ΠΡΙΓΚΙΠΙΚΕΣ ΑΓΑΘΟΕΡΓΙΕΣ


Οι καλύτεροι φίλοι του ανθρώπου

1.   2. 

 
Φιλανθρωπία και παράνοια

Θα στεναχωρήσουμε τους εγχώριους θαυμαστές της "θλιμμένης πριγκίπισσας", αλλά η "φιλάνθρωπη" δράση των ηγεμόνων είναι τόσο παλιά όσο και η ύπαρξη των πρωτόγονων ορδών και τόσο γνωστή ώστε αποτέλεσε αντικείμενο μελέτης ακόμα και της ψυχανάλυσης!
Δεν το λέμε εμείς, υποκινούμενοι από αμετανόητα αντιβασιλικά αισθήματα. Τους το πετάει στα μούτρα μια "δικιά τους", υπεράνω πάσης υποψίας: η (πριγκίπισσα) Μαρία Βοναπάρτη, σύζυγος του πρίγκιπα Γεωργίου της Ελλάδος. Ως γνωστόν, η πριγκίπισσα Μαρία (απόγονος του αδελφού του Ναπολέοντα και σύζυγος του Γεωργίου, δευτερότοκου γιου του βασιλιά Γεωργίου Α') υπήρξε μια από τις πρώτες ευρωπαίες ψυχαναλύτριες, πιστή μαθήτρια του Σίγκμουντ Φρόιντ επί δώδεκα χρόνια, με σημαντικό επιστημονικό έργο. Η Μαρία Βοναπάρτη πρωτοστάτησε το 1926 στην ίδρυση της Γαλλικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας και το 1948 οργάνωσε την Ελληνική Ψυχαναλυτική Ομάδα.
Με τη "φιλάνθρωπη" ιδιότητα των βασιλιάδων ασχολήθηκε η Μαρία Βοναπάρτη στη μελέτη της "Ανθρωπολογία και ψυχανάλυση". Εξήγησε εκεί ότι το φαινόμενο έχει αρχαίες ρίζες και είναι ένα από τα 3 σημαντικά ταμπού των πρωτόγονων λαών, τα οποία μελέτησε ο Φρόιντ. Το ταμπού του ηγεμόνα έχει μια διπλή όψη: αφενός κρατά τον αρχηγό προφυλαγμένο από τους υπηκόους και αφετέρου τους υπηκόους προφυλαγμένους από τον ηγεμόνα. "Τουναντίον", γράφει η Βοναπάρτη, "οι βασιλείς είχαν τη δύναμη ενίοτε να εξασκούν αγαθοποιό επίδραση, όταν λ.χ. με την απλή επίθεση των χεριών επιστεύετο, ότι θεραπεύουν τη χοιράδωση (ή τη φυματίωση), υπό τον όρο να έχουν τη στιγμή εκείνη αισθήματα αποκλειστικώς ευμενή, που να στρέφουν προς όφελος των υπηκόων το άλλως τρομερόν μάνα των (την ισχυρή μαγική τους δύναμη)."
Με τα λόγια αυτά (τα οποία, σημειωτέον, τα εκστόμισε για πρώτη φορά σε διάλεξη που έδωσε στο Κέιπτάουν το 1942, με τη Φρειδερίκη και τη λοιπή ελληνική βασιλική οικογένεια στο ακροατήριό της) η Μαρία Βοναπάρτη συνόψιζε τις απόψεις του δασκάλου της, που περιλαμβάνονται στην κλασική μελέτη "Τοτέμ και Ταμπού", την ψυχαναλυτική ερμηνεία της κοινωνικής ζωής των πρωτόγονων.
"Οσον αφορά τη θεραπευτική δύναμη της επαφής με το βασιλιά, δεν είναι ανάγκη να καταφύγουμε σε παραδείγματα από το βίο των αγρίων", έγραφε ο Φρόιντ στο κεφάλαιο για το ταμπού των ηγεμόνων. "Σε όχι πολύ μακρινή εποχή οι βασιλείς της Αγγλίας είχαν τη δύναμη να θεραπεύουν τη χοιράδωση, η οποία γι' αυτό το λόγο ονομαζόταν "The Kings Evil", το κακό του βασιλέως. Ούτε η βασίλισσα Ελισάβετ ούτε κανείς από τους διαδόχους της αρνήθηκαν τη βασιλική αυτή ικανότητα. Ο Κάρολος ο Α' θεράπευσε, όπως λένε, το 1633 διά μιας εκατό ασθενείς. Κατά τη βασιλεία του γιου του Καρόλου Β', μετά την ήττα της μεγάλης αγγλικής επανάστασης, οι θεραπείες των χοιραδικών από το βασιλιά ήταν συχνότατες. Ο βασιλιάς αυτός άγγιξε εκατό χιλιάδες χοιραδικούς. Ο αριθμός των ατόμων που έτρεχαν στο βασιλιά για να τους αγγίξει ήταν τόσο μεγάλος ώστε κάποτε έξι ή επτά βρήκαν το θάνατο, ποδοπατημένοι, αντί να θεραπευθούν. Ο σκεπτικιστής Γουλιέλμος Γ' της Οράγγης, ο οποίος έγινε βασιλιάς της Αγγλίας μετά την εκδίωξη των Στούαρτ, αρνήθηκε να εφαρμόσει το μαγικό έθιμο. Μία μόνο φορά πείσθηκε να αγγίξει έναν ασθενή, και το έπραξε λέγοντας: Να σου δώσει ο Θεός καλύτερη υγεία και περισσότερο νου."
Το ενδιαφέρον της Βοναπάρτη και του Φρόιντ για την υποτιθέμενη αυτή αγαθοποιό δράση των ηγεμόνων εντοπίζεται στις αναλογίες που διαπιστώνουν μεταξύ του αρχαίου ταμπού και των -πολύ σύγχρονων- νευρώσεων. Στο ίδιο έργο του ο Φρόιντ συγκρίνει την αντιμετώπιση του ηγεμόνα με τη μανία καταδίωξης. "Η ισχύς ενός ορισμένου ατόμου θεωρείται απεριόριστη και ο ασθενής το καθιστά υπεύθυνο για ό,τι δυσάρεστο του συμβαίνει. Στην ουσία το ίδιο κάνουν και οι άγριοι με τους βασιλείς τους. Το πρότυπο, το οποίο αντιγράφει ο παρανοϊκός στη μανία καταδίωξης βρίσκεται στις σχέσεις του τέκνου προς τον πατέρα. Οταν ο παρανοϊκός θεωρεί κάποιον από το περιβάλλον του ως "διώκτη", τον καθιστά ισότιμο προς τον πατέρα και υπεύθυνο για όλη την κατά φαντασία δυστυχία του."



ΟΙ ΜΕΝ ΚΑΙ ΟΙ ΔΕ

ΤΣΑΡΟΙ. Τα απομεινάρια της ρώσικης αριστοκρατίας βάζουν τα καλά τους και πηγαίνουν να συναντήσουν τους Βέλγους ομολόγους τους στα απαστράπτοντα σαλόνια του Κονσέρ Νόμπλ των Βρυξελλών. Πρόκειται για τον ετήσιο μεγάλο ρώσικο χορό που προφανώς δεν γίνεται για να επιβεβαιωθεί η ιστορική αναγκαιότητα της επιστροφής του τσαρισμού στη μεγάλη ορθόδοξη πατρίδα -ούτε φυσικά για να επιδειχθούν οι νέες κρεασιόν- αλλά για την αποφασιστική ενίσχυση των αναξιοπαθούντων στη Ρωσία. Ψυχή της ανθρωπιστικής εκδήλωσης ο Κόμης και η Κόμισσα Πιερ Μπακεεφ και από κοντά οι κόμητες του Λιμβούργου, η πριγκίπισσα Αλεξάνδρα Τρουμπέτζκοφ και άλλες ανθρωπιστικές δυνάμεις.

ΠΙΛΑΡ ΤΩΝ ΒΟΥΡΒΩΝΩΝ. Από το δημοσιογραφικό όργανο των γαλαζοαίματων, "Point de Vue" (31.12.96), αντιγράφουμε: "Παρόλη την καλή του θέληση, ο βασιλιάς της Ισπανίας δεν μπορεί να παρευρίσκεται παντού και συνεχώς. Ευτυχώς όμως, ο Χουάν Κάρλος έχει μια αδελφή, τη δόνα Πιλάρ, η οποία με πολύ μεγάλη χαρά διευθύνει το βραβείο "Βοήθεια εν δράσει", το οποίο βραβεύει 15 ισπανικές επιχειρήσεις που συνεργάζονται με τον Τρίτο Κόσμο. Απολύτως ενθουσιασμένη από αυτό το βασιλικό καθήκον, η Πιλάρ των Βουρβώνων είναι εφεξής έτοιμη για νέες ανάλογες περιπέτειες!"

ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΤΟΥ ΕΔΙΜΒΟΥΡΓΟΥ. Στην αρχή του χρόνου μια φωτογραφία του Φιλίππου και της βασίλισσας Ελισάβετ, από μια επίσημη επίσκεψή τους στις Ινδίες το 1961, προκάλεσε σκάνδαλο. Το ζευγάρι ποζάρει περήφανο μπροστά στο κουφάρι μιας τίγρης που μόλις είχε σκοτώσει ο ατρόμητος πρίγκιπας. Αλλά έχει ο καιρός γυρίσματα: Τότε το βασιλικό ίματζ τον υποχρέωνε να ασκείται κυνηγώντας άγρια ζώα, τώρα, όπως είναι πασίγνωστο, τον εμφανίζει ως υπέρμαχο της προστασίας χλωρίδας και πανίδας, μέλος της διοίκησης του WWF.

ΠΑΟΛΑ. Γιάννης κερνάει και Γιάννης πίνει. Στις 12 του περασμένου Δεκεμβρίου η βασίλισσα του Βελγίου Πάολα παρευρέθη στο ρεσιτάλ της Μπάρμπαρα Χέντριξ στο Παλέ ντε Μποζάρ, που οργανώθηκε για την ενίσχυση των σκοπών του Ιδρύματος που προάγει το θεσμό της Μοναρχίας!

ΔΟΥΚΑΣ ΤΟΥ ΠΑΛΜ ΜΠΙΤΣ... Ο φετινός μεγάλος χορός του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού πραγματοποιήθηκε στο Παλμ Μπιτς, στους πολυτελείς χώρους του ξενοδοχείου Μπρίκερς υπό την αιγίδα του δημάρχου της πόλης, που δεν είναι άλλος από τον πρίγκιπα Πολ Ιλίνσκι, γιο του αλησμόνητου Μεγάλου Δούκα της Ρωσίας Ντιμίτρι. Στην πολύ πετυχημένη αυτή φιλανθρωπική τελετή ξεχώρισε η μοβ τουαλέτα της Μεγάλης Δούκισσας Βλαδιμίρας της Ρωσίας την οποία συνόδευε, σύμφωνα με το πρωτόκολλο, ένας πολύ νεότερός της αξιωματικός του αμερικάνικου πολεμικού ναυτικού.

ΜΠΕΓΚΟΥΜ ΑΓΑ ΧΑΝ ΙΙΙ. Σαν βροχή πέφτουν τα εκατομμύρια στην γαλλική πόλη Κανέ, τον τελευταίο καιρό. Για κάποιους λόγους η Μπεγκούμ Αγά Χάν στηρίζει οικονομικά το πρόγραμμα βρεφονηπιακών σταθμών και σχολικών αιθουσών της περιοχής. Φυσικά οι αγαθοεργίες της συνοδεύονται από τα απαραίτητα "ωραία άνθη", τους δεκάρικους των ευχαριστιών από τους τοπικούς παράγοντες και τις αυθόρμητες ζητωκραυγές δεκάδων παιδιών.

ΦΡΑΝΤΣΕΣΚΑ ΤΩΝ ΑΨΒΟΥΡΓΩΝ. Προχωρημένο το φιλανθρωπικό πνεύμα και το μάρκετινγκ της νεαρής αυστριακής γαλαζοαίματης. Για να χρηματοδοτήσει το ίδρυμά της, το οποίο έχει ως σκοπό την ενίσχυση του ταλαιπωρημένου Ντουμπρόβνικ, έριξε στην αγορά, τα περασμένα Χριστούγεννα, 1.500 υπερτιμημένα αρκουδάκια -του γνωστού οίκου Στάιφ- με το όνομα Μιλένο, ειδικά για συλλέκτες.

ΡΑΧΜΑΝ ΑΛ ΣΑΟΥΝΤ. Ενα εκατομμύρια δολάρια αποζημίωση υποχρεώθηκε να καταβάλει μια αντιπροσωπεία αυτοκινήτων στον ανιψιό του σαουδάραβα βασιλιά, πρίγκιπα Ραχμάν. Πριν από χρόνια ο πρίγκιπας που διαθέτει έπαυλη στην Αριζόνα των ΗΠΑ, έστειλε 4 από τα αυτοκίνητά του για μετατροπές στην εταιρεία Τεκ. Δεν τα πήρε όμως ποτέ πίσω. Κάπου χάθηκαν, του είπαν. Και δεν ήταν καθόλου φτηνά αυτοκίνητα. Τα δύο εξ αυτών ήταν μια Φεράρι και μια Λαμποργκίνι. Ο Αλ Σαούντ έβαλε ντετέκτιβ και τα βρήκε. Τα δύο είχαν πουληθεί και τα άλλα δύο ήταν ακόμη στην κατοχή της εταιρείας. Ο πρίγκιπας, αφού ξεκαθάρισε την υπόθεση, γύρισε πίσω στην πατρίδα του, δηλώνοντας ότι θα κρατήσει μόνο τα χρήματα για τη ζημιά που υπέστη και τα υπόλοιπα θα τα διαθέσει για φιλανθρωπικούς σκοπούς. Για το λαό του, ρε γαμώτο! ("Ε", 18.6.1993).


ΣΑΧΗΣ. Αν τον πιστέψουμε, ακόμα κι ο άκρως αιμοβόρος πάλαι ποτέ ηγεμόνας του Ιράν υπήρξε κατά βάθος βαθιά φιλάνθρωπος. "Το Ιδρυμα Παχλαβί", εξηγεί σε μια από τις συνεντεύξεις του προς το -πάντα ευαίσθητο στα συναισθήματα των εστεμμένων- γαλλικό Paris Match (11/1/80), "το πρόσφερα στη χώρα μου. Τόσο το καλύτερο αν συμμετείχε σε πολλές εταιρείες, αφού έτσι είχε μεγαλύτερα κέρδη και μπορούσε να προσφέρει περισσότερα, με τη μορφή υποτροφιών σε φοιτητές και πολλών φιλανθρωπικών έργων". Δεν είχε περάσει ούτε χρόνος από τις αποκαλύψεις για τα ολόχρυσα αυτοκρατορικά WC και την εκτεταμένη λεηλασία της χώρας από τις 120 εταιρείες της βασιλικής οικογενείας.


ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Βασίλισσας Φρειδερίκης "Μέτρον Κατανοήσεως"
(μετάφραση Θ.Καρζή, εκδόσεις Βιβλιομεταφραστική, Αθήναι 1971). Αυτοβιογραφικό έργο με διάθεση φιλοσοφικής ενδοσκόπησης. Περιέχονται ιστορικά γεγονότα και ανέκδοτα από τη ζωή της οικογένειας των Γλίξμπουργκ στην Ελλάδα και το εξωτερικό. 

Α.Β.Υ. Πριγκιπίσσης Μαρίας του Γεωργίου "Τρεις διαλέξεις εισαγωγής εις την ψυχανάλυσιν" (πρόλογος Δ.Κουρέτα, εκδόσεις Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Ομάδος, Αθήναι 1950). Μετάφραση τριών διαλέξεων που έδωσε η ψυχαναλύτρια πριγκίπισσα Μαρία Βοναπάρτη το 1942 στα αγγλικά στο Κέιπτάουν. Αναλύεται η "αγαθοποιός" επίδραση του ηγεμόνα στο φως της ψυχανάλυσης.

Σίγκμουντ Φρόιντ "Τοτέμ και Ταμπού" (μετάφραση Στάθη Φερεντίνου, εκδόσεις Γκοβόστη). Η σύγκριση των ψυχικών ιδιοτήτων μεταξύ πρωτογόνων και νευροπαθών, δίνει ερμηνεία στο φαινόμενο της φιλανθρωπίας των βασιλιάδων.

Μαρίας Κορασίδου, "Οι άθλιοι των Αθηνών και οι θεραπευτές τους. Φτώχεια και φιλανθρωπία στην ελληνική πρωτεύουσα του 19ου αιώνα" (έκδοση Ιστορικού Αρχείου Ελληνικής Νεολαίας, Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς, Αθήνα 1995). Κατά την εξέταση των μορφών που πήρε η φιλανθρωπική δραστηριότητα των μεσαίων στρωμάτων στην Αθήνα του 19ου αιώνα, η συγγραφέας συναντά και κάποιες σχετικές πρωτοβουλίες της βασιλείας.

Francois-Xavier Merrien, "Αντιμέτωποι με τη φτώχεια. Η Δύση και οι φτωχοί χθες και σήμερα" (μετάφραση Μαρίας Κορασίδου, εκδόσεις Κατάρτι 1996). Τα υλικά ενός διεθνούς συμποσίου για τις ρίζες και τις σημερινές εκφάνσεις του φαινομένου της φτώχειας. 


ΔΕΙΤΕ

Χάππυ Ντέη
του Παντελή Βούλγαρη (1976). Η βασίλισσα Φρειδερίκη επισκέπτεαι τη Μακρόνησο, επιδιδόμενη στο ρόλο της μητέρας των απωλολότων προβάτων του έθνους. 

Εικοσιπεντάχρονα (25 years) του Πήτερ Μόρλεϊ (1977). Ντοκιμαντέρ για το αργυρό Ιωβηλαίο της Ελισάβετ της Αγγλίας. Παρέλαση όλων των `προβλεπόμενων' δραστηριοτήτων ενός εστεμμένου, από τις επίσημες προπόσεις και τα μεγαλοπρεπή γκαλά μέχρι τις απαραίτητες φιλανθρωπικές επιδόσεις.

Διακοπές στη Ρώμη (Roman Holidays) του Γουίλιαμ Γουάιλερ (1953). Μισό σχεδόν αιώνα πριν από το σίριαλ της Νταϊάνα, το πονηρό ταξιδάκι μιας βαρυεστημένης ευρωπαίας πριγκίπισσας προσφέρει στους αμερικανούς παπαράτσι την ευκαιρία της ζωής τους.


(Ελευθεροτυπία, 28/9/1997)

 

www.iospress.gr                                   ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ