Η πολύτιμη πείρα του FBI

1.   2.

 

"Τρομοκράτες" για λόγους υπηρεσιακούς

Η χρησιμοποίηση πρακτόρων για την εξώθηση διάφορων αντικαθεστωτικών ομάδων στην ένοπλη πάλη με σκοπό την περιθωριοποίηση και τη διευκόλυνση της καταστολής των εν λόγω κινημάτων, αποτελεί μια παλιά πρακτική του FBI. Αν στην Ελλάδα οι πληροφορίες αυτού του είδους παραμένουν στη συντριπτική τους πλειοψηφία ανεπιβεβαίωτες και κατά κανόνα νεφελώδεις, δεν συμβαίνει το ίδιο και στις ΗΠΑ. Εκεί, οι ιδιομορφίες του δικαιικού συστήματος και η πάγια αστυνομική πρακτική επιβάλλουν στους προβοκάτορες να αποκαλύψουν τη δράση τους στα πλαίσια της αποδεικτικής διαδικασίας, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την ατιμωρησία τους για ό,τι έκαναν στο πλαίσιο της "υπηρεσίας". 

Τα σχετικά παραδείγματα αφθονούν. Ο Αλφρεντ Μπάρνετ οδήγησε τον 22χρονο βετεράνο του Βιετνάμ Λάρι Γιουτζίν Γουόντ σε βομβιστική ενέργεια ενάντια σε μεσιτικό γραφείο του Σιάτλ, όπου τον περίμενε η αστυνομία και τον σκότωσε (15/5/70). Ο Αλεχάντρο Γκονσάλες Μοχαβέ συνόδευσε δυο νεαρούς ένοπλους πορτορικανούς στο χωριό Σέρο Μανσανίγια για μια επιχείρηση σαμποτάζ, παραδίδοντάς τους εκεί στην αστυνομία, που τους δολοφόνησε με φριχτά βασανιστήρια (25/7/78). Ο Ράινχολντ Μόρ, μυστικός αστυνομικός στο κρατικό πανεπιστήμιο του Κέντ Στέιτ, συνελήφθη τον Απρίλιο του 1972 ύστερα από καταγγελία του τοπικού παραρτήματος των "Βετεράνων κατά του Πολέμου" ότι προσπαθούσε να τους "σπρώξει" ένα οπλοπολυβόλο κι έναν εκτοξευτή ρουκετών, για "δυναμικές" ενέργειες. Γνωστός σαν ένα από τα μαχητικότερα στοιχεία των "Γουέδερμεν" κι εκπαιδευτής τους στα εκρηκτικά, ο Λάρι Γκράθχολντ απαλλάχθηκε επίσημα, ως πράκτορας του FBI, από τις κατηγορίες που βάρυναν την υπόλοιπη ηγεσία της οργάνωσης και αργότερα κυκλοφόρησε και τα Απομνημονεύματά του. Πληροφοριοδότης της αστυνομίας και του FBI στο πανεπιστήμιο της Αλαμπάμα, ο Τσαρλς Γκριμ είχε επίσης διακεκριμένη δράση στη ρίψη μολότοφ και τους εμπρησμούς. Βασικός μάρτυρας κατηγορίας στη δίκη των "8 του Σιάτλ" (1970), ο Χόρας Πάρκερ περιέγραψε ο ίδιος πώς εισήγαγε όπλα και ναρκωτικά στον τοπικό SDS και στη συνέχεια στους Γουέδερμεν. Τα πρωτεία ωστόσο ανήκουν αδιαμφισβήτητα στον Τόμας Τονγκάι, γνωστότερο ως "Τόμι ο ταξιδευτής", που επί πολλά χρόνια ταξίδευε από campus σε campus εκπαιδεύοντας διάφορους νεαρούς αγωνιστές του αντιπολεμικού κινήματος (κυρίως του SDS και των "Γουέδερμεν") στην κατασκευή και χρήση διάφορων όπλων και εκρηκτικών. Η δράση του αποκαλύφθηκε μετά τη σύλληψη 9 σπουδαστών και πανεπιστημιακών για τη βομβιστική επίθεση στο στρατολογικό κέντρο του Κολεγίου Χόμπαρτ (1971). Αν και ήταν ηθικός αυτουργός της εν λόγω ενέργειας, απαλλάχτηκε από κάθε δίωξη με το σκεπτικό ότι "άλλο πράγμα να δείχνεις σε κάποιον την κατασκευή μιας βόμβας κι άλλο να την τοποθετείς ο ίδιος".

Οπωσδήποτε, είναι απλοϊκό να θεωρήσει κανείς την εμφάνιση ένοπλων οργανώσεων της αμερικανικής Αριστεράς μετά το 1966 ως ένα απλό προϊόν της προβοκατόρικης διείσδυσης του FBI. Οπως και στις περισσότερες άλλες χώρες της Δύσης που συγκλονίστηκαν από το κύμα της νεανικής αμφισβήτησης, η ανάπτυξη στο εσωτερικό των ριζοσπαστικών κοινωνικών κινημάτων τάσεων που φλέρταραν με την ιδέα της ένοπλης πάλης υπήρξε μια αυτοτελής διαδικασία, άμεσα συνδεδεμένη με τα πρότυπα της εποχής, την απήχηση των αντάρτικων κινημάτων του Τρίτου Κόσμου αλλά και την αμείλικτη καταστολή των καθόλα νόμιμων κινημάτων. Από κει και πέρα, ωστόσο, η συμβολή των υπηρεσιακών σχεδιασμών στην εκτροπή αυτής της δυσαρέσκειας προς τις αδιέξοδες ατραπούς της μειοψηφικής βίας δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθεί. Οπως διαπιστώνει ο Ward Churchill, πρώην μέλος ο ίδιος των "Γουέδερμεν" και στη συνέχεια του ΑΙΜ, "αυτού του είδους οι μηχανορραφίες του COINTELPRO έθεσαν το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα μπορούσε να αναπαραχθεί αντίστοιχη βία της Αριστεράς, που δεν παραγόταν άμεσα από την αστυνομία" (1990, σ.226-7). Με άλλα λόγια, το FBI έδρασε ως η μαμή της "τρομοκρατίας", πριν αναλάβει την καταπολέμησή της...

ΣΤΟ ΟΡΙΟ

ΑΠΟΡΡΗΤΟ. Η παρακολούθηση της αλληλογραφίας των αμερικανών πολιτών υπήρξε ένα από τα πρώτα πεδία διυπηρεσιακής συνεργασίας στο πλαίσιο του COINTELPRO. Το 1964 το FBI σταμάτησε τη συστηματική υποκλοπή επιστολών, καθώς η δραστηριότητά του αυτή υπερκαλύφθηκε από τα στοιχεία που του διαβίβαζε σχετικά η CIA από τις δικές της υποκλοπές. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, μεταξύ 1958-1973 το FBI δέχτηκε από τη CIA συνολικά 57.846 ανοιγμένα γράμματα, η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων ανοίχτηκε στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του '60. 

ΕΦΟΡΙΑΚΟΙ. Οταν ολόκληρος Αλ Καπόνε πιάστηκε για ψεύτικη δήλωση στην Εφορία, θα τη γλίτωναν οι κάθε λογής "αντιφρονούντες" Μεταξύ 1968 και 1974, η αμερικανική Εφορία παρέδωσε στο FBI τους φακέλους 120 ηγετικών στελεχών της Νέας Αριστεράς και του κινήματος των μαύρων, για περαιτέρω "αξιοποίηση". Η όλη προσπάθεια πλαισιώθηκε με την ίδρυση ειδικής υπηρεσίας, του Προσωπικού Ειδικών Υπηρεσιών (SSS), με αποκλειστική απασχόληση τη διερεύνηση των φορολογικών μητρώων του "εσωτερικού εχθρού". Στο σχετικό κατάλογο εντάσσονταν κάθε είδους "ιδεολογικές [sic], αγωνιστικές, ανατρεπτικές, ριζοσπαστικές και παρεμφερείς οργανώσεις", όσοι ταξίδευαν στην Κούβα, την Αλγερία ή το Βιετνάμ, καθώς και (για ένα διάστημα τουλάχιστον) "όσοι οργάνωναν ή έπαιρναν μέρος σε συναυλίες ροκ". 

ΕΠΙΤΕΥΓΜΑΤΑ. Βασική έγνοια του FBI ήταν πώς οι χαφιέδες του στο εσωτερικό των υπό υπονόμευση οργανώσεων θα μπορούσαν να "καλλιεργήσουν το φραξιονισμό και τις διαλυτικές τάσεις" χωρίς, ταυτόχρονα, να χάσουν τις θέσεις ή την πρόσβασή τους στον κομματικό μηχανισμό. Εξαιρετικά λεπτή στην περίπτωση γραφειοκρατικά δομημένων κομμάτων, η αποστολή αυτή είχε ωστόσο κάποιες φορές ανέλπιστα αποτελέσματα, όπως διαπιστώνουμε από μνημόνιο του Χούβερ προς το Γραφείο του Σαν Χουάν (14/11/60): "Οι πληροφοριοδότες μας που δρουν στο ΚΚ ΗΠΑ έχουν προκαλέσει αποδιοργάνωση χωρίς να θέσουν σε κίνδυνο το καθεστώς τους ως πληροφοριοδότες. Στην πραγματικότητα, ορισμένοι απ' αυτούς έχουν προωθηθεί μέσα στο κόμμα, χάρη κυρίως στις ρωμαλέες ενέργειές τους όσον αφορά το κριτικάρισμα κακών ηγετών και άλλων αδυναμιών του κομματικού οργανισμού".

ΕΥΦΑΝΤΑΣΤΟΙ. Πού και πού, η επινοητικότητα των πρακτόρων του FBI κυριολεκτικά οργίαζε. Μια από τις πιο προχωρημένες προτάσεις που διατυπώθηκαν στα πλαίσια του COINTELPRO υπήρξε αναμφίβολα η εισήγηση του γραφείου του Ντιτρόιτ (13/10/70) για "αποδιάρθρωση" των εγκαταστάσεων του Ριζοσπαστικού Εκπαιδευτικού Προγράμματος με τη ρίψη εκεί "ενός χημικού παρασκευάσματος που θα απομιμείται την οσμή των κοπράνων της γουρούνας". Το έγγραφο ζητά μάλιστα να παρασκευαστεί επί τούτου η εν λόγω ουσία από τα ειδικά εργαστήρια της υπηρεσίας!

ΡΕΤΣΙΝΙΕΣ. "Η πρόταση του Ντιτρόιτ να σταλεί στον [ηγέτη των Μαύρων Πανθήρων, Χιούι] Νιούτον ανώνυμη επιστολή κατηγορώντας τον [σύντροφό του] Ντέιβιντ Χίλιαρντ για κλοπή κονδυλίων του ΒΡΡ και τοποθέτησή τους σε ξένες τράπεζες αξίζει τον κόπο. Το Γραφείο δεν συμφωνεί με το Σαν Φρανσίσκο ότι αυτό θα είχε περιορισμένα αποτελέσματα αφού δεν έχει καταγραφεί ξάφρισμα μεγάλων χρηματικών ποσών απ' τον Χίλιαρντ. Σκοπός των ενεργειών αντικατασκοπίας είναι η αποδιάρθρωση του ΒΡΡ και είναι αδιάφορο αν υπάρχουν στοιχεία για να τεκμηριωθεί η κατηγορία. Αν υπάρχουν στοιχεία, αυτό βοηθά στην επιτυχία της πρότασης. Ομως το Γραφείο έχει την αίσθηση ότι το ξάφρισμα χρημάτων είναι ένα τόσο ευαίσθητο ζήτημα, που μπορεί να επιτευχθεί αποδιάρθρωση και χωρίς στοιχεία που να το στηρίζουν" (από τηλεγράφημα του Χούβερ προς τους υφισταμένους του, 16/9/70).

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Nelson Blackstock "COINTELPRO. The FBI's secret war on political freedom" (Νέα Υόρκη 1975, εκδ. Vintage Books). Μια από τις πρώτες συλλογές σχετικών εγγράφων του FBI, επικεντρωμένη κυρίως στην καταστολή του τροτσκιστικού Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος και του Κόμματος των Μαύρων Πανθήρων. Εκτενής εισαγωγή του Νόαμ Τσόμσκι. 

Ward Churchill & Jim Vander Wall "Agents of repression. The FBI's secret wars against the Black Panther Party and the American Indian Movement" (Βοστόνη 1988, εκδ. South End Press). Λεπτομερής ανάλυση της κρατικής και παρακρατικής καταστολής που ασκήθηκε εις βάρος των Μαύρων Πανθήρων και του Αμερικανικού Ινδιάνικου Κινήματος, με βάση υπηρεσιακά έγγραφα αλλά και την προσωπική εμπειρία των συγγραφέων.

Ward Churchill & Jim Vander Wall "The COINTELPRO papers. Documents from the FBI's secret wars against dissent in the United States" (Βοστόνη 1990, εκδ. South End Press). Εκτενής και σχολιασμένη συλλογή εγγράφων για τη διαχρονική δράση του FBI ενάντια στην αριστερά και τα κοινωνικά κινήματα των ΗΠΑ. 

"History of the Federal Bureau of Investigation" (http://www.fbi.gov/yourfbi/history

/hist.htm). Η επίσημη ιστορία του FBI, όπως αποτυπώνεται στην προπαγανδιστική ιστοσελίδα της υπηρεσίας. Εξαιρετικά συνοπτική αναφορά στο COINTELPRO, το οποίο παρουσιάζεται σαν καθαρά αντιτρομοκρατικό πρόγραμμα και συγκρίνεται με την "καταστολή" της Κου Κλουξ Κλαν.

ΔΕΙΤΕ

Ντάνιελ (Daniel) του Σίντνεϊ Λιούμετ (1983). Η καταστολή της παλιάς και της νέας αμερικανικής Αριστεράς από τις κρατικές και παρακρατικές δυνάμεις ασφαλείας, μέσα από τη μάτια των παιδιών του (εκτελεσμένου επί μακαρθισμού) ζεύγους Ρόζενμπεργκ. 

Ο Μισισιπής καίγεται (Mississippi burning) του Αλαν Πάρκερ (1988). Προπαγανδιστική πλαστογράφηση της ιστορίας του φόνου τριών αντιρατσιστών αγωνιστών από την Κου Κλουξ Κλαν το 1964, με στόχο τον εξαγνισμό του FBI - τα μέλη του οποίου στην πραγματικότητα υπήρξαν άμεσα αναμιγμένα στο ρατσιστικό αυτό έγκλημα.

(Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 16/7/2000)

 

www.iospress.gr                                                  ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ