ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΑΜΕΣΗΣ ΔΡΑΣΗΣ

Η κατασκευή των τρομοκρατών

1.   2.

 


ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ

Είμαι ένας πολιτικός κρατούμενος 

Το σκάνδαλο που προκάλεσε στη Γαλλία η μετάδοση μιας σύντομης συνέντευξης του Ζαν-Μαρκ Ρουγιάν στην πρωινή ζώνη της κρατικής Φρανς-Κιλτίρ (εκπομπή Dispute, 8/3/2001) ήταν αναμενόμενο. Σπάζοντας την απόλυτη σιωπή, στην οποία έχουν καταδικάσει οι γαλλικές αρχές τους τέσσερις ισοβίτες της Αμεσης Δράσης, τα λόγια του Ρουγιάν έρχονταν να δώσουν από πρώτο χέρι τη ζοφερή εικόνα της πολύχρονης απομόνωσης που τους οδηγεί αργά αλλά σταθερά στην τρέλα και το θάνατο: 

"Στην ουσία, όλα αυτά τα χρόνια έζησα σε απόλυτη απομόνωση, εκτός από την περίοδο που μοιράστηκα την απομόνωση με το σύντροφό μου τον Σιπριανί που τελείωσε με το κλείσιμό του στο ψυχιατρικό άσυλο. Είναι πολύ δύσκολο να περιγράψω τι σημαίνει να ζεις στην απομόνωση. Εξαιρετικά δύσκολο. Η αίσθηση της κάθε ώρας, της κάθε μέρας, του κάθε μήνα, η αίσθηση ότι δεν θα μπορέσεις ποτέ να γλιτώσεις, είναι κάτι αδύνατο να περιγραφεί.(...) Από την πλευρά εκείνου που βρίσκεται απ' έξω δεν μπορείς ποτέ να νιώσεις τι νιώθει εκείνος που βρίσκεται στην απομόνωση (...) Οσοι καταδικάζονται να ζουν στην απομόνωση συχνά καταρρέουν, αφαιρούν μόνοι τη ζωή τους ή χάνουν τα λογικά τους, όπως συνέβη στο σύντροφό μου τον Σιπριανί. Στην απομόνωση σκέφτεσαι πολύ. Σκέφτεσαι όλη τη μέρα. Ο εγκέφαλος δεν σταματά ποτέ. Είναι ένα εσωτερικό ταξίδι, όπου οι τοίχοι του κελιού καταντούν μια δεύτερη επιδερμίδα. Η σκέψη κάνει συνεχώς κύκλους. Δεν υπάρχουν ερεθίσματα όλη τη μέρα και έτσι όλα μπλέκονται: το παρελθόν, το παρόν, οι παραισθήσεις. Γι' αυτό μιλάμε για βασανιστήριο, κι ας μην καταλαβαίνει ο κόσμος πώς μπορούμε να χαρακτηρίζουμε βασανιστήριο το να κάθεσαι ακίνητος, σκαρφαλωμένος πάνω σ' ένα σκαμνί. Κι όμως είναι βασανιστικό γιατί είσαι μόνος και, κάποιες φορές, έχεις την επιθυμία να κοιμηθείς και όλα να πάρουν ένα τέλος. Βρίσκεσαι 24 ώρες την ημέρα αντιμέτωπος με τον εαυτό σου.

Παρόλα αυτά δεν καταγγέλλω το γεγονός ότι οι συνθήκες κράτησής μου είναι διαφορετικές από των άλλων. Δεν ζητώ πλέον ομαλές συνθήκες κράτησης, διότι είμαι ένας πολιτικός κρατούμενος. Σήμερα ο συσχετισμός δυνάμεων επιτρέπει στο σύστημα να μας ταυτίσει με τους άλλους κρατούμενους. Γνωρίζω ότι το υπουργείο, το σύστημα θα επιθυμούσε πολύ να με βάλει με το ζόρι σε ένα κελί με κοινούς ποινικούς κρατούμενους. Πρόκειται για μια ιδεολογική αντιπαράθεση. Αποφάσισαν ότι δεν υπάρχουν πλέον πολιτικοί κρατούμενοι. Αλλά αυτή είναι μια αφηρημένη απόφαση. Ο,τι κι αν κάνουν, εγώ θα παραμείνω ένας πολιτικός κρατούμενος, διότι η στράτευσή μου στον επαναστατικό αγώνα δεν έχει ανάγκη από διαφορετικές συνθήκες κράτησης για να αποδειχθεί.

Ο επαναστατικός αγώνας συνεχίζεται με διαφορετικές μορφές. Κάποιοι κάνουν χρήση όπλων, κάποιοι αγωνίζονται χωρίς όπλα. Κάποιοι μοιράζουν προκηρύξεις, κάποιοι γράφουν κείμενα..."



Τα λευκά κελιά της Γαλλίας

"Βυθίζεσαι σε ένα ομιχλώδες έλος, ένα έλος χωρίς όρια, και οι μέρες περνούν. (...) Είναι ένα εσωτερικό ταξίδι, όπου οι τοίχοι του κελιού καταντούν μια δεύτερη επιδερμίδα (...). Είναι βασανιστικό και, κάποιες φορές, έχεις την επιθυμία να κοιμηθείς και όλα να πάρουν ένα τέλος". 

Ηταν 1η Μαρτίου 2001 και μιλούσε ο Ζαν-Μαρκ Ρουγιάν, ένα από τα τέσσερα μέλη της Αμεσης Δράσης που διανύουν το δέκατο πέμπτο χρόνο της κράτησής τους στις γαλλικές φυλακές. Η δημοσιογράφος της κρατικής Φρανς-Κιλτίρ που βρισκόταν στην άλλη άκρη της τηλεφωνικής γραμμής ήξερε προφανώς ότι δεν επρόκειτο για μια συνέντευξη ρουτίνας. Η απομόνωση στην οποία έχουν καταδικαστεί τα μέλη της τρομοκρατικής οργάνωσης είναι περίπου απόλυτη και σπανίως "υπονομεύεται" από τα μέσα ενημέρωσης της χώρας. Η πρωτοβουλία, λοιπόν, μιας δημοσιογράφου να συνομιλήσει με τον Ρουγιάν με τη βοήθεια της κομμουνίστριας βουλευτού Κατρίν Βιέ-Σαριέ που αγωνίζεται για τη βελτίωση των συνθηκών κράτησης των μελών της Αμεσης Δράσης και ως εκ τούτου έχει εξασφαλίσει την άδεια να επικοινωνεί μαζί τους, ήταν -αν μη τι άλλο- παρακινδυνευμένη. 

Απόδειξη η συνέχεια: Την ώρα που η διευθύντρια της Φρανς-Κιλτίρ Λορ Αντλέρ επέλεγε να κερδίσει χρόνο αναβάλλοντας την εκπομπή, η μετάδοση αποσπασμάτων της συνέντευξης από μεγάλο ειδησεογραφικό κανάλι στις 6 Μαρτίου προκαλούσε την αντίδραση ενός ακροδεξιού σωματείου δικαστικών και τις έντονες διαμαρτυρίες των δημοσιογράφων για "λογοκριτικές παρεμβάσεις" στο έργο τους. Τελικά, η συνέντευξη βγήκε στον αέρα το πρωί της 8ης Μαρτίου συνοδευμένη από εκτενείς "επεξηγηματικές" δηλώσεις του διευθυντή ειδήσεων του σταθμού. Οσον αφορά τον ίδιο τον Ρουγιάν, οι αρχές της φυλακής διέταξαν αμέσως εξονυχιστικό έλεγχο του κελιού του και τη διενέργεια ΕΔΕ για να διαπιστώσουν πώς τα κατάφερε να επικοινωνήσει με τη δημοσιογράφο.

Ούτως ή άλλως, η γαλλική κυβέρνηση έχει από καιρό κατηγορηθεί ότι αρνείται να εφαρμόσει τα διεθνή στάνταρ στην περίπτωση των τεσσάρων μελών της Αμεσης Δράσης. Η υπόθεση απασχόλησε την επικαιρότητα και πριν από λίγο καιρό, όταν ο Ζαν-Μαρκ Ρουγιάν και η Ζοέλ Ομπρόν ξεκίνησαν απεργία πείνας ζητώντας τη βελτίωση των συνθηκών της κράτησής τους, και κυρίως εκείνης των δύο βαριά άρρωστων συντρόφων τους, της Ναταλί Μενιγκόν και του Ζορζ Σιπριανί. Η απεργία διακόπηκε στις αρχές του προηγούμενου Φεβρουαρίου, αφού διήρκεσε 49 ημέρες και κατάφερε να πείσει μερίδα της κοινής γνώμης για την ανάγκη κατάργησης των λευκών κελιών αλά γαλλικά.

Από την πλευρά της, η Διεθνής Αμνηστία πιέζει από πολύ καιρό τη γαλλική κυβέρνηση να αναθεωρήσει την εκδικητική στάση της απέναντι στους τέσσερις ισοβίτες, δύο από τους οποίους βρίσκονται ήδη σε τραγική κατάσταση από άποψη υγείας. Σε τρία τουλάχιστον κείμενά της (1988, 1999 και 2001), η ανθρωπιστική οργάνωση επανέρχεται στο αίτημά της για βελτίωση των όρων της κράτησής τους, εξηγώντας τους τρόπους με τους οποίους τους οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην τρέλα ή και στο θάνατο: Η Ζοέλ Ομπρόν και η Ναταλί Μενιγκόν υποβλήθηκαν επί χρόνια σε ένα "ειδικό καθεστώς κράτησης υψηλής ασφαλείας". Το 1999 μεταφέρθηκαν σε άλλη φυλακή, χωρίς ωστόσο να ελαφρύνουν ιδιαίτερα οι απαγορεύσεις που τους είχαν εξαρχής επιβληθεί: η αλληλογραφία τους συνεχίζει να υφίσταται ειδικούς περιορισμούς, ενώ δεν τους επιτρέπεται η πρόσβαση στους κοινόχρηστους χώρους. 

Η Ναταλί Μενιγκόν παντρεύτηκε τον Ζαν-Μαρκ Ρουγιάν στα 1999, αλλά της έχει απαγορευτεί να τον συναντήσει. Η κρατούμενη επιχείρησε κατά καιρούς να αυτοτραυματιστεί, ακόμη και να δραπετεύσει κάτω από τα μάτια των φυλάκων της. Μεταφέρθηκε επανειλημμένα στο ψυχιατρείο. Υποφέρει από σοβαρά καρδιοαγγειακά προβλήματα και κατάθλιψη, σύμφωνα μάλιστα με πληροφορίες υπέστη πρόσφατα δύο καρδιακές προσβολές. Λέγεται ότι έχει παραλύσει από την αριστερή πλευρά και παρουσιάζει διαταραχές στην ομιλία. Ο Ζορζ Σιπριανί, ο οποίος κρατήθηκε για ένα διάστημα σε ψυχιατρική κλινική, έχει χάσει σταδιακά την ψυχική του υγεία, λέγεται μάλιστα ότι δεν είναι πλέον σε θέση να αντιληφθεί ότι βρίσκεται στη φυλακή.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Serge Quadruppani "L' antiterrorisme en France ou la terreur integree, 1981-1989"
(La Decouverte, Paris 1989). Η αντιμετώπιση της τρομοκρατίας από το γαλλικό κράτος τη δεκαετία του '80. Εξαιρετική ανάλυση της κατασκευής των τρομοκρατών από τους ίδιους τους διώκτες τους και της μετατροπής ενός ολόκληρου πολιτικού χώρου σε υπόπτους. Περιγράφεται η χαρακτηριστική περίπτωση της οργάνωσης Αμεση Δράση και των στελεχών της που εξωθήθηκαν στην παρανομία και στο πολιτικό έγκλημα. 

"La delation" (περ. Autrement, n. 94, 1987). Αφιέρωμα στους καταδότες με σαφείς αναφορές στην πολιτκή των σύγχρονων διωκτικών αρχών να αναζητούν "καρφιά" στις εξωκοινοβουλευτικές πολιτικές ομάδες και να τους προσφέρουν σοβαρά υλικά κίνητρα.

Μπόμυ Μπάουμαν "Πώς άρχισαν όλα" (εκδ. Ελεύθερος Τύπος, μετάφραση Κώστα Σκιδάλη, Αθήνα 1986). Η περιπλάνηση ενός νεαρού προλετάριου από τη νεανική εξέγερση της δεκαετίας του '60 στις ένοπλες οργανώσεις και το αντάρτικο πόλης. Απομυθοποίηση της ένοπλης επαναστατικής πάλης αλλά και κατάρριψη της "δαιμονοποίησης" του τρομοκράτη που παράγουν τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης.

Λουίτζι Φεραγιόλι "Βία και πολιτική" (εκδ. Στοχαστής, μετάφραση Δημήτρη Δεληολάνη, Αθήνα 1985). Συνοπτική εξέταση του φαινομένου της βίας και της τρομοκρατίας στη σύγχρονη πολιτική μορφή του και κατάρριψη των πιο διαδομένων σχετικών μύθων. 


ΔΕΙΤΕ

Το μίσος
(La haine) του Ματιέ Κασοβίτς (1995). Η δημιουργία "τρομοκρατών" εκ του μηδενός, μέσα από την αλληλεπίδραση αστυνομικής βίας και κοινωνικού αποκλεισμού στη σύγχρονη Γαλλία.

(Ελευθεροτυπία, 18/3/2001)

 

www.iospress.gr                                   ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ