ΕΚΛΟΓΕΣ ΣΤΗ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ


Ο τσάρος πολιτεύεται!

1.   2.   

Τα χαρίσματα του Συμεών

Σε συνέντευξή του στη βουλγαρική εφημερίδα «Καπιτάλ» (φ. 21, Μάιος 2001), ο πολιτικός επιστήμονας και πρόεδρος του «Φόρουμ Φιλελεύθερης Στρατηγικής» Ιβάν Κράστεφ προχωρεί σε μια σειρά ενδιαφέρουσες προσεγγίσεις του «φαινομένου Συμεών». 

Παραθέτουμε ορισμένα από τα πιο χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

Τα κοινωνικά συμφραζόμενα των εκλογών: «Το πολιτικό μοντέλο που δημιούργησε στη Βουλγαρία η στρογγυλή τράπεζα (των διαπραγματεύσεων του 1989-90 για τη μετάβαση από τον "υπαρκτό σοσιαλισμό" στην τωρινή κατάσταση) εξαντλήθηκε ιδεολογικοπολιτικά και κοινωνικά. Ιδεολογικοπολιτικά, γιατί η αντιπαράθεση γύρω από τον άξονα κομμουνισμός-αντικομμουνισμός έχασε τη συμβολική της δύναμη και δεν κατάφερε να μετατραπεί στην κανονική αντίθεση αριστερά-δεξιά. Στο δε κοινωνικό πεδίο, η μαζική υποστήριξη προς τον Συμεών Β' είναι κατ' ουσίαν η νεκρώσιμη τελετή της σοσιαλιστικής μεσαίας τάξης η οποία, κατά την τελευταία δεκαετία, υπήρξε η κοινωνική ομάδα που εγγυόταν την πολιτική σταθερότητα στα καθ' ημάς. Ο εκλογέας που ψήφιζε με βάση την παρελθούσα κοινωνική του θέση, και όχι σύμφωνα με τα τωρινά εισοδήματά του, υπήρξε, ακριβώς, ο βασικός θετικός ήρωας της βουλγαρικής πολιτικής. Η μεσαία τάξη είναι εκείνη η κοινωνική ομάδα η οποία, όταν ένας πολιτικός ζητά την υποστήριξή της, προτού τον στηρίξει, σκέφτεται πρώτα τις συνέπειες. Οταν ο Συμεών Β' κατέφθασε και είπε "πιστέψτε με", αυτή η κοινωνική ομάδα ήταν υπερβολικά νεκρή για να ρωτήσει "και γιατί να σε πιστέψουμε;". Σε τούτες τις εκλογές, οι πρώην μηχανικοί και σημερινοί άνεργοι θα ψηφίσουν, για πρώτη φορά, ως άνεργοι και όχι ως μηχανικοί».

Η νοσταλγία και οι εκδοχές της: «Ο βασιλιάς είναι "χαρισματικός", με τη συνήθη διπροσωπία της προέλευσής του. Είναι ο τσάρος Συμεών, αλλά είναι και ο μικρούλης Συμεωνάκος [του 1943-46]. Ο Συμεών Β' επιβάλλει σεβασμό, ο Συμεωνάκος συγκινεί, κάτι σαν τον τελευταίο αυτοκράτορα του Μπερτολούτσι. Είναι και βασιλιάς και πολίτης. Ο Συμεών είναι η ανάμνηση της ηρεμίας της παραδοσιακής κοινωνίας αλλά και η υπόσχεση για πραγματικό εκσυγχρονισμό. Μετέχει στην πολιτική αλλά δεν είναι πολιτικός. Εχει κόμμα αλλά είναι ενάντια στα κόμματα, κ.ο.κ. Με αυτή την έννοια, είναι αυτό που θέλουμε να είναι. Ο Συμεών Β' συγκεντρώνει ταυτόχρονα τη νοσταλγία για τη δεκαετία του '30 και τη νοσταλγία για τη δεκαετία του '70. Είναι η ψήφος διαμαρτυρίας με το μεγαλύτερο δυνατό γόητρο». 

Ο ρόλος των ΜΜΕ: «Ο λαϊκός τύπος και αυτό που αποκαλώ "φαινόμενο ταμπλόιντ" έπαιξαν τεράστιο ρόλο σε αυτή την αποδοχή του βασιλιά. Σε όλη τη διάρκεια της δεκαετίας, οι εφημερίδες μεγάλης κυκλοφορίας αναδιατύπωσαν κάθε σύγκρουση της βουλγαρικής κοινωνίας σαν μια σύγκρουση ανάμεσα σε "Αυτούς" -την τάξη των πολιτικών- κι "Εμάς" -το λαό. Ετσι ώστε, όταν ο βασιλιάς μπήκε στην πολιτική, "Εμείς" απλά αντικατασταθήκαμε από "Αυτόν". "Αυτός" ενάντια σ' "αυτούς". Αυτό είναι το μοντέλο, βάσει του οποίου η πλειοψηφία των εκλογέων του "Εθνικού Κινήματος Συμεών Β'" θα ψηφίσουν σε τούτες τις εκλογές».

Ο μηχανισμός: «Τα βασιλικά ψηφοδέλτια μοιάζουν με το Εθνικό Θέατρο τη βραδιά της πρεμιέρας. Μπορείτε να δείτε εκεί σχεδόν τα πάντα -επιφανείς δικαστικούς, οικονομολόγους σπουδαγμένους στο Λονδίνο, όμορφες γυναίκες, σπόνσορες της παράστασης, μυστηριώδεις ανθρώπους, καθώς και το φάντασμα του Στογιάν Γκάνεφ. Κι όπως συμβαίνει συχνά στην πρεμιέρα, τα διάφορα μέρη του κοινού δεν έχουν τίποτα το κοινό μεταξύ τους».

Η βασική αντίφαση: «Το βασιλικό κίνημα εκλέγεται με τις ψήφους της κοινωνικής απόγνωσης, όμως το οικονομικό επιτελείο του προτείνει την πιο φιλελεύθερη και προσανατολισμένη προς την αγορά πολιτική. Στην προοπτική μιας μελλοντικής διαχείρισης, αυτή η συνάντηση ανάμεσα στις προσδοκίες των εκλογέων και την οπτική των εμπειρογνωμόνων μπορεί να παίξει το ρόλο μιας ωρολογιακής βόμβας». 



ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Simeon ΙΙ, Rey de Bulgaria
(http://www.seker.es/simeon/reybul.html). Η ιστοσελίδα του Συμεών στο Διαδίκτυο. Εξαιρετικά φτωχή, με πρώτη γλώσσα τα ισπανικά, περιέχει ωστόσο και τα τελευταία μηνύματα του πολιτευόμενου τσάρου προς το έθνος.

L.S.Stavrianos «The Balkans since 1453» (Λονδίνο 2000, εκδ. Hurst & Co). Επανέκδοση -επιτέλους!- της κλασικής (και αξεπέραστης μέχρι σήμερα) ιστορίας των Βαλκανίων που πρωτοεκδόθηκε το 1958 στις ΗΠΑ. Μολονότι η εξιστόρηση σταματάει στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, η ανάγνωση του βιβλίου είναι χρήσιμη περισσότερο από ποτέ για την κατανόηση όσων συμβαίνουν στη γειτονιά μας. 

«Kapital» (http://www.capital.bg/). Η εγκυρότερη βουλγαρική εφημερίδα είναι προσπελάσιμη -στο σύνολό της- στο Διαδίκτυο.

«Στάνταρτ» (http://www.standartnews.com/). Καθημερινό φύλλο της Σόφιας, που έχει εκδηλωθεί ενθουσιωδώς υπέρ του Συμεών. Στην ιστοσελίδα παρατίθεται μέρος από την ειδησεογραφία και αγγλόγλωσσες περιλήψεις ορισμένων άρθρων. 



ΔΕΙΤΕ

Μετά το τέλος του κόσμου
(Sled kraj na sveta) του Ιβάν Νίτσεφ (1999). Η ειδυλλιακή ζωή στην παραδοσιακή Βουλγαρία των πρώτων μεταπολεμικών χρόνων διακόπτεται τραυματικά από την προσπάθεια των κομμουνιστών για βίαιο κοινωνικό μετασχηματισμό. Ελληνο-βουλγαρο-γερμανική συμπαραγωγή, τυπικό δείγμα της νοσταλγίας (για ένα ανύπαρκτο παρελθόν) την οποία εκμεταλλεύεται το «εθνικό κίνημα» του Συμεών.

Ο βασιλιάς Ασπαρούχ (Han Asparuh). Ιστορική υπερπαραγωγή της ύστερης περιόδου του «υπαρκτού σοσιαλισμού», όταν το καθεστώς Ζίβκοφ πριμοδοτούσε το βουλγαρικό εθνικισμό ως αντίβαρο στην οικονομική και κοινωνική κρίση. 

(Ελευθεροτυπία, 17/6/2001)

 

www.iospress.gr                                   ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ