ΤΙ ΕΙΔΕ Ο ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΣ



1.   2.


Ο "αμερικανός" φίλος


Μπορεί η διαδρομή ενός προσώπου να χρησιμεύσει σαν ερμηνευτικό κλειδί για την πορεία μιας ολόκληρης χώρας; Ναι, αν πρόκειται για κάποιον σαν τον Νγκουγέν Σουάν Οάν. Πρωθυπουργός του Νότιου Βιετνάμ τις κρίσιμες εκείνες ημέρες του 1965 που ξεκινούσαν οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί κατά του Βόρειου Βιετνάμ, ο εντιμότατος Οάν φιγουράρει σήμερα ως ο αρχιτέκτονας του μεγαλόπνοου σχεδίου που επαγγέλλεται την επιστροφή του Βιετνάμ στον καπιταλισμό. 

Ο Νγκουγέν Σουάν Οάν γεννήθηκε το 1921 και πέρασε τα μαθητικά του χρόνια στο Ανόι. Οπως αναφέρει το βιογραφικό του σημείωμα στην προσωπική του ιστοσελίδα στο Ιντερνετ (http://www.nxoanh.com), συνέχισε τις σπουδές του στην Ιαπωνία, όπου παρέμεινε όσο διαρκούσε ο πόλεμος. Αποφοίτησε από τη σχολή Οικονομικών Επιστημών του Κιότο στα 1949. Την επόμενη χρονιά γράφτηκε στο Χάρβαρντ για να συνεχίσει εκεί τις σπουδές του που ολοκληρώθηκαν το 1954 με την υποστήριξη της διδακτορικής του διατριβής. 

Δημοσιογραφικές έρευνες φωτίζουν κάπως διαφορετικά τις πρώιμες αυτές δραστηριότητες του κυρίου Σουάν Οάν: ο νεαρός Βιετναμέζος συνεργάστηκε στενά με τους Ιάπωνες τον καιρό του πολέμου και στη συνέχεια δούλεψε φιλότιμα για τον αμερικανικό στρατό στην Ιαπωνία, καταφέρνοντας έτσι να βρει τις άκρες που θα τον οδηγούσαν στο Χάρβαρντ. Όπως και να έχει, μετά τις σπουδές του ο Οάν δοκιμάστηκε χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία στα αμερικανικά ακαδημαϊκά πράγματα και για ένα διάστημα τεσσάρων περίπου ετών χρημάτισε υπάλληλος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στην Ουάσιγκτον. 

Κάπου εδώ τελειώνει και η αμιγώς αμερικανική περίοδος της ζωής του φιλόδοξου Βιετναμέζου. Το 1963 τον βρίσκει στη Σαϊγκόν, Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας του Βιετνάμ. Λίγους μήνες αργότερα του ανατίθεται το πόστο του υπουργού Οικονομικών και από τις 28 Ιανουαρίου έως τις 15 Φεβρουαρίου 1965 αναλαμβάνει καθήκοντα πρωθυπουργού. Πρόκειται, όπως σημειώσαμε ήδη, για το κρίσιμο διάστημα που το Νότιο Βιετνάμ επρόκειτο να προσυπογράψει τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς κατά του Βορείου Βιετνάμ. Η έγκριση προσφέρεται στους Αμερικανούς στις 7 Φεβρουαρίου, δέκα ημέρες αφού ο Οάν πήρε τα ηνία της χώρας και μια εβδομάδα προτού τα παραδώσει στο διάδοχό του και έως τότε υπουργό των Εξωτερικών. Στο διάστημα που μεσολαβεί από την απομάκρυνσή του από την εξουσία ως την ήττα των Αμερικανών το 1975, ο οικονομικός εγκέφαλος του Νότιου Βιετνάμ παραμένει στη σκιά, καταρτίζοντας ένα σχέδιο για τη μεταπολεμική ανόρθωση της χώρας. Το σχέδιο, αν πιστέψουμε έναν αμερικανό εμπειρογνώμονα, ήταν παρόμοιο με εκείνο που επρόκειτο να πλασάρει στους υπεύθυνους του ενιαίου πλέον Βιετνάμ λίγα χρόνια αργότερα. 

Με την ήττα, ο Οάν παρέμεινε επί εννέα μήνες σε κατ' οίκον περιορισμό. Αυτό ήταν όλο. Προτού περάσουν λίγα χρόνια, ο επικεφαλής της οργάνωσης του ΚΚ στη Σαϊγκόν Νγκουγέν Βαν Λιν, μετέπειτα γενικός γραμματέας του κόμματος, τον διορίζει σύμβουλο σε οικονομικά θέματα. Έτσι αρχίζει μια νέα λαμπρή περίοδος στη σταδιοδρομία του Οάν, ο οποίος εξελίσσεται σε πρόσωπο-κλειδί της νέας κατάστασης: μέλος πλέον της Εθνοσυνέλευσης, αντιπρόεδρος της Ομοσπονδίας Επιστημονικών Οργανώσεων και μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του Πατριωτικού Μετώπου του Βιετνάμ, ο άνθρωπος του παλιού καθεστώτος βοηθά το νέο καθεστώς να "προσαρμοστεί" στις επιταγές των καιρών. Βασικός σύνδεσμος της χώρας με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, περιοδεύει στις δυτικές πρωτεύουσες για να προσελκύσει επενδύσεις και υποστηρίζει ένθερμα τα οφέλη που θα έχει η χώρα από την ξένη βοήθεια. Στο μεταξύ, φροντίζει να προσφέρει το απτό παράδειγμα για το πώς αντιλαμβάνεται τη μετάβαση της χώρας στην ελεύθερη οικονομία. Διευθύνων Σύμβουλος μιας μεγάλης τράπεζας από την επομένη ήδη της "περεστρόικα", σήμερα βρίσκεται επικεφαλής μιας εταιρείας συμβούλων επιχειρήσεων με παραρτήματα σε κάμποσες ασιατικές και ευρωπαϊκές χώρες.


ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Gabriel Kolko «Vietnam. Anatomy of a peace» (Λονδίνο-Ν.Υόρκη 1997, εκδ. Routledge). Ανατομία της ανατροπής των κατακτήσεων της βιετναμικής επανάστασης και της επιστροφής της χώρας στον καπιταλισμό, από έναν αμερικανό πανεπιστημιακό με άμεση γνώση ανθρώπων και πραγμάτων. Από πολλές απόψεις αποτελεί συνέχεια του κλασικού «Vietnam. Anatomy of war» (Λονδίνο 1986, εκδ.Unwin) του ίδιου συγγραφέα. Το τελευταίο αυτό βιβλίο μπορεί άνετα να θεωρηθεί ως η καλύτερη δουλειά για τον τριακονταετή πόλεμο του 1945-75 ενάντια στη γαλλική αποικιοκρατία και την αμερικανική επέμβαση.

Pierre Rousset «Le parti communiste vietnamien» (Παρίσι 1975, εκδ. Maspero). Η ιστορία, οι προγραμματικές ιδιαιτερότητες και η "γραφειοκρατική" δομή του βιετναμέζικου Κομμουνιστικού Κόμματος, σε μια αναλυτική παρουσίαση από έναν ειδικευμένο σε ζητήματα Άπω Ανατολής πολιτικό επιστήμονα της γαλλικής Αριστεράς. 

Jean Chesneaux «Le Vietnam» (Παρίσι 1968, εκδ. Maspero). Συνοπτική αλλά διεισδυτική ανάλυση των βασικών χαρακτηριστικών της βιετναμικής επανάστασης και των λόγων που επρόκειτο να οδηγήσουν στη νίκη των Βιετκόγκ.

Gareth Porter «The politics of ‘Renovation’ in Vietnam» (περ. Problems of Communism, 5-6/1990). Η δρομολόγηση της νέας πολιτικής του ΚΚΒ μετά το 1986, όπως την καταγράφει ένας αμερικανός πανεπιστημιακός φιλικά προσκείμενος προς το εγχείρημα της 'ανανέωσης’. 


ΔΕΙΤΕ

Να ζεις όπως πρέπει (Chuyen tu te) του Τραν Βαν Τούϊ (1987). Η φτώχεια, οι κοινωνικές διαφορές και η εγκατάλειψη των παλιών αγωνιστών στη "σοσιαλιστική" κοινωνία του μεταπολεμικού Βιετνάμ, δοσμένα με το φακό ενός σκηνοθέτη της νέας γενιάς.

Ποδήλατο (Cyclo) του Τραν Βαν Χουνγκ (1995). Κατάδυση στον κόσμο της οικονομικής εκμετάλλευσης, της εγκληματικότητας και της πορνείας της σημερινής Σαϊγκόν, μέσα από την ιστορία ενός νέου που αναζητά το κλεμμένο ποδήλατό του. 

(Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 3/12/2000)

www.iospress.gr                                                  ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ