Η ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ

 

1.   2.

 

Το διατηρητέο μπετόν του κ. Πάγκαλου


Οπως είδαμε στις διπλανές στήλες, προκειμένου να αποχαρακτηριστεί μια έκταση της Αθήνας από περιοχή πρασίνου και να αποδοθεί στην εμπορική οικοδομική εκμετάλλευση, οι υπεύθυνοι δεν διστάζουν να κατεδαφίσουν κτίσματα τα οποία οι ίδιοι έχουν χαρακτηρίσει "διατηρητέα". Αυτά ισχύουν για το ΥΠΕΧΩΔΕ. Ομως ισχύει και το ακριβώς αντίστροφο: προκειμένου, δηλαδή, να αποχαρακτηριστεί κάποια άλλη έκταση της Αθήνας από ζώνη πρασίνου χρησιμοποιείται ως δούρειος ίππος ο χαρακτηρισμός ενός κτιρίου ως διατηρητέου!

Την "πονηριά" αυτή φαίνεται ότι τη σκαρφίστηκαν οι επιτελείς του Υπουργείου Πολιτισμού για να παρακάμψουν το γεγονός ότι το οικόπεδο που εποφθαλμιούν για να ανεγείρουν νέο κτίριο που θα στεγάσει το Υπουργείο, είναι χώρος πρασίνου. Πρόκειται για ένα ακόμα οικόπεδο της πολύπαθης οδού Πειραιώς, όπου βρισκόταν το εγκαταλειμμένο βιομηχανικό συγκρότημα ΕΒΜΕ Α.Ε. (Τσαούσογλου), στην οδό Πειραιώς 260 και Πολυκράτους. Είναι ο δεύτερος μεγάλος χώρος που η πολυδιαφημισμένη "Ανάπλαση της οδού Πειραιώς" ορίζει ως περιοχή πρασίνου. Είναι σχετικά κοντά στον κόμβο Κηφισού, ανήκει κι αυτός στον Δήμο Ρέντη και ιδιοκτήτρια του οικοπέδου είναι η Εθνική Τράπεζα.

Στις 10 Ιουλίου οι επιτελείς του Υπουργείου Πολιτισμού συσκέφθηκαν προκειμένου να βρουν ένα τρόπο να παρακάμψουν το χαρακτηρισμό της περιοχής ως ζώνης πρασίνου. Η λύση βρέθηκε γρήγορα. Ο υπουργός αποδέχθηκε τη σχετική εισήγηση. Αντιγράφουμε από το επίσημο έγγραφο:

"Η διαδικασία κήρυξης του συγκροτήματος (ως ιστορικού διατηρητέου μνημείου) είναι ο μοναδικός τρόπος που επιτρέπει, όπως μας ενημέρωσε ο νομικός σύμβουλος κ. Θεοφανόπουλος, την αγορά του ακινήτου, από το ΥΠΠΟ χωρίς τη μεσολάβηση της ΚΕΔ (Κτηματικής Εταιρίας του Δημοσίου). Το σημαντικότερο, όμως, πλεονέκτημα που προκύπτει από την κήρυξη αφορά την άμεση λύση του προβλήματος (sic) του χαρακτηρισμού του ως χώρου πρασίνου. Η κήρυξη ως διατηρητέου αυτόματα αναιρεί τον χαρακτηρισμό του ως χώρου πρασίνου. Με αυτό τον τρόπο δεν τίθεται θέμα ανάμειξης του οργανισμού της Αθήνας και του Δήμου Ρέντη". Επιπλέον, οι επιτελείς του ΥΠΠΟ ομολογούν κυνικά ότι θα κηρύξουν διατηρητέα μόνο όσα κτίρια "επιθυμεί" το υπουργείο και μάλιστα "χωρίς καμία δέσμευση ως προς τον χώρο του πρασίνου". 

Είναι λοιπόν προφανές ότι η κήρυξη του συγκροτήματος ως "ιστορικού και διατηρητέου μνημείου" δεν γίνεται επειδή αξίζουν τα κτίσματα αυτά, αλλά μόνο για να αποχαρακτηριστεί η περιοχή και να είναι δυνατή η ανοικοδόμησή της και μάλιστα χωρίς την εμπλοκή άλλων φορέων του δημοσίου και της τοπικής κοινωνίας. Οπως λέει και η εισήγηση με θριαμβευτικό τόνο, "η όλη διαδικασία μετατρέπεται σε εσωτερικό θέμα του ΥΠΠΟ". Μια πρόσθετη απόδειξη για το γεγονός ότι η κήρυξη του κτιρίου ως διατηρητέου είναι "εκ του πονηρού" βρίσκουμε στην υπουργική απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 1997, η οποία χαρακτηρίζει ως διατηρητέα 88 κτίρια του άξονα της Πειραιώς, χωρίς καμιά αναφορά στο επίμαχο συγκρότημα.

Είναι γεγονός ότι δεν υπάρχουν αντιδράσεις στις μεθοδεύσεις αυτές. Ο δήμαρχος Ρέντη Γιώργος Ιωακειμίδης θεωρεί ότι η μεταφορά του Υπουργείου Πολιτισμού θα αναβαθμίσει την περιοχή και πιστεύει ότι ποτέ δεν θα γινόταν πράξη η εξαγγελία της ζώνης πρασίνου στο οικόπεδο αυτό. Ελπίζει ότι θα βρεθεί κάποιος άλλος χώρος για πράσινο στο Δήμο. Πού όμως και πώς; Η μοναδική ελπίδα είναι να αρνηθεί τη μεθόδευση το Συμβούλιο της Επικρατείας. Το γεγονός είναι πάντως ότι και μ' αυτή την εξέλιξη η "Ανάπλαση" της Πειραιώς δέχεται ένα ακόμα σοβαρό πλήγμα και μάλιστα από έναν ακόμα επίσημο κρατικό φορέα.


ΔΙΑΒΑΣΤΕ

ΥΠΕΧΩΔΕ Διεύθυνση Πολεοδομικού Σχεδιασμού "Ανάπλαση και ανάδειξη της ταυτότητας της οδού Πειραιώς" (Μάρτιος 1995). Το πλήρες κείμενο της μελέτης, με πρόλογο του Κώστα Λαλιώτη. Το οικοδομικό τετράγωνο 24-25 αναφέρεται ως χώρος αναψυχής-αθλητισμού και πράσινου, όπως και το οικόπεδο "Τσαούσογλου". Οι σχετικοί χάρτες και τα σχεδιαγράμματα που επισυνάπτονται επιβεβαιώνουν αυτή την επιλογή. Η μελέτη θεωρείται ακόμα και σήμερα σε ισχύ, παρά το γεγονός ότι αυτές οι χρήσεις γης έχουν σιωπηρά ανατραπεί. 

Κώστα Η. Μπίρη "Αι Αθήναι, από του 19ου εις τον 20όν αιώνα" (εκδ. Μέλισσα, Δ' έκδοση, Αθήνα 1999). Το κλασικό έργο του μηχανικού-πολεοδόμου που υπηρέτησε 40 χρόνια στη Διεύθυνση των Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου Αθηναίων. Η μαρτυρία του για την εξέλιξη της ελληνικής πρωτεύουσας δίνει απάντηση σε πολλά ερωτήματα για τη σημερινή κατάντια, και την ευθύνη του κρατικού σχεδιασμού.



ΔΕΙΤΕ

Τα χέρια πάνω από την πόλη (Mani sulla cita) του Φραντσέσκο Ρόσι (1963). Πολεοδομική ανάπλαση και κερδοσκοπία στη μεταπολεμική Νάπολη, μέσα από τη διαπλοκή του τοπικού πολιτικού κόσμου με συγκεκριμμένους επιχειρηματικούς κύκλους. 

Το δέντρο, ο δήμαρχος και η βιβλιοθήκη
(L' arbre, le maire et la mediatheque) του Ερίκ Ρομέρ (1993). Η καταστροφή του πράσινου στο όνομα των μεταμοντέρνων "αναγκών" και τα ποικίλα συμφέροντα που συνδέονται με αυτή την εκδοχή της "ανάπτυξης", σε μια κωμωδία που δεν χαρίζεται ούτε στη διαπλοκή ΜΜΕ και πολιτικοοικονομικής εξουσίας.

Ο καταδικασμένος (Ikiru) του Ακίρα Κουροσάβα (1952). Η κλασική ταινία του μεγάλου ιάπωνα δημιουργού, με κεντρικό θέμα της ένα μοναχικό υπάλληλο που, όταν μαθαίνει ότι πάσχει από καρκίνο κι αποφασίζει να δώσει κάποιο νόημα στην (υπόλοιπη) ζωή του. Η μετατροπή ενός υποβαθμισμένου αστικού χώρου σε πάρκο, καταγράφεται έτσι ως η ύψιστη πράξη κοινωνικής προσφοράς. 

(Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 8/10/2000)

www.iospress.gr                                                    ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ