20 ΧΡΟΝΙΑ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ


Η "τελική λύση" στο Στάμχαϊμ

1.   2. 

 
Δέκα μολυβένια χρόνια

2.6.67: Διαδήλωση κατά της επίσκεψης του Σάχη στο Δυτ.Βερολίνο χτυπιέται άγρια από την αστυνομία. Φόνος του φοιτητή Μπένο Ονεζοργκ. Ο αστυνομικός που τον πυροβόλησε θα αθωωθεί από το δικαστήριο.

2.4.68: Εμπρησμός δυο πολυκαταστημάτων στη Φρανκφούρτη από τους Αντρέα Μπάαντερ και Γκούντρουν Ενσλιν, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την αδιαφορία της κοινής γνώμης απέναντι στον πόλεμο του Βιετνάμ. Σύλληψή τους στις 4.4.

11.4.68: Δολοφονική απόπειρα κατά του ηγέτη του φοιτητικού κινήματος, Ρούντι Ντούτσκε. Μαζικές κινητοποιήσεις διαμαρτυρίας ενάντια στο εκδοτικό συγκρότημα Σπρίνγκερ, που κατηγορείται για ηθική αυτουργία. Δυο νεκροί.

15.5.68: Ψήφιση από το κοινοβούλιο έκτακτης νομοθεσίας, για τη δραστική περιστολή των ελευθεριών σε περίπτωση "εσωτερικής αναταραχής". 

31.10.68: Καταδίκη των Μπάαντερ, Ενσλιν, Προλ & Σενελάιν σε τριετή φυλάκιση για τον εμπρησμό της Φρανκφούρτης. Υπεράσπιση της πράξης τους από την Ουλρίκε Μάινχοφ, σε άρθρο της στο "Κονκρέτ".

1968-69: Μαζικές διώξεις και 10.000 δίκες αγωνιστών της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς, σηματοδοτούν το τέλος του μαζικού αντιαυταρχικού κινήματος του '60.

13.6.69: Προσωρινή απόλυση των 4 της Φρανκφούρτης υπό όρους. Φυγή τους στο Παρίσι.


Φλεβ.70: Νέα σύλληψη του Μπάαντερ στο Δ.Βερολίνο.

14.4.70: Μυθιστορηματική απόδραση του Μπάαντερ με τη βοήθεια της Μάινχοφ. Μετατροπή τους από τα ΜΜΕ σε "υπ'αριθμόν 1 δημόσιο κίνδυνο". 

1969-1970: Ταξίδι του ιδρυτικού πυρήνα της RAF (Φράξια του Κόκκινου Στρατού) στα παλαιστινιακά στρατόπεδα της Ιορδανίας. Επιστρέφοντας, ανακοινώνουν το σχηματισμό της οργάνωσης.

1970-71: Διάφορες ένοπλες ενέργειες (ληστείες τραπεζών, κλοπή σφραγίδων από δημόσια κτίρια, επιθέσεις σε εγκαταστάσεις της αστυνομίας) αποδίδονται από τις εφημερίδες του Σπρίνγκερ στη "συμμορία Μπάαντερ-Μάινχοφ", που παρουσιάζεται έτσι σαν το "κέντρο" της ένοπλης ακροαριστεράς.

11.5.72: Βομβιστική επίθεση της RAF στο αμερικανικό στρατηγείο της Φρανκφούρτης. Ενας αξιωματικός νεκρός, 14 τραυματίες.

24.5.72: Δυο βόμβες της RAF εκρήγνυνται στο αμερικανικό στρατηγείο της Χαϊδελβέγης. Τρεις αμερικανοί στρατιώτες νεκροί κι 7 τραυματίες. Γίνεται γνωστό ότι ο ηλεκτρονικός υπολογιστής του στρατηγείου συντόνιζε τη συχνότητα των αεροπορικών επιδρομών στο Β.Βιετνάμ.

1.6.72: Σύλληψη των Μπάαντερ, Γιαν-Καρλ Ράσπε και Χόλγκερ Μάινς ύστερα από πολιορκία του κρησφύγετού τους από 250 αστυνομικούς με τεθωρακισμένα.

7.6.72: Σύλληψη της Γκούντρουν Ενσλιν.

15.6.72: Σύλληψη της Μάινχοφ και του Γκ.Μίλερ στο Ανόβερο, ύστερα από κάρφωμα του συνδικαλιστή της σοσιαλδημοκρατικής αριστεράς που τους έκρυβε.

Ιαν.1973: Απεργία πείνας των πολιτικών κρατουμένων με αίτημα την ένταξή τους στο "κανονικό" σωφρονιστικό σύστημα. Μεταφορά της Μάινχοφ σε άλλη πτέρυγα των φυλακών, έτσι ώστε "να μπορεί να ακούει ανθρώπινους ήχους".

8.5.73: Νέα απεργία πείνας, χωρίς κανένα αποτέλεσμα.

13.9.74: Απεργία πείνας των πολιτικών κρατουμένων, με αίτημα τη συγκέντρωσή τους σε ομάδες.

9.11.74: Θάνατος του Χόλγκερ Μάινς, ύστερα από απεργία πείνας 68 ημερών. Την επομένη, ομάδα του "Κινήματος 2 Ιούνη" σκοτώνει τον πρόεδρο του Ανώτατου Δικαστηρίου του Βερολίνου, Φον Ντρέκμαν.

13.2.75: Τερματισμός της απεργίας πείνας, με συγκέντρωση των πολιτικών κρατουμένων ανά ομάδες δυο τουλάχιστον ατόμων.

27.2.75: Απαγωγή του χριστιανοδημοκράτη υποψηφίου δημάρχου στο Δ.Βερολίνο, Πέτερ Λόρεντς, από το "Κίνημα 2 Ιούνη". Απελευθέρωση 7 πολιτικών κρατουμένων. Πέντε μεταφέρονται στη Ν.Υεμένη.

Απρ.1975: Κατάληψη της γερμανικής πρεσβείας στη Στοκχόλμη από ομάδα της RAF, που ζητά την απελευθέρωση 26 κρατουμένων συντρόφων τους. Επέμβαση της αντιτρομοκρατικής ομάδας GSG9, φόνος 2 "τρομοκρατών" και σύλληψη των άλλων 4.

21.4.75: Αρχίζει στις φυλακές του Στάμχαϊμ η δίκη του ηγετικού πυρήνα της RAF. Οι 4 κατηγορούμενοι (Μάινχοφ, Μπάαντερ, Ράσπε, Ενσλιν) αναλαμβάνουν την ευθύνη για την επίθεση στις αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις και ζητάνε να θεωρηθούν αιχμάλωτοι πολέμου.

9.5.76: "Αυτοκτονία" της Μάινχοφ.

30.4.77: Νέα απεργία πείνας των πολιτικών κρατουμένων, για τη συγκέντρωσή τους σε ομάδες των 15-20 ατόμων.

7.4.77: Φόνος του εισαγγελέα Μπούμπακ και του οδηγού του στην Καλσρούη από τη RAF.

28.4.77: Kαταδίκη των Μπάαντερ-Ράσπε-Ενσλιν σε ισόβια.

30.4.77: Τερματισμός της απεργίας πείνας, ύστερα από υπόσχεση για μεταφορά και άλλων πολιτικών κρατουμένων στο Στάμχαϊμ.

30.7.77: Φόνος του προέδρου της Dresdner Bank, Γιούρκεν Πόντο, στο Αμβούργο κατά τη διάρκεια απόπειρας απαγωγής του από τη RAF.

8.8.77: Επανεπιβολή της απομόνωσης στους κρατουμένους του Στάμχαϊμ. Νέα απεργία πείνας, ώς τις 2.9.

5.9.77: Απαγωγή του Σλάιερ από τη RAF.

13.10.77: Αεροπειρατεία αεροσκάφους της Λουφτχάνσα από παλαιστινίους, που ζητούν την απελευθέρωση 11 μελών της RAF και 2 δικών τους, φυλακισμένων στην Τουρκία.

18.10.77: Επέμβαση της GSG9 στο αεροδρόμιο του Μογκαντίσου κι εξόντωση των αεροπειρατών. "Αυτοκτονία" των Μπάαντερ-Ράσπε-Ενσλιν.


ΟΙ ΜΕΝ ΚΑΙ ΟΙ ΔΕ

ΑΝΤΡΕΑΣ ΜΠΑΑΝΤΕΡ. Σύμφωνα με την επίσημη αστυνομική εκδοχή, ο Μπάαντερ αυτοκτόνησε με μία σφαίρα στον αυχένα. Η αστυνομική αναπαράσταση υποστήριξε ότι ο Μπάαντερ αυτοπυροβολήθηκε με το δεξί χέρι, κρατώντας το όπλο από τη λαβή και σημαδεύοντας προς τα κάτω. Οι ιατροδικαστές ωστόσο ισχυρίστηκαν ότι ο αυτοπυροβολισμός στον αυχένα είναι εφικτός μόνον όταν κρατήσει κανείς το όπλο ανάποδα, με τη σκανδάλη να δείχνει προς τα πάνω. Ο Μπάαντερ ήταν αριστερόχειρας, αλλά ίχνη μπαρουτιού και αίματος βρέθηκαν στο δεξί του χέρι. Εκτός αυτού, δεν ελέγχθηκε ποτέ αν το υποτιθέμενο όπλο της αυτοκτονίας αφήνει ίχνη μπαρουτιού στο χέρι και δεν ακολουθήθηκε η απαραίτητη βαλλιστική εξέταση που θα αποδείκνυε αν ο θάνατος του κρατουμένου οφειλόταν πράγματι στο συγκεκριμένο όπλο. Δεν υπάρχουν επίσης εκθέσεις για την ακριβή φορά του βλήματος. Υπάρχει ωστόσο ειδική γνωμάτευση του BKA (της Ομοσπονδιακής Αστυνομίας), σύμφωνα με την οποία το όπλο απείχε τη στιγμή της εκπυρσοκρότησης 30-35 εκατοστά από το σημείο εισόδου της σφαίρας στον αυχένα. Το στοιχείο αυτό αποκλείει την αυτοκτονία.

ΓΙΑΝ-ΚΑΡΛ ΡΑΣΠΕ. Ο μάρτυρας Γκετς κατέθεσε ότι πήρε το όπλο από το δεξί χέρι του Ράσπε, όταν τον βρήκε νεκρό το πρωί της 18.10.1977. Οπως όμως διδάσκουν τα εγχειρίδια ιατροδικαστικής, το γεγονός ότι το όπλο βρίσκεται στο χέρι ενός ανθρώπου που έχει δεχθεί σφαίρα στο κεφάλι αποτελεί ένδειξη για τη δολοφονία του, γιατί το όπλο πέφτει από το χέρι του ατόμου που αυτοπυροβολείται στον κρόταφο. Είναι βέβαιο ότι η εισαγγελία διαπίστωσε την αντίφαση και φρόντισε να τη "διορθώσει", ισχυριζόμενη ψευδώς ότι το πιστόλι βρέθηκε "δίπλα" στο δεξί χέρι του Ράσπε. Εκτός αυτού, υπήρξε διάσταση ως προς τη στάση του βαριά πληγωμένου Ράσπε πάνω στο κρεβάτι: κατά τη μία εκδοχή ήταν ξαπλωμένος, ενώ άλλοι ισχυρίστηκαν ότι βρέθηκε καθιστός. Αντικρουόμενα ήταν ακόμη τα στοιχεία που αφορούσαν την απόσταση του κρεβατιού από τον τοίχο: η επίσημη ανακριτική έκθεση υποστηρίζει ψευδώς ότι πίσω από το κρεβάτι δεν υπήρχε χώρος ώστε να πυροβολήσει κάποιος από το σημείο αυτό τον Ράσπε. Οι φωτογραφίες ωστόσο του κελιού αποκαλύπτουν σαφώς ότι η απόσταση ήταν αρκετή ώστε να σταθεί εκεί ένα άτομο.

ΓΚΟΥΝΤΡΟΥΝ ΕΝΣΛΙΝ. Τα άτομα που άνοιξαν το πρωί της 18.10.1977 το κελί της Ενσλιν δεν ανέφεραν την καρέκλα που υποτίθεται ότι χρησιμοποίησε για τον απαγχονισμό της. Αργότερα, οι ίδιοι σωφρονιστικοί υπάλληλοι κατέθεσαν διαφορετικές εκδοχές για τη θέση της καρέκλας. Πάντως ποτέ δεν ελέγχθηκαν τα ίχνη που βρέθηκαν πάνω στο συγκεκριμένο κάθισμα. Το καλώδιο με το οποίο υποτίθεται ότι κρεμάστηκε η Ενσλιν έσπασε την ώρα που προσπάθησαν να κατεβάσουν το πτώμα της. Αυτό σημαίνει ότι η αντοχή του δεν ξεπερνούσε τα 49 κιλά, δηλαδή το βάρος της. Πώς άντεξε επομένως την πρόσθετη επιβάρυνση των απότομων κινήσεων που συνοδεύουν την αγωνία του θανάτου την ώρα του απαγχονισμού; Ούτως ή άλλως, δεν έγινε ποτέ ο έλεγχος που θα αποδείκνυε αν το καλώδιο είχε κοπεί με το ψαλίδι που βρέθηκε στο κελί. Ακόμη, όπως ακριβώς συνέβη και με την περίπτωση της Μάινχοφ, δεν πραγματοποιήθηκε η ειδική εξέταση που θα πιστοποιούσε αν ο θάνατος προηγήθηκε του απαγχονισμού ή αν οφειλόταν σε αυτόν.

ΙΡΜΓΚΑΡΝΤ ΜΕΛΕΡ. Η μόνη επιζήσασα της ίδιας βραδιάς (17-18.10.1977) βρέθηκε αιμόφυρτη στο κελί της, και μόνον ύστερα από πέντε ημέρες μπόρεσε να αφηγηθεί στη δικηγόρο της την εμπειρία της, η οποία ενίσχυε την εκδοχή της δολοφονίας των κρατουμένων. Στο διάστημα των ημερών που μεσολάβησαν, οι γερμανικές αρχές συνέχισαν τις "ανακαλύψεις" στα κελιά των κρατουμένων της RAF (όπλα, κρυψώνες, κ.ο.κ.). Στην πανεπιστημιακή κλινική του Τίμπινγκεν, όπου είχε μεταφερθεί, η τραυματισμένη Μέλερ αφηγήθηκε στη δικηγόρο της ότι στις 4.30'τη νύχτα της Δευτέρας 17 Οκτωβρίου άκουσε δύο πνιχτούς κρότους και φώναξε αμέσως στον Ράσπε που βρισκόταν στο απέναντι κελί. Ενα "ναι" του την καθησύχασε. Εκείνη τη στιγμή έχασε τις αισθήσεις της και συνήλθε στο διάδρομο, όπου βρέθηκε πάνω σε φορείο με το στήθος γεμάτο αίματα από μαχαιριές. Ακουσε τότε φωνές που έλεγαν "ξεπαστρέψαμε με τον Μπάαντερ και την Ενσλιν". Λιποθύμησε και πάλι και συνήλθε πολύ αργότερα στην πανεπιστημιακή κλινική του Τίμπινγκεν. Οι αρχές ισχυρίστηκαν ότι είχε επιχειρήσει να αυτοκτονήσει με μαχαίρι. Στην αυτοβιογραφία της που κυκλοφόρησε πρόσφατα, η Μέλερ υποστηρίζει ότι οι δυνάμεις ασφαλείας των φυλακών εισέβαλαν στα κελιά και σκότωσαν τους συντρόφους της. Για την καταγγελία της αυτή αντιμετωπίζει την κατηγορία της δυσφήμησης του κράτους.

ΙΝΓΚΡΙΝΤ ΣΟΥΜΠΕΡΤ. Κρατούμενη στις ανδρικές φυλακές Στάντελχαϊμ του Μονάχου, βρέθηκε απαγχονισμένη στο κελί της στις 18 Νοεμβρίου 1977, προτού κλείσει μήνας από τις "αυτοκτονίες" των συντρόφων της στο Στάμχαϊμ. Σύμφωνα με την επίσημη εκδοχή, η Σούμπερτ κρεμάστηκε χρησιμοποιώντας το κάλυμμα του κρεβατιού της. Ο θάνατός της διαπιστώθηκε στις 19.10', και υπήρξαν μαρτυρίες ότι ήταν ζωντανή πριν από μία ακριβώς ώρα. Κατά έναν παράδοξο τρόπο, την παραμονή του θανάτου της βρέθηκε ποσότητα εκρηκτικών στο κελί της στο Στάμχαϊμ που παρέμενε κενό μετά τη μεταγωγή της στο Μόναχο. Σύμφωνα με δηλώσεις του δικηγόρου της, η Σούμπερτ του είχε κάνει σαφές ότι δεν υπήρχε περίπτωση να αυτοκτονήσει. Εκτός αυτού, η Σούμπερτ είχε συζητήσει πρόσφατα μαζί του το ενδεχόμενο να ζητήσει μεταγωγή στις γυναικείες φυλακές της Φρανκφούρτης, καθώς ήταν η μοναδική γυναίκα στις φυλακές του Μονάχου, γεγονός που την καταδίκαζε σε ακόμη αυστηρότερη απομόνωση. Πάντως ο υπουργός Δικαιοσύνης της Βαυαρίας μετά τα γεγονότα του Στάμχαϊμ είχε σπεύσει να δηλώσει ότι κάτι τέτοιο δεν θα συνέβαινε ποτέ στις φυλακές της δικαιοδοσίας του, όπου τα κελιά των τρομοκρατών παρακολουθούνταν διαρκώς.


ΔΙΑΒΑΣΤΕ

"20 Jahre Deutscher Herbst"
(αφιέρωμα στην εφημερίδα AΚ, τ.406, 25 Σεπτεμβρίου 1997). Εμπεριστατωμένη αναφορά στα γεγονότα που κατέληξαν στην τραγωδία του Στάμχαϊμ, από την αιρετική σκοπιά των λίγων που εξακολουθούν να μην πιστεύουν την εκδοχή της αυτοκτονίας.

Joahim Rohloff "Die Sache des Staates" (περιοδικό Konkret, τ. 9, Σεπτέμβριος 1997). Οι αντιφάσεις στην κάλυψη των γεγονότων από τα μέσα ενημέρωσης.

Emile Marenssin "Φράξια Κόκκινος Στρατός" (Αθήνα 1975, εκδ. Διεθνής Βιβλιοθήκη). Το πρώτο βιβλίο που ασχολήθηκε στη χώρα μας με τη RAF, πολύ πριν από την "αυτοκτονία" των ιστορικών στελεχών της στο Στάμχαϊμ. Περιέχει χρονολόγιο και ορισμένα πρώιμα κείμενα της οργάνωσης.

"Καμπάνια ενάντια στο μοντέλο Γερμανία" (Αθήνα 1978, εκδ. Λυσιστράτη). Εκδοση που περιέχει, μεταξύ άλλων, τη μοναδική ελληνόγλωσση περιγραφή των αντιφατικών λεπτομερειών από την "ομαδική αυτοκτονία" του Στάμχαϊμ.

Μπόμι Μπάουμαν "Πώς άρχισαν όλα" (Αθήνα 1986, Ελεύθερος Τύπος). Η ιστορία ενός νεαρού προλετάριου που έγινε αντάρτης πόλης, γραμμένη από τον ίδιο.




ΔΕΙΤΕ

Η χαμένη τιμή της Καταρίνα Μπλούμ
(Die verlorene Ehre der Katharina Blum) του Φόλκερ Σλέντορφ (1975). Η ιστορία μιας οικιακής βοηθού που καταδιώκεται από τον Τύπο σαν τρομοκράτισσα λόγω της ευκαιριακής σχέσης της με έναν καταζητούμενο. Ταινία βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο του νομπελίστα Χάινριχ Μπελ, αν και στερείται το καυστικό χιούμορ του τελευταίου.

Η Γερμανία το φθινόπωρο (Deutschland im Herbst) των Ρ.Β.Φασμπίντερ, Φ.Σλέντορφ, κ.ά. (1978). Σπονδυλωτή ταινία για τα γεγονότα του '77, από τους κυριότερους εκπροσώπους της γερμανικής αριστεράς στο χώρο του κινηματογράφου. Κατά το ήμισυ ντοκιμαντέρ, περιέχει πλάνα από τις κηδείες των Μπάαντερ, Ενσλιν και Ράσπε.

Οι αδελφές (Die bleierne Ζeit) της Μαργκαρέτε φον Τρότα (1981). Τα παιδικά χρόνια της Γκούντρουν Ενσλιν στη Γερμανία των πρώτων μεταπολεμικών χρόνων χρησιμοποιούνται σαν ερμηνευτικό κλειδί για τη μετέπειτα πορεία της.

Μπάαντερ-Μάινχοφ, τα λευκά κελιά (Stammheim) του Ράινχαρντ Χάουφ (1986). Η πρώτη κινηματογραφική προσπάθεια για "τεκμηρίωση" της εκδοχής για αυτοκτονία των κατηγορουμένων -στη συγκεκριμένη περίπτωση, της Μάινχοφ- μέσα από την περιγραφή των εντάσεων της δίκης τους.

(Ελευθεροτυπία, 9/11/1997)

 

www.iospress.gr                                   ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ