Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΣΤΗ ΜΟΔΑ


Οι νέοι κοσμικόφρονες 

1.   2.   3.


Αλλος για το Λονδίνο;

Είχαμε καιρό να δούμε στην τηλεόραση εκπομπή για τη βασιλεία. Η παλιά διαμάχη βασιλικών-αντιβασιλικών έχει από καιρό ξεφτίσει. Η παραδοσιακή φιλοβασιλική ρητορεία των ακροδεξιών πολιτικών δεν πουλάει πια ούτε στο πιο συντηρητικό ακροατήριο. Ακόμα και ο καημένος ο κ. Μανωλάκος είναι υποχρεωμένος να περιορίζεται στο φιλόξενο κανάλι του κ. Λεβέντη για να μας απαγγείλει το εθνικό του πιστεύω. Από προβεβλημένο στέλεχος της Κεντρικής Επιτροπής της Νέας Δημοκρατίας και προσκεκλημένος κάθε σχετικής τηλεοπτικής μονομαχίας, στο περιθώριο του "Καναλιού 40".
Την εικόνα αυτή μάς την άλλαξε ο πάντα εφευρετικός κ. Πρετεντέρης. Με αφορμή την επίσκεψη του πρίγκιπα Καρόλου στην Ελλάδα, ο ΑΝΤΕΝΝΑ οργάνωσε μια τηλεοπτική συζήτηση για τις σημερινές διαστάσεις του προβλήματος και κατάφερε να μας εκπλήξει. Πρώτη έκπληξη, η επιλογή των συνομιλητών. Συνήθως, σε τέτοιες περιπτώσεις, που αναφέρονται σε ζητήματα, τα οποία έχουν κατά καιρούς διχάσει την κοινή γνώμη, οι τηλεπαρουσιαστές φροντίζουν να οργανώνουν ένα ισορροπημένο πάνελ, τηρώντας το χρυσό κανόνα του 50-50 %. Στην περίπτωσή μας δεν συνέβη κάτι τέτοιο. Οι τρεις από τους τέσσερις συνομιλητές εμφανίστηκαν (σε διαφορετικό βαθμό και από διαφορετικές αφετηρίες) υπέρμαχοι της βασιλείας. Και έμεινε μόνος του ο Γιάννης Καψής να υπεραμύνεται της "δημοκρατικής παρατάξεως", απέναντι στα συντονισμένα πυρά του συναδέλφου του βουλευτή Αλέξανδρου Παπαδόγκωνα, αλλά και του γνωστού Αθηναίου Ζάχου Χατζηφωτίου και της ηθοποιού Μιμής Ντενίση.
Τι συνέβη τελικά; Ούτε βέβαια ο ΑΝΤΕΝΝΑ αποφάσισε να ανακινήσει το πολιτειακό, ούτε ο γνωστός δημοσιογράφος απεμπόλησε τα δημοκρατικά του φρονήματα. Η ίδια η συζήτηση μάς έδωσε την απάντηση στην επιλογή. Αυτό που ενδιέφερε κυρίως τον παρουσιαστή ήταν να διαπιστωθεί κατά πόσον είναι σήμερα "μόδα" η ενασχόληση με τους βασιλιάδες και τους πρίγκιπες. Το ερώτημα ήταν βεβαίως ρητορικό, εφόσον ήδη η πρόσκληση του κοσμικού κ. Χατζηφωτίου και της κυρίας Ντενίση έδινε καταφατική απάντηση.
Η ηθοποιός ήταν σαφής: "Εγώ πιστεύω ότι δεν υπάρχουν σήμερα τίτλοι δεδομένοι για την εποχή μας. Δεν υπάρχει "σταρ" επειδή τον επέβαλε η τηλεόραση. Δεν υπάρχει βασιλιάς που παραμένει δημοφιλής επειδή γεννήθηκε βασιλιάς. Η εποχή μας χρειάζεται κατάκτηση των τίτλων. Οσοι απ' αυτούς έχουν κάποιο "απίλ" στον κόσμο και αποκτούν καλή σχέση, είναι επειδή προσπάθησαν με κάποιο τρόπο να είναι κοντά στον κόσμο." Από αυτή τη θέση, η κυρία Ντενίση καταλήγει ότι η οικογένεια των Γκλίξμπουργκ έχει κερδίσει με το σπαθί της την αγάπη των Ελλήνων: "Ξέρεις εγώ τι βλέπω; Βλέπω πάρα πολλούς Ελληνες που στην Ελλάδα λένε μπουρ-μπουρ-μπουρ, τους βλέπω να τρέχουν στο Λονδίνο και να πηγαίνουν να γνωρίσουν τους βασιλείς. Υπάρχουν βασιλείς στην Ευρώπη που δεν τους συζητάει κανείς και δεν ασχολείται κανείς. Είναι σαν να μην υπάρχουν. Ο κόσμος έχει κρίση πια και δεν πιστεύει στους τίτλους ντεφάκτο." Και σε άλλο σημείο της συζήτησης: "Πολλοί κάνουν ότι είναι αντιβασιλικοί και μετά τρέχουν στο Λονδίνο."
Ο κ. Χατζηφωτίου επιφυλάσσει ένα ρόλο "εθνικών δημοσίων σχέσεων" για τον προσφιλή του Κωνσταντίνο: "Τα τρία τέταρτα της Ενωμένης Ευρώπης έχουν βασιλείς, συγγενείς μεταξύ τους. Αυτοί επηρεάζουν. Σε μια Ελλάδα, όπως την κατάντησαν τώρα, θα ήταν πάρα πολύ χρήσιμο ένα μέλος αυτής της οικογένειας, για να βοηθήσει αυτό τον τόπο."
Ο κ. Παπαδόγκωνας επαυξάνει ("είναι προς όφελος της Ελλάδος να βάζει κι ο τέως βασιλεύς το δικό του πετραδάκι") και συνδέει τον πολιτισμό μιας χώρας με τη διατήρηση του θεσμού της βασιλείας.
Κατόπιν όλων αυτών, το συμπέρασμα της συζήτησης, ό,τι και να είχε σχεδιάσει ο παρουσιαστής της, ήταν ένας ύμνος στη σύγχρονη βασιλεία. Οσο κι αν επιχειρούσε ο κ. Καψής να αντιδράσει, όσο κι αν έφερνε στη συζήτηση παραδείγματα από την ιστορία, η συζήτηση επέστρεφε στο ενδιαφέρον των σύγχρονων "κοσμικών" που εξακολουθούν να κολακεύονται με τη σκέψη ότι θα συναντηθούν με τους Γκλίξμπουργκ στο Λονδίνο ή στο Πατριαρχείο ή σε κάποιο διεθνές σαλόνι. Ακόμα και ο παρουσιαστής ειρωνευόταν τα ιστορικά επιχειρήματα του συνομιλητή του και ξεπερνούσε με ευκολία τα ουσιαστικά προβλήματα: "Να βρούμε ένα όνομα να τον λέμε για να τελειώνουμε."
Αναπόφευκτη κατάληξη, η δακρύβρεχτη αναφορά της ηθοποιού στην "ανθρωπιστική" πλευρά της ιστορίας: "Είμαι η μόνη γυναίκα στην παρέα και πρέπει να κάνω μια ερώτηση συναισθηματική. Είναι άραγε αδιανόητο αυτοί οι άνθρωποι και τα παιδιά τους να αγαπούν την Ελλάδα και να θέλουν να έρχονται σ' αυτή τη χώρα; Γιατί εγώ τα παιδιά τα γνώρισα και μού έκανε εντύπωση πόσο Ελληνες είναι!" Οσο κι η γιαγιά τους -σκεφτόμαστε εμείς- η εγγονή του Κάιζερ, η μεγαλωμένη στη χιτλερική νεολαία.



Μπράβο λάμψη ο γάμος!

Οι τηλεοπτικές εβδομάδες του Ιουλίου 1995 ήταν σημαδιακές. Ο γάμος του "πριγκιπόπουλου" Παύλου με την πάμπλουτη Μαρί-Σαντάλ Μίλερ έδωσαν, τότε, στον ΑΝΤ1 απίστευτα ρεκόρ τηλεθέασης. Τρεις στους τέσσερις τηλεθεατές του Σαββάτου 1.7 χάζευαν βασιλιάδες, αριστοκράτες, χλιδή και παραμύθια. Ακόμα και η επανάληψη του "κοσμικού" γεγονότος στις 6.7 είχε αφήσει πίσω -μακράν- εκπομπές ογκόλιθους της ελληνικής T.V σαν το "Ρεπορτάζ στην ομίχλη", το "Μπράβο", τη "Λάμψη" κ.λπ. Ηταν το μοναδικό ελληνικό κανάλι που είχε την έμπνευση (και βεβαίως, δεν είχε καμία ενοχή) να μας φέρει για τα καλά στον "παραμυθένιο κόσμο" των βασιλιάδων.
Τα σχόλια του Τύπου των ημερών μιλάνε μόνα τους. "Το 75% δεν είναι διόλου ευκαταφρόνητο νούμερο και ειδικά όταν μιλάμε για τηλεθέαση, ένα κανάλι δεν μπορεί να το αγνοήσει με τίποτα. Κάτι τα υψηλά ποσοστά στο βαρόμετρο της θεαματικότητας, κάτι τα χιλιάδες τηλεφωνήματα των τηλεθεατών που ήθελαν να ξαναδούν τη μετάδοση, ο ΑΝΤ1 προβάλλει σε επανάληψη το γάμο του Παύλου και της Μαρίας-Σαντάλ αύριο στις έντεκα το βράδυ και για μια ώρα, μέχρι το δελτίο ειδήσεων" (Απογευματινή, 5.7.1995). Πραγματικά, ο σταθμός του κ. Κυριακού ξεσάλωσε. Στο ειδικό τηλεοπτικό ένθετο του "Εθνους" γίνεται και η σχετική πλάκα: Βάζει κακό βαθμό (δηλαδή, "πλην") "στον ΑΝΤ1 που οι αφορμές τις οποίες βρίσκει για να προβάλλει -έστω και στιγμιότυπα- από το γάμο του Παύλου, ξανά και ξανά, ξεπερνούν κάθε φαντασία. Ετσι στον "Πρωϊνό καφέ" της Τρίτης κι ενώ στις οθόνες βλέπαμε παρουσίαση κοσμημάτων όλως τυχαίως αναφέρθηκαν στους γάμους του Παύλου και της Μαρί-Σαντάλ, δείχνοντας παράλληλα πλάνα και από τους περιπάτους του ζεύγους και τους κοσμικούς προσκεκλημένους. Ελεος!!!".
Η εξέλιξη αυτή ήταν επόμενο να ξεσηκώσει τους νοσταλγούς, που είχαν στα χέρια τους ένα μεγαλειώδες "τηλεοπτικό δημοψήφισμα", πολύ σπουδαιότερο από τα "ειδησεογραφικά" πλάνα της κρουαζιέρας των Γκλίξμπουργκ στο Αιγαίο το 1993. Το πολίτευμα, βεβαίως, δεν άλλαξε, ωστόσο οι επικεφαλής των ΜΜΕ δεν μπορούσαν παρά να υποκλιθούν οριστικά στα μηνύματα των καιρών (δηλαδή της AGB). Εκτοτε, τα παραμύθια με τους βασιλιάδες και τους κοσμικούς γίνονται κομμάτι "της επικαιρότητας" και της "ζωής". Κομμάτι που όλο και μεγαλώνει.



Μια εκδρομή στη Βόρεια Ελλάδα

H 13η Δεκεμβρίου είναι μια επέτειος που επανέρχεται συχνά στο λόγο των μεταμοντέρων νοσταλγών του έκπτωτου μονάρχη. Το τραγελαφικό αντιπραξικόπημα του 1967 -με το οποίο ο Κωσταντίνος προσπάθησε να πάρει ξανά το πάρω χέρι από τους Απριλιανούς, όταν διαπίστωσε πως αυτοί κλάδευαν αργά αλλά σταθερά τα τελευταία ερείσματά του (πραγματικά ή φανταστικά) στο στράτευμα- αποκτά σχεδόν μυθολογικές διαστάσεις, σαν μια κορυφαία πράξη αντίστασης που (υποτίθεται ότι) ξεπλένει το "σφάλμα" της 21ης Απριλίου. Ο ίδιος ο τέως φροντίζει να καλλιεργεί συστηματικά αυτό το προφίλ, αφού το προνομιακό κοινό στο οποίο απευθύνεται δεν είναι πλέον οι κομμουνιστοφάγοι χουντοβασιλικοί απόμαχοι του Γράμμου αλλά οι σύγχρονοι γκλαμουράτοι. "Ο ελληνικός λαός", δηλώνει μέσω του οικογενειακού βιογράφου Ζαμπούνη, "δεν ξεχνά ότι θυσίασα τον θρόνο μου για να ανατρέψω τη δικτατορία των συνταγματαρχών και να επαναφέρω τη δημοκρατία" (σ.63). Το επιχείρημα συνδυάζεται με τον ισχυρισμό ότι η ορκωμοσία της χούντας την 21η Απριλίου συνιστούσε εκδήλωση "παθητικής αντίστασης" από μέρους του Κωνσταντίνου: "Δεν ξεχνά τη στοχαστική συμβουλή του πατέρα του, όταν ενηλικιώθηκε: `Ενθυμού πάντοτε ότι προτιμότερον είναι να υποφέρει ο Βασιλεύς παρά ο λαός και η χώρα'" (σ.57).

Εντελώς διαφορετική -και κάθε άλλο παρά ηρωική- είναι η εικόνα που προκύπτει από τις αφηγήσεις των στενών συνεργατών του, αλλά και του ίδιου του Γκλίξμπουργκ, σχετικά με την αποφράδα εκείνη ημέρα. Διατηρώντας πολύ μικρή επαφή με την πραγματικότητα και πιστεύοντας πως αρκεί ένα νεύμα του για να ταχθούν υπό τις διαταγές του λαός και στρατός, ο νεαρός άναξ ετοιμάστηκε περισσότερο για μια οικογενειακή εκδρομή στη Βόρειο Ελλάδα παρά για στρατιωτικό κίνημα. Υπερβολές; Αρκεί να ρίξει κανείς μια ματιά στην περίφημη συνέντευξή του προς το "Λάιφ", την επομένη της καταστροφής (5/1/68). Ενα μεγάλο μέρος της αφήγησης του έκπτωτου μονάρχη είναι αφιερωμένο στην προετοιμασία: "Ο,τι είχομεν μαζί μας ως αποσκευάς ήτο η στολή την οποίαν εφόρουν και ένα άλλο κοστούμι και τα φορέματα της οικογενείας, τα οποία εφόρουν, και επιπλέον μίαν αλλαγήν. Η σύζυγός μου κι εγώ συσκευάσαμεν αυτά μυστικώς δια να αποφύγωμεν οιανδήποτε υπόνοιαν και όταν εφθάσαμεν εις Καβάλαν εύρομεν ότι ελησμονήσαμεν τα ενδύματα του μωρού" (Ν. Βυζαντινός "Η 13η Δεκεμβρίου", Αθήναι 1977, σ.145). Ανάλογες ήταν οι πρώτες σκέψεις και του "πρωθυπουργού" Κόλλια, όταν κλήθηκε από τον Κωνσταντίνο να τον ακολουθήσει στο κίνημα: "Ο γράφων ήτο τελείως απαρασκεύαστος δια τοιαύτην επιχείρησιν. Εφερε μεθ' εαυτού έν δερμάτινον χαρτοφυλακίδιον και 3.000 δραχμάς. Ούτε πίλον, ούτε επανωφόριον είχεν. Εζήτησε παρά του Βασιλέως την άδειαν να τηλεφωνήση εις την σύζυγόν του, πλην τον απέτρεψεν ο Βασιλεύς, ίνα μη προδοθή η κίνησις, δεδομένου ότι τα τηλέφωνα των ανακτόρων επαρακολουθούντο" (Κ.Κόλλιας "Βασιλεύς και Επανάστασις 1967", Αθήναι 1984, σ. 96). Βασιλιάς και "πρωθυπουργός" συμφωνούσαν πως το εγχείρημά τους δεν πρόκειται να ξεφύγει από τα όρια ενός απλού περιπάτου: "Εάν πηγαίναμε στη Θεσσαλονίκη και απηύθυνα εγώ ένα διάγγελμα και συ ένα μήνυμα, θα μας ηκολούθει όλος ο λαός", εκτιμούσε χαρακτηριστικά ο Κωνσταντίνος (ό.π, σ.94). Με αποτέλεσμα να μην είναι σε θέση να καταλάβει τι πήγε στραβά, ούτε και μετά την πανωλεθρία. "Αι κινήσεις στρατευμάτων, άι οποίαι ήμουν βέβαιος ότι θα εγίνοντο και θα ήσαν αποτελεσματικαί", δηλώνει στο "Λάιφ", "απέτυχον να πραγματοποιηθούν. Δεν είμαι ακόμα βέβαιος διατί"...

(Ελευθεροτυπία, 13/12/1998)

 

www.iospress.gr                                   ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ  -  ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ