ΑΙΜΑΤΗΡΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ

1.   2.

Ο ανθρώπινος πόνος των ζώων


Στο απόσπασμα που ακολουθεί, ο Οιγκεν Ντρέβερμαν περιγράφει τον πόνο των ζώων, εντοπίζει τη συγγένειά του με τον πόνο των ανθρώπων και ζητεί την πραγματικά ανθρώπινη μεταχείρισή τους.


Για να αντιληφθεί κανείς τι συμβαίνει με τα ζώα, αρκεί να παρατηρήσει το σκύλο του. Πρόκειται άραγε για ον ανίκανο για συναισθήματα; Μήπως ο σκύλος δεν χαίρεται και δεν θυμώνει, μήπως δεν παίζει και δεν τσακώνεται, μήπως το αρσενικό δεν περιτριγυρίζει το θηλυκό ή μήπως το θηλυκό δεν προστατεύει τα μικρά του; Τα πράγματα είναι εξαιρετικά απλά: όποιος, ύστερα από πέντε ώρες δίπλα σε ένα σκύλο, τολμά να ισχυριστεί ότι δεν διαπίστωσε την ύπαρξη συμπεριφορών που αντιστοιχούν σε αυτές τις διαφορετικές ψυχικές διαθέσεις, είναι ένας άνθρωπος στον οποίο ποτέ κανείς δεν πρέπει να αναθέσει την ευθύνη για τη φροντίδα ενός σκύλου.

Μήπως, όμως, ένα ζώο δεν νιώθει πόνο ή μήπως ο πόνος που αισθάνεται είναι μικρότερος από εκείνον που νιώθει ένας άνθρωπος; Ας υποθέσουμε ότι μέσα στη νύχτα μας πιάνει ένας βασανιστικός πονόδοντος που μας στερεί τον πολύτιμο ύπνο και ότι, για να τον αντιμετωπίσουμε και να βρούμε επιτέλους λίγη ηρεμία, καταφεύγουμε σε ένα ισχυρό υπνωτικό. Πολύ σύντομα θα μας δινόταν η δυνατότητα να αντιληφθούμε τι σημαίνει να υποφέρεις με τον τρόπο των ζώων. Κι αυτό γιατί το υπνωτικό δεν θα νάρκωνε τον πόνο, αλλά θα αδυνάτιζε τη συνείδησή μας με αποτέλεσμα να μην μπορούμε πια να αποστασιοποιηθούμε διανοητικά από την αίσθηση του πόνου. Εξάλλου δεν είναι τυχαίο ότι μέσα στη νύχτα νιώθουμε τους πόνους πολύ πιο έντονα από ό,τι κατά τη διάρκεια της ημέρας. 

Ούτως ή άλλως, τα κέντρα του πόνου βρίσκονται στον εγκέφαλο του ζώου στα ίδια ακριβώς σημεία στα οποία έχουν εντοπιστεί και στο εσωτερικό των δικών μας κεφαλιών. Το συμπέρασμα είναι το προφανές: τα ζώα υποφέρουν όσο κι εμείς οι άνθρωποι, αν όχι περισσότερο, καθώς ο δικός τους πόνος είναι ισχυρότερος, μια και είναι ένας πόνος βουβός, με τον οποίο αναγκάζονται να ταυτιστούν. Οπως και να έχουν τα πράγματα, μιλούμε για έναν φυσικό πόνο τουλάχιστον συγγενικό με τον δικό μας. Εχουμε, λοιπόν, το δικαίωμα να τους συμπεριφερόμαστε όπως μας "βολεύει" κάθε φορά; Αν τα ζώα αισθάνονται με τρόπους ανάλογους με τους δικούς μας, τότε έχουν κι εκείνα το δικαίωμα να τους συμπεριφέρεται κανείς καλά, όπως καλά οφείλει να συμπεριφέρεται και στους ανθρώπους.

Για να διορθωθούμε, χρειαζόμαστε σίγουρα μια ηθική που δεν θα είναι πια μονομερής ούτε θα απομονώνει το συναίσθημα, εξαρτώντας από κάποιους συγκεκριμένους στόχους τη σχέση του ανθρώπου με τον εαυτό του και το φυσικό του περιβάλλον. Η ηθική που χρειαζόμαστε πρέπει να απορρέει από μια ουσιώδη αναζήτηση που να θέτει ως προϋπόθεση την ενσωμάτωση του ανθρώπου στη φύση.


ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Eugen Drewermann "Mehr Menschlichkeit mit Tieren"
(Die Zeit, 2/8/1996). Μελέτη του αμφιλεγόμενου καθολικού θεολόγου και ψυχοθεραπευτή, γραμμένη την περίοδο που ξέσπασε το σκάνδαλο των "τρελών αγελάδων". Πρόκειται για μοναδική προσπάθεια να αναδειχθεί η ευθύνη της χριστιανικής Εκκλησίας στη δημιουργία του διατροφικού αδιεξόδου. Ο συγγραφέας προτείνει ως μοναδική λύση την εγκατάλειψη της ανθρωποκεντρικής θεώρησης του κόσμου και την "ανθρωπινότερη" συμπεριφορά προς τα ζώα. 

Karheinz Deschner "Das schwaerzeste aller Verbrechen" (εφημερίδα Die Zeit, 22.8.1997). Πολεμικό άρθρο του γερμανού ιστορικού που έχει ειδικευθεί στην κριτική των σκοτεινών πλευρών του Χριστιανισμού και της Εκκλησίας. Το κλασικό πολύτομο έργο του ασχολείται με τα "Εγκλήματα του Χριστιανισμού". Εδώ ο ιστορικός περιγράφει την θεολογική τεκμηρίωση στην ανθρώπινη σκληρότητα απέναντι στα ζώα.

Σωφρονίου Ευστρατιάδου, "Αγιολόγιον της Ορθοδόξου Εκκλησίας" (έκδοση της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, 1995). Η κατά τα λοιπά αναλυτική αναφορά στους αγίους που θεωρούνται προστάτες των ζώων δεν περιλαμβάνει την παραμικρή νύξη στη ζωοφιλία τους. Είναι γνωστό εξάλλου ότι ο κατεξοχήν ζωόφιλος Αγιος, ο (καθολικός) Αγιος Φραγκίσκος είχε εν ζωή διωχθεί από την επίσημη εκκλησία.




ΔΕΙΤΕ

Η Βίβλος (The Bible) του Τζον Χιούστον (1966). Η κλασική υπερπαραγωγή εικονογραφεί τα πρώτα επεισόδια της Παλαιάς Διαθήκης, μέχρι την παρά τρίχα θυσία του Αβραάμ. Η σκηνές από την κιβωτό δεν αποδίδουν σωστά το αυστηρό πνεύμα της Γραφής. Παραλείπεται και το γεγονός ότι μόλις τελείωσε ο Κατακλυσμός, ο Νώε έσπευσε να θυσιάσει στον Κύριο τα "καθαρά" ζώα που μόλις είχε σώσει.

Ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ (Gesu di Nazaret) του Φράνκο Τζεφιρέλι (1977). Το πολυπαιγμένο βιογραφικό του Χριστού περιλαμβάνει φυσικά τη γέννηση στη "φάτνη των αλόγων".

(Ελευθεροτυπία, 24/12/2000)

 

www.iospress.gr                                 ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ