόμενο χρυσό για το ελληνικό Δημόσιο. Οι δραστηριότητες αυτές δεν αποτελούν έργο υποδομής, όπως ένας μεγάλος αυτοκινητόδρομος (Εγνατία Οδός) ή ένα θερμοηλεκτρικό εργοστάσιο (Πτολεμαΐδα), παρά τις αναμφισβήτητες περιβαλλοντικές του συνέπειες. Το παραγόμενο προϊόν δεν αποτελεί βασική πρώτη ύλη, δεν θα χρησιμοποιηθεί από την εθνική οικονομία, ενώ θα απασχολήσει ελάχιστο εργατικό δυναμικό.

Με δεδομένη δε τόσο την επικινδυνότητα της δραστηριότητας -όχι μόνο σε ακραίες περιστάσεις (σεισμούς, πλημμύρες, αστοχίες, πολεμικές ενέργειες κ.λπ.)- όσο και την εξάντληση του φυσικού ορυκτού πλούτου, την απώλεια της οικονομικής ανάπτυξης (την οποία θα είχε η περιοχή χωρίς την επίμαχη δραστηριότητα) και την ανάγκη διαρκούς συντήρησης των τελμάτων επικίνδυνων αποβλήτων, προκύπτει η συνολική επιβάρυνση, βλάβη και ανάσχεση της εθνικής οικονομίας. 



ΔΙΑΒΑΣΤΕ

«Εφημερίς της Κυβερνήσεως» (τεύχος πρώτο, αρ. φύλλου 192, 21 Αυγούστου 1996). Ολόκληρη η σύμβαση (όπως περιέχεται στο νόμο 2436) μεταξύ των εταιρειών «Εθνικής Κεφαλαίου Α.Ε. Διαχείρισης Ενεργητικού και Παθητικού» και «ΤΙ.ΒΙ.ΕΞ. ΕΛΛΑΣ Α.Ε.», καθώς και των ως εκ τρίτου συμβληθέντων, Ελληνικού Δημοσίου και «TVX GOLD INCORPORATED».

«Τεχνογράφημα» (περιοδικό του Τμήματος Κεντρικής Μακεδονίας του Τ.Ε.Ε, τεύχη 187 και 193). Εκτενή άρθρα για τη μέθοδο κυάνωσης στη μεταλλουργία χρυσού και τις οικολογικές καταστροφές που προκαλεί. Γράφουν: ο δρ Γ. Τριανταφυλλίδης και ο καθηγητής Χρ. Ζερεφός. 

F. Korte «Oekologisch-chemische Betrachtungen zu Goldgewinnungsverfahren». Εισήγηση του ειδικού γερμανού επιστήμονα στη διημερίδα Κομοτηνής του ΤΤΕ Θράκης (Οκτώβριος 2000) με θέμα την επικινδυνότητα των σχεδιαζόμενων ορυχείων χρυσού στην Ελλάδα.

R. Moran «Lessons from the Baia Mare, Romania Spill - Cyanide, Water Quality and Politics». Εισήγηση στην ίδια διημερίδα του ΤΕΕ Θράκης με θέμα τη μόλυνση με κυάνιο των νερών του Τίσα και του Δούναβη μετά την κατάρρευση του φράγματος στο εργοστάσιο χρυσού στη Β.Δ. Ρουμανία, στις 30/1/2000. 


ΔΕΙΤΕ

«Μέγαρα»
των Γιώργου Τσεμπερόπουλου και Σάκη Μανιάτη (1974). Οι αγώνες των κατοίκων της περιοχής εναντίον της εγκατάστασης του διυλιστηρίου. Το ντοκιμαντέρ γυρίστηκε κρυφά κατά τη διάρκεια της δικτατορίας και προβλήθηκε μετά την πτώση της.

«Πετροχημικά, οι καθεδρικές της ερήμου» των Στάθη Κατσαρού και Γιώργου Σηφιανού (1981). Με παραγωγό τον Αγροτικό Σύλλογο Νεοχωρίου, το ντοκιμαντέρ πήρε το βραβείο καλύτερης ταινίας στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. 

(Ελευθεροτυπία, 24/6/2001)

 

www.iospress.gr                                   ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ