ΤΟ ΜΑΣΤΙΓΙΟ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ


Το ξύλο βγήκε απ' την κόλαση

1.   2. 

 
Το μανιφέστο του Τιμωρού 

Αν υπάρχει μια "πραγματικά δίκαιη" μέθοδος τιμωρίας των παραβατών του νόμου, αυτή δεν είναι άλλη από το ηλεκτροσόκ! Στην καταπληκτική αυτή διαπίστωση έχει καταλήξει εδώ και μια τουλάχιστον δεκαετία ο αμερικανός εγκληματολόγος Γκρέμ Νιούμαν, αντιπρύτανης της σχολής Ποινικού Δικαίου στο Κολέγιο Νέλσον Ροκφέλλερ του Ολμπανι. Στο βιβλίο του, που φέρει τον εύγλωττο τίτλο "Σωστό και Επώδυνο" (1985, εκδ. The Free Press), ο Νιούμαν επιδίδεται σε μια χωρίς όρια συνηγορία υπέρ της επιστροφής στην "ανθρώπινη παράδοση χιλιετιών", που θέλει τη δημόσια πρόκληση του πόνου ως το βασικό συστατικό στοιχείο του κολασμού των ενόχων. "Πολλοί θα πουν", υποστηρίζει, "πως αυτό το προκλητικό βιβλίο είναι μια συνηγορία των βασανιστηρίων. Δεν είναι. Είναι ένα βιβλίο για τον καθένα που έχει εξοργιστεί με το έγκλημα και με το χάος του ποινικού μας συστήματος".
Σημείο εκκίνησης του κ. καθηγητή είναι (τι άλλο;) η κρίση του σύγχρονου κράτους και του πολιτισμού του. Μπορεί να ρίχνει κάπου-κάπου μια ρομαντική ματιά στο απώτερο παρελθόν (τότε που "η τιμωρία γινόταν έτσι ώστε να τη βλέπουν όλοι: αυτιά κόβονταν, το μαστίγιο έμπαινε σε λειτουργία, το ίδιο και η θανατική ποινή · τιμωρίες σαφείς και συγκεκριμένες, που κανείς δε μπορούσε να αμφιβάλλει πως ήταν επώδυνες"), όμως η επιχειρηματολογία του είναι απολύτως μοντέρνα: "Το να στέλνεις τους περισσότερους εγκληματίες στη φυλακή είναι χάσιμο χρημάτων (...) Περίπου 315.000 άτομα βρίσκονται έγκλειστα σε όλες τις κρατικές φυλακές των ΗΠΑ. Με ένα κόστος περίπου 20.000 $ τη χρονιά ανά κρατούμενο, φτάνουμε σε μια τερατώδη ετήσια δαπάνη 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Σύμφωνα με επίσημους υπολογισμούς, για να τακτοποιηθεί αυτός ο υπάρχων έγκλειστος πληθυσμός σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στάνταρ, θα χρειάζονταν τουλάχιστον άλλα 10 δις". Το επιχείρημα είναι όντως αξιόλογο και θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για μια πρόταση αποσυμφόρησης των φυλακών και τροποποίησης των πιο ακραίων πτυχών της αμερικάνικης νομοθεσίας ( όπως οι διατάξεις περί "υποτροπής" στο Τέξας, που επιβάλλουν ούτε λίγο ούτε πολύ ισόβια κάθειρξη για την τρίτη κλοπή σε βαθμό πλημμελήματος!) Για τον κ. Νιούμαν όμως, το πρόβλημα βρίσκεται στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση: "εδώ και μια διακοσαριά χρόνια", γράφει, "έχουμε ξεχάσει πια πώς να τιμωρούμε".
Ακολουθεί ένα "Μανιφέστο Τιμωρίας", με βασικό άξονα την επαναφορά των σωματικών ποινών. Βασικές αρχές του είναι οι εξής:
1. Διαχωρισμός της "τιμωρίας των εγκλημάτων" από την "τιμωρία των εγκληματιών". Στην πρώτη περίπτωση επιβάλλονται σωματικές και μόνο ποινές, στη δεύτερη εγκλεισμός για μεγάλα χρονικά διαστήματα -15 χρόνια την πρώτη φορά, ισόβια τη δεύτερη- χωρίς εφετεία και προοπτική μείωσης.
2. Για την πλειοψηφία των αδικημάτων περιουσιακού χαρακτήρα, "προτιμότερη σωματική τιμωρία είναι το ηλεκτροσόκ, επειδή μπορεί να ελεγχθεί επιστημονικά και να ρυθμιστεί η έντασή του" · για αδικήματα που εμπεριέχουν το στοιχείο της βίας, πρέπει να επιβάλλεται "μια βίαιη μέθοδος σωματικής τιμωρίας, όπως είναι το μαστίγωμα", εφόσον "σ' αυτές τις περιπτώσεις, ο εξευτελισμός του δράστη θεωρείται ότι του αξίζει".
3. Καθοριστικό κριτήριο για την ενδεχόμενη επιβολή ποινών στερητικών της ελευθερίας δεν είναι μόνο η επικινδυνότητα του κατηγορούμενου αλλά, κυρίως, τα οικονομικά της τοπικής κοινωνίας: "Η απόφαση για εγκλεισμό θα κρίνεται από πολλούς παράγοντες, ιδιαίτερα όμως πρέπει να εξαρτάται από το πόσα χρήματα είναι η κοινότητα διατεθειμένη να δαπανήσει για τη φυλάκιση των υποτρόπων". Σε περίπτωση ανέχειας ή τσιγκουνιάς, "η ποινή του εγκλεισμού πρέπει να υποκαθίσταται από σωματική τιμωρία".
4. Κάθε σωματική τιμωρία θα πρέπει να είναι δημόσια και να εκτελείται παρουσία εκπροσώπων της κοινότητας και του τύπου, υποχρεωτικά δε η παρουσίασή της θα συνοδεύεται από περιγραφή του διαπραχθέντος εγκλήματος, προς γενικό παραδειγματισμό. Η διάρκεια της σωματικής ποινής δε θα πρέπει να ξεπερνά τις 8 (!!) ώρες.
5. Τέρμα στην όλη φιλολογία περί εξανθρωπισμού των φυλακών. "Πρέπει να αναλάβουμε την ευθύνη για τη σκληρότητά τους και να τις κάνουμε να λειτουργούν με βάση τη λογική της ανταπόδοσης και μόνο (...) Οι εναπομείνασες φυλακές να γίνουν ένα πραγματικά άγριο μέρος, για τους λίγους τρομερούς". Παράλληλα "θα είναι ανοικτές σε εκδρομές του κοινού", για παιδαγωγικούς πάντα λόγους.



ΟΙ ΜΕΝ ΚΑΙ ΟΙ ΔΕ

ΑΓΙΟΣ ΒΙΚΕΝΤΙΟΣ. Αντισυνταγματική έκρινε το Ανώτατο Δκαστήριο τη συμπεριφορά του διευθυντή των φυλακών Μπέρναρντ Μάρκσμαν, ανοίγοντας το δρόμο για αναθεώρηση του άτυπου καθεστώτος που επιτρέπει τα βασανιστήρια στις φυλακές της χώρας. Αφορμή υπήρξε η περίπτωση του Ρέινολντ Πίτερς, ενός κρατουμένου που παραβίασε τον κανονισμό της φυλακής και δέχθηκε την εξής τιμωρία: δέκα χτυπήματα με τη "γάτα με τις εννέα ουρές", και στη συνέχεια δέσιμο με χειροπέδες και και σίδερο στα πόδια επί έναν ολόκληρο χρόνο. (Barbados Nation, 31 Αυγούστου 1997).

ΑΡΑΒΙΚΑ ΕΜΙΡΑΤΑ. Δικαστήριο διέταξε τη μαστίγωση πέντε Αράβων που συνελήφθησαν να οδηγούν μεθυσμένοι. Οι καταδικασμένοι δέχθηκαν από 80 χτυπήματα στη γυμνή τους πλάτη. (Jakarta Post, 2 Ιουλίου 1997).

ΑΦΓΑΝΙΣΤΑΝ. Πέντε αφγανοί υπάλληλοι μιας ανθρωπιστικής οργάνωσης που εδρεύει στο Παρίσι μαστιγώθηκαν μετά από καταγγελία ότι στο χώρο της εργασίας τους στην Καμπούλ συνυπήρξαν με συντοπίτισσές τους που δεν είχαν καλυμμένο πρόσωπο. Η ματίγωση πραγματοποιήθηκε σε δημόσιο χώρο ενώπιον 30 θεατών και διήρκεσε 29 δευτερόλεπτα (ένα για κάθε χτύπημα). (Jakarta Post, 8 Απριλίου 1997).

ΗΝΩΜΕΝΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ. Δημόσια μαστίγωση των μεθυσμένων οδηγών προτείνει ο ρεπουμπλικάνος βουλευτής της Μινεσότα Τομ Γουόρκμαν. Με το νομοσχέδιο συμφωνούν πολλοί φορείς της περιοχής. Κατά τον Γουόρκμαν, η μαστίγωση θα επιβάλλεται μόνο στους υγιείς παραβάτες και θα έχει εξαιρετικά σωφρονιστικά αποτελέσματα. (USA TODAY, 17 Μαρτίου 1997). Στο μεταξύ, πρόσφατα άναψε η συζήτηση στην Πολιτεία της Φλόριντα για τα όρια της θεμιτής χειροδικίας των δασκάλων κατά των μικρών μαθητών τους. Την αφορμή έδωσε η καταγγελία των γονιών του πεντάχρονου Ερικ Μακόλι, σύμφωνα με την οποία το παιδί τους χτυπήθηκε βάναυσα από το δάσκαλό του, τον ιερέα Μαρκ Γουέσλινγκ, στο εκκλησιαστικό σχολείο στο οποίο το στέλνουν. (Miami Herald, 23 Σεπτεμβρίου 1997).

ΚΑΝΑΔΑΣ. Οι περιφέρειες της χώρας που συνεχίζουν να επιτρέπουν τη σωματική τιμωρία των απείθαρχων μαθητών ενδέχεται σύντομα να αναγκαστούν να αναθεωρήσουν τη νομοθεσία τους. Η υπουργός Παιδείας Πατ Ατκινσον δήλωσε προ μηνών ότι υποστηρίζει τη μεταρρύθμιση του Εκπαιδευτικού Κώδικα και την ψήφιση τροπολογιών που να απαγορεύουν στους δασκάλους το ξυλοφόρτωμα και άλλες σωματικές τιμωρίες των μαθητών τους. (Canadian News Digest, 20 Φεβρουαρίου 1997).

ΚΑΡΑΙΒΙΚΗ. Τα δικαστήρια πολλών χωρών της περιοχής επαναφέρουν την ποινή της μαστίγωσης με τη "γάτα με τις εννέα ουρές", η οποία είχε καταργηθεί σιωπηρά μαζί με τους απαγχονισμούς στη δεκαετία του '80. Με τη δικαιολογία ότι με τις μαστιγώσεις θα αποτρέψουν την εξάπλωση της εγκληματικότητας, οι κυβερνήσεις επαναφέρουν σταδιακά την τιμωρία: το 1990 η Αντίγκουα και η Μπαρμπούντα, το 1991 οι Μπαχάμες, το 1993 τα Μπαρμπάντος και το Τρίνινταντ, το 1994 η Τζαμάικα. (Charlotte Observer, 17 Φεβρουαρίου 1997).

ΚΕΝΥΑ. Ενας άνδρας που καταδικάστηκε σε φυλάκιση πέντε ετών για βιασμό, προτού οδηγηθεί στη φυλακή δέχθηκε πέντε βουρδουλιές. (Daily Nation, 4 Φεβρουαρίου 1997).

ΜΑΛΑΙΣΙΑ. Στο διάστημα εννέα μηνών, 4.835 φοιτητές τιμωρήθηκαν με ραβδισμούς για διάφορα αδικήματα. Στο μεταξύ, εκπρόσωποι οργανώσεων διδασκάλων και γονέων ζητούν συνεχή εφαρμογή του μέτρου στα σχολεία. Το αίτημα παρουσιάστηκε σε ειδική τελετή όπου 2.400 δάσκαλοι και εκατοντάδες γονείς κατέθεσαν συμβολικά ένα ραβδί. (The Star, Kuala Lumpur, 3 Μαρτίου 1997).

ΝΟΤΙΑ ΑΦΡΙΚΗ. Ο υπουργός Δικαιοσύνης πέτυχε πρόσφατα την κατάργηση της τρέχουσας στη χώρα σωματικής τιμωρίας των μαθητών. Η νομοθετική αυτή ρύθμιση έγινε δυνατή μετά απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου που έκρινε αντιστυνταγματική τη σχετική διάταξη. Κατόπιν αυτού, δύο δάσκαλοι τέθηκαν σε διαθεσιμότητα επειδή τιμώρησαν με 60 βουρδουλιές έναν δεκαοκτάχρονο μαθητή γιατί "ήταν πολύ μαύρος και πολύ άσχημος". "Δεν πρέπει να τιμωρούνται τα παιδιά χωρίς την έγκριση των γονιών τους", δήλωσε σχετικά ο εκπαιδευτικός υπεύθυνος της περιοχής. Το παιδί, μετά την τιμωρία του, επιχείρησε να αυτοκτονήσει. (The Star, Johannesburg, 14 Μαρτίου 1997).

ΟΥΓΚΑΝΤΑ. Εκτός από τη χρηματική αποζημίωση που του επιβλήθηκε, ένας άνδρας τιμωρήθηκε με δέκα ραβδισμούς επειδή "διέσπειρε την ψευδή είδηση ότι ανακαλύφθηκε το φάρμακο για το AIDS". Στο μεταξύ, τον περασμένο Ιούνιο, την "Ημέρα του Παιδιού της Αφρικής", καταργήθηκε η σωματική τιμωρία (μαστίγωση) των παιδιών στα σχολεία. (Panafrican News Agency, 10 Ιουνίου 1997).

ΠΑΚΙΣΤΑΝ. Ενας τριανταοκτάχρονος άνδρας και ένα δεκατετράχρονο αγόρι κατηγορούμενοι για σοδομισμό μαστιγώθηκαν δημόσια στο δυτικό Πακιστάν. (UPI, 17 Μαρτίου 1997). Πάντως η μαστίγωση καταργήθηκε επισήμως το 1996 στη χώρα, και η ειδική Νομοθετική Επιτροπή αποφάνθηκε ότι οι κρατούμενοι στις φυλακές έχουν δικαίωμα να καταγγέλλουν τις σωματικές τιμωρίες που συνεχίζουν να υφίστανται. (News of the Nation, 17 Αυγούστου 1997).

ΣΙΓΚΑΠΟΥΡΗ. Ενα δεκαεξάχρονο αγόρι καταδικάστηκε σε κάθειρξη 15 ετών και 24 ραβδισμούς ως έμπορος και χρήστης χασίς. Κατά την άποψη του αρχιδικαστή Γιονγκ Πουνγκ Χόου, η εγκληματικότητα και η ανυπακοή της νεολαίας αντιμετωπίζεται μόνο με σκληρή καταστολή. Για το λόγο αυτό απέρριψε την έφεση πολλών νεαρών καταδίκων. Ανάμεσά τους και εκείνων που ζητούσαν να μη φυλακιστούν και μαστιγωθούν για μικροαδικήματα. Η μαστίγωση προβλέπεται από τον Ποινικό Κώδικα της χώρας. (Straits Times, 8 Αυγούστου 1997).

ΣΙΕΡΑ ΛΕΟΝΕ. "Οταν οι φοιτητές παρεκτρέπονται, τους μαστιγώνουμε δημόσια στο σχολείο και τους στέλνουμε στο σπίτι τους", δήλωσε ένας υψηλόβαθμος εκπαιδευτικός τον περασμένο Μάιο. Το πρόβλημα που αντιμετωπίζεται με τον τρόπο αυτό είναι η "όλο και μεγαλύτερη προσχώρηση των εφήβων στον αμερικανικό τρόπο ζωής". (Inter Press Service English News Wire, 6 Μαϊου 1997).

ΤΑΙΒΑΝ. Ο υπουργός Δικαιοσύνης Λιάο Τσενγκχάο εξετάζει το ενδεχόμενο επιστροφής της ποινής της μαστίγωσης στη χώρα και την υιοθέτηση του μοντέλου της Σιγκαπούρης. Κατά την άποψή του, η σωματική ποινή θα λειτουργήσει ανασταλτικά στην αύξηση της εγκληματικότητας. (China News Agency, 5 Ιουλίου 1997).


ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Κωνσταντίνου Λ. Γεωργοπούλου "Η ποινή της μαστιγώσεως"
(Αθήναι, 1933). Μελέτη για τα αγαθά της επανόδου της σωματικής τιμωρίας στην Ελλάδα. Ο συγγραφέας κάνει χρήση επιχειρημάτων που θυμίζουν τους σημερινούς υποστηρικτές της επαναφοράς της θανατικής ποινής. Στην εισαγωγή του, ο "πατέρας" των Ελλήνων εγκληματολόγων Κωνσταντίνος Γαρδίκας κρατά αποστάσεις από τον μαθητή του και καταλήγει ότι "πρέπει να αποκρούσωμεν διαρρήδην την εις την ημετέραν νομοθεσίαν εισαγωγήν της ποινής της μαστιγώσεως".

Σύνδεσμος προς κατάργησιν της θανατικής ποινής "Γιατί πρέπει να καταργηθεί η θανατική ποινή" (ανάτυπο από το περιοδικό Επιστημονικά Χρονικά, Νο 3 & 4, 1956). Ομιλία στον "Παρνασσό" του Προέδρου του Συνδέσμου Στρατηγού Τιμ.Τ.Βρατσάνου. Στον αντίποδα των σύγχρονων νοσταλγών του δημίου, πριν από 40 χρόνια μια ομάδα πολιτών υποστήριζε ότι η θανατική ποινή είναι απάνθρωπος και αναποτελεσματικός αναχρονισμός.

Colin Farrell's World Corporal Punishment Research Website
(http://www.club.innet.be/~pub02733/welcomet.htm). Για τους χρήστες του διαδικτύου μια αναλυτική πηγή πληροφόρησης για τη χρήση σωματικών ποινών ανά τον κόσμο.

National Coalition to Abolish Corporal Punishment in Schools
(http://www.stophitting.com/NCACPS.html). Υλικά και άρθρα της εκστρατείας κατάργησης της σωματικής τιμωρίας στα σχολεία των ΗΠΑ.

ΔΕΙΤΕ

Το ξύλο βγήκε απ' τον παράδεισο του Αλέκου Σακελλάριου (1959). Συνηγορία του χειρωνακτικού σωφρονισμού της μαθητιώσας νεολαίας από τους διδάσκοντες, αποτυπωμένη με βάση τις γνώριμες συνταγές του προδικτατορικού εμπορικού κινηματογράφου.

Εάν (If...) του Λίντσεϊ Αντερσον (1969). Οι μαθητές ενός αγγλικού σχολείου βικτωριανών προδιαγραφών "σωφρονίζονται" τελετουργικά από τη βέργα του διευθυντή, μέχρι τη στιγμή που παίρνουν (κυριολεκτικά) τα όπλα για να τακτοποιήσουν τους εκκρεμείς λογαριασμούς. 

Ολιβερ Τουίστ (Oliver Twist) του Ντέιβιντ Λιν (1948). Μεταφορά στην οθόνη του κλασικού έργου του Ντίκενς από το σκηνοθέτη της "γέφυρας του ποταμού Κβάι". Ο ξυλοδαρμός ως πάγια μέθοδος ανατροφής των παιδιών στα πτωχοκομεία -και ως μέθοδος τιμωρίας τους για "αδικήματα" όπως το να ζητούν λίγο φαγητό παραπάνω.

(Ελευθεροτυπία, 14/12/1997)

 

www.iospress.gr                                   ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ