ΜΕ ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗς ΟΠΟΘ


Τα Βαλκάνια των "στρέιτ"

1.   2. 


Η σιωπηλή καταστολή


Από την "Ομάδα Πρωτοβουλίας Ομοφυλοφίλων Θεσσαλονίκης" ζητήσαμε μια περιγραφή των σημαντικότερων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν σήμερα οι ομοφυλόφιλοι στην Ελλάδα:

Κατά τη μεταπολίτευση εμφανίζεται για πρώτη φορά οργανωμένο ομοφυλοφιλικό κίνημα στην Ελλάδα. Για πρώτη φορά, μέσα από ομάδες και έντυπα, οι ομοφυλόφιλοι μιλούν για τον εαυτό τους και διεκδικούν δικαιώματα. Ο διαβόητος "νόμος περί αφροδισίων", μαζί με τα κατάλοιπα χουντικών συμπεριφορών, υπήρξε η αφορμή και η αιτία ίσως για το ξεκίνημα του γκέι ακτιβισμού στην Ελλάδα. Η συγκλονιστική αρχή του κινήματος (πολιτικοποίηση, δημόσια προβολή, περιοδικά, gay pride, κ.α.) καθώς και η πρώτη νίκη -ο φασιστικός νόμος, έπειτα από πίεση κι από το εξωτερικό, δεν πέρασε- δεν είχε και την ανάλογη συνέχεια.
Μέχρι σήμερα, δεν έχει υπάρξει καμιά ουσιαστική αλλαγή στάσης, τόσο από την πλευρά του κράτους, όσο και από την πλευρά των ομοφυλόφιλων. Οι τελευταίοι δεν έχουν συνειδητοποιήσει τη δύναμή τους και το τι μπορούν να πετύχουν, ενώ καμιά κυβέρνηση δεν έχει τη διάθεση να συνδεθεί με την προώθηση φιλελεύθερων αλλαγών υπέρ των τελευταίων. Ετσι η κατάσταση παραμένει στάσιμη.
Τα προβλήματα των ομοφυλοφίλων στην Ελλάδα οφείλονται στην ανυπαρξία νόμων που να υλοποιούν παροχές και εγγυήσεις, σύμφωνα με το Σύνταγμα και τις διεθνείς συνθήκες. Υπάρχουν επίσης μια σειρά διατάξεων και κωδίκων, όπως και ο νόμος απαγόρευσης της ανδρικής πορνείας, που χρησιμεύουν στη σιωπηλή αλλά αποτελεσματική καταδίωξη ενός ομοφυλόφιλου, από όποιον το επιθυμεί.
Οι δημόσιοι υπάλληλοι είναι από τα μεγαλύτερα θύματα μιας σειράς κρατικών εγκυκλίων που επιβάλλουν την ηθική ατόμων και ομάδων πάνω σε μειοψηφίες -σε αντίθεση με τις συνταγματικές εγγυήσεις για το σεβασμό και την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού του νομιμοποιημένου φασισμού είναι η απόλυση υπαλλήλου του Κεντρικού Ταχυδρομείου Θεσσαλονίκης επειδή συγκατοικούσε με άτομο του ίδιου φύλου. Πρόσφατα ήρθε στο φως η απόλυση αστυνομικού -χάρη στην επιμονή του ίδιου του υπουργού Δημόσιας Τάξης- επειδή διατηρούσε σχέσεις με άλλον άντρα. Μας είναι ακόμα γνωστές περιπτώσεις συνεχών δυσμενών μεταθέσεων δικαστικών υπαλλήλων καθώς και ταπεινωτικών διαδικασιών στις οποίες υποβάλλονται ομοφυλόφιλοι εκπαιδευτικοί. Οσο για τον ιδιωτικό τομέα, θα ήταν αφελές να αναμένεται τίποτα περισσότερο από την καλή θέληση ή "άνεση" του εργοδότη.
Τα παραπάνω, σε συνδυασμό με τις αρνητικές έως ουδέτερες τοποθετήσεις όλων σχεδόν των κομμάτων πάνω στο ζήτημα, δείχνουν ότι οι διακρίσεις στον τομέα της εργασίας -στην ουσία δηλαδή στο ζήτημα της επιβίωσης- αποτελούν το μέγιστο πρόβλημα των ομοφυλοφίλων της Ελλάδας.
Η συμβίωση δύο ατόμων του ίδιου φύλου δεν είναι παράνομη, αλλά και δεν καλύπτεται νομικά. Δυο άτομα του ίδιου φύλου μπορεί να συζούν για χρόνια κι όμως να αντιμετωπίζονται σε κάθε νομική ή οικονομική συναλλαγή ως άγνωστα μεταξύ τους. Τα ζευγάρια του ίδιου φύλου δεν μπορούν να υπογράψουν ένα συμβόλαιο συμβίωσης και έτσι να απολαμβάνουν τα ίδια πλεονεκτήματα με τα υπόλοιπα ζευγάρια, όπως ελαφρύτερη φορολογία, ασφαλιστική κάλυψη του ενός από το φορέα του άλλου, ευνοϊκές μεταθέσεις, συντάξεις, επιδόματα, κληρονομικά δικαιώματα.
Η ατολμία των ομοφυλοφίλων και η προτίμησή τους να μένουν στην ασφάλεια της αφάνειας, δεν βοηθά καθόλου στη διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους. Δεν υπάρχει σήμερα χώρα της ΕΕ -πλην της Ελλάδας- που να μη συντελούνται ιστορικές αλλαγές στα δυο αυτά ζητήματα (προστασία στο χώρο εργασίας και νομική κατοχύρωση της ανθρώπινης συμβίωσης). Αυτή τη στιγμή, η Δανία, η Σουηδία, η Ισλανδία και η Νορβηγία προσφέρουν νομική κατοχύρωση συμβίωσης, ενώ αντίστοιχα νομοσχέδια προτείνονται ή εισάγονται στη Φιλανδία, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία. Στη Δανία και την Ολλανδία συζητείται η επέκταση του πολιτικού γάμου (και του θρησκευτικού για την πρώτη) για ζευγάρια του ίδιου φύλου.
Στην Ελλάδα προβλέπουμε ότι θα ακολουθηθεί μια αντίθετη πορεία, δηλαδή η κατοχύρωση των δικαιωμάτων αυτών θα επιβληθεί τελικά από την ίδια την ΕΕ, ως απαιτήσεις της Ενωμένης Ευρώπης και της Αναθεώρησης της Συνθήκης του Μάαστριχτ.



ΟΙ ΜΕΝ ΚΑΙ ΟΙ ΔΕ

ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ
. Σύμφωνα με την International Gay and Lesbian Human Rights Commission, υπάρχουν αυτή τη στιγμή δέκα χώρες, οι οποίες έχουν χορηγήσει άσυλο σε ομοφυλόφιλους, που κινδυνεύουν στις δικές τους χώρες. Πρόκειται για την Αυστραλία, το Βέλγιο, τη Γερμανία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ιρλανδία, τον Καναδά, τη Μεγάλη Βρετανία, τη Νέα Ζηλανδία, την Ολλανδία και τη Φιλανδία. Ανάμεσα στις χώρες προέλευσης των προσφύγων βρίσκονται και τέσσερις βαλκανικές: η Αλβανία, η Κροατία, η Ρουμανία και η Τουρκία.

ΑΛΒΑΝΟΙ. Στο τεύχος Απριλίου 1995 του αλβανικού περιοδικού Enigma φιλοξενείται η επιστολή του Πίτερ Νόρμαν (συντονιστή της ILGA για την Ανατολική Ευρώπη) προς τον Μπερίσα. "Πληροφορηθήκαμε προσφάτως ότι η Αλβανική κυβέρνηση προτίθεται να αντικαταστήσει το άρθρο 137 του Ποινικού Κώδικα "περί παιδεραστείας" με το άρθρο 114 του νέου Ποινικού Κώδικα. Κατανοούμε ότι η λέξη "παιδεραστεία", ενώ κατά κυριολεξία σημαίνει "σεξ μεταξύ ενός άντρα και ενός αγοριού", χρησιμοποιείται στην Αλβανία για να υποδηλώσει και το σεξ μεταξύ ενηλίκων ανδρών. Είναι θλιβερό το γεγονός ότι η αλβανική κυβέρνηση συνεχίζει να θεωρεί τον έρωτα μεταξύ ενηλίκων ανδρών ως ποινικό αδίκημα. Το Συμβούλιο της Ευρώπης κάλεσε πρόσφατα τη Ρουμανία να διακόψει την ποινικοποίηση των ομοφυλοφίλων, προκειμένου να γίνει δεκτή η αίτησή της, να γίνει μέλος του Συμβουλίου. Δεν υπάρχει αμφιβολία, ότι το Συμβούλιο της Ευρώπης θα ζητήσει το ίδιο και από την Αλβανία, όταν κάνετε αίτηση να γίνετε μέλος του."

ΒΟΥΛΓΑΡΟΙ. Επιστολή του Νικ από τη Βουλγαρία: "Σήμερα πήγα στη Στρατιωτική Πολυκλινική επειδή τέλειωσα το σχολείο και πρέπει να παρουσιαστώ στο στρατό. Στο περιοδεύον, πριν ένα χρόνο, είχα δηλώσει στους γιατρούς ότι είμαι ομοφυλόφιλος και το έγραψαν στα χαρτιά μου. Χθες με κάλεσαν να πάω στην Πολυκλινική, σε έναν σεξολόγο, με ένα χαρτί που έγραφε "πιθανή διάγνωση: ομοφυλοφιλίτις". Εκεί με ρώτησαν πολλά πράγματα για την οικογένειά μου και τις σεξουαλικές μου προτιμήσεις και έγραψαν στα χαρτιά μου "ατομική σύγχυση". Μετά ο σεξολόγος με έστειλε σε ψυχίατρο για άλλη εξέταση. Αυτός θα βγάλει την τελική απόφαση, αν είμαι ικανός να υπηρετήσω στο στρατό. Γνωρίζω ότι στις περισσότερες περιπτώσεις η απόφαση είναι αρνητική." (12 Μαρτίου 1997)

ΤΟΥΡΚΟΙ. Το Ανώτατο Δικαστήριο της Κωνσταντινούπολης αποφάνθηκε ότι οι λεσβίες μάνες απειλούν την ηθική ανάπτυξη των παιδιών τους. Αυτή η νέα απόφαση ακύρωσε μια προηγούμενη απόφαση κατώτερου δικαστηρίου, που είχε αναθέσει σε μια λεσβία την κηδεμονία της κόρης της, ηλικίας δύο ετών. Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι "οι σεξουαλικές συνήθειες της γυναίκας είναι άρρωστες.

ΕΛΛΗΝΕΣ. Οριστικά εκτός αστυνομικού σώματος τέθηκε αστυφύλακας στην Αθήνα, με απόφαση του Συμβουλίου Επικρατείας. Ο λόγος ήταν "ασυμβίβαστη με την ιδιότητά του διαγωγή". Η υπόθεση είχε ξεκινήσει πριν από δέκα χρόνια και του είχε επιβληθεί αρχική ποινή αργία και προσωρινή απόλυση 6 μηνών. Παρά την αθώωση του αστυφύλακα στην έφεση, ο τότε Υπουργός Δημόσιας Τάξης (το 1989) κατέφυγε στο Συμβούλιο Επικρατείας. Ο αστυφύλακας είχε αρνηθεί να καταθέσει σε υπόθεση ληστείας εις βάρος του φίλου του. Υποχρεώθηκε τότε να υποβληθεί σε ιατροδικαστική εξέταση. ("Ο Πόθος", τ.8, Μάρτιος 1997)

ΣΛΟΒΕΝΟΙ. Σύμφωνα με μια έρευνα που δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο του 1995, οι Σλοβένοι δήλωσαν ότι αντιπαθούν περισσότερο κατά σειρά τους Σέρβους (55.7%), τους τοξικοεξαρτημένους (51.2%), τους ομοφυλόφιλους (44.3%), τους Κροάτες (41.9%) και τους τσιγγάνους (36.0%). Στην ερώτηση, όμως, ποιον θα επιθυμούσαν λιγότερο σαν γείτονα ή συνεργάτη, η σειρά διαφοροποιείται: τοξικοεξαρτημένο (37.8%), ομοφυλόφιλο (31.4%), τσιγγάνο (17.1%), Σέρβο (16.7%), Αλβανό (13.1%).

ΚΡΟΑΤΕΣ. Ενα από τα συμπεράσματα της έρευνας που οργάνωσε με ερωτήσεις στους Κροάτες βουλευτές το Κέντρο Πληροφόρησης Γυμναικών στο Ζάγκρεμπ: "Μια από τις ερωτήσεις απέδειξε το μεγάλο χάσμα που μας χωρίζει εμάς εδώ στα Βαλκάνια από την Ευρώπη. Πρόεκιται για ένα χάσμα που αφορά τις πιο στοιχειώδεις έννοιες. Η ερώτηση αναφερόταν στην ελευθερία της επιλογής συντρόφου στον έρωτα. Ε, λοιπόν, μόνο τρεις βουλευτές (ο Ράντιν, ο Κοβάσεβιτς και ο Οπασιτς) κατάλαβαν περί τίνος πρόκειται, ότι δηλαδή μιλούσαμε για την ομοφυλόφιλη ή ετεροφυλόφιλη επιλογή. Ολοι οι άλλοι κατάλαβαν ότι εννοούμε την ελευθερία να διαλέγει κανείς μόνος του και να μην επιβάλλουν οι γονείς το γαμπρό ή τη νύφη." (23.3.95)

ΡΟΥΜΑΝΟΙ. Εκστρατεία για τη διεθνή καταγγελία της Ρουμανίας και μποϊκοτάζ των προϊόντων της, εξήγγειλε στις 23 Ιανουαρίου 1997 η ILGA (Διεθνής Ενωση Λεσβιών και Ομοφυλοφίλων Ανδρών). Η απόφαση δεν έπεσε από τον ουρανό. Η ρουμάνικη κυβέρνηση είχε καταφέρει να εξαπατήσει τις διεθνείς οργανώσεις Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, διάφορες κοινοβουλευτικές επιτροπές ευρωπαϊκών κρατών και το ίδιο το Συμβούλιο της Ευρώπης: η θρυλούμενη κατάργηση των ποινικών διώξεων εναντίον των ομοφυλοφύλων, την οποία υπόσχονταν δεξιά και αριστερά τα κυβερνητικά στελέχη, δεν πραγματοποιήθηκε. Οι διωγμοί συνεχίζονται. Οι "ροζ λίστες" που συνέτασσε η "παλιά" αστυνομία, ενημερώνονται αδιάκοπα. Οπως έγραφε ο Σκοτ Λονγκ (αντιπρόσωπος για την ανατολική Ευρώπη του IGLHRC), στη Ρουμανία από την εποχή του Τσαουσέσκου οι παρακολουθήσεις έχουν αναδειχθεί σε μορφή τέχνης. "Για τους περισσότερους Ρουμάνους η δημοφιλέστερη μορφή βραδινής διασκέδασης είναι να κρυφακούν τους γείτονές τους". Η μισαλλοδοξία κατά των ομοφυλοφίλων, συνδυασμένη με το χαφιεδισμό και το εξωφρενικό ποινικό σύστημα, οδηγούν σε άγριες καταστάσεις. Και δεν είναι μόνο τα καρφώματα και οι περιπέτειες με τις αρχές. Σύμφωνα με πρόσφατες καταγγελίες του Romanian Action Group, συμμορίες νεαρών με καλυμμένα τα πρόσωπα, υπό την ανοχή ή και την ενθάρρυνση της αστυνομίας, δέρνουν με σιδερολοστούς ομοφυλόφιλους στο πάρκο της Οπερας του Βουκουρεστίου.


ΔΙΑΒΑΣΤΕ

"Ο Πόθος"
, Μηνιαίο περιοδικό της Ομάδας Πρωτοβουλίας Ομοφυλοφίλων Θεσσαλονίκης (Διανέμεται δωρεάν, Τ.Θ. 10839, 541 10 Θεσσαλονίκη. Τηλ. 094/414160 κάθε Δευτέρα 19:30 με 22:00). Ενδιαφέρουσα και επιμελημένη έκδοση που μόλις έκλεισε τον ένα της χρόνο. Αρθρα για την ελληνική και τη διεθνή πραγματικότητα του κινήματος ομοφυλοφίλων (αντρών και γυναικών), σχόλια για την καταστολή, πληροφορίες για τις αντιδράσεις.

"Enigma", αγγλόφωνο περιοδικό των ομοφυλοφίλων της Αλβανίας. Στο τεύχος Απριλίου 1995 περιλαμβάνεται το χρονικό της ίδρυσης της πρώτης οργάνωσης ομοφυλοφίλων στη χώρα. Δημοσιεύεται και επιστολή του Πίτερ Νόρμαν, συντονιστή της International Lesbian and Gay Association (ILGA) για την Ανατολική Ευρώπη, προς τον Μπερίσα.

"Lambda", Διμηνιαίο δελτίο της ομώνυμης ομοφυλοφιλικής ομάδας στην Κωνσταντινούπολη. Η τουρκική αστυνομία έχει απαγορεύσει δυο φορές την οργάνωση πολιτιστικών εκδηλώσεων από την Lambda. Παρά τις διώξεις, η ομάδα έχει κατορθώσει να ετοιμάσει τον πρώτο Οδηγό Ασφαλούς Σεξ για Ομοφυλόφιλους Ανδρες, και ασχολείται με τη διάδοση των προφυλακτικών, διότι δεν υπάρχουν ασφαλή προφυλακτικά στην αγορά της Τουρκίας.

"Ροζ-Μωβ" (http://qrd.tcp.com/qrd/www/world/europe/greece/roz-mov/). Η ελληνική σελίδα για το κίνημα των ομοφυλοφίλων στο Internet. Υπάρχουν links για όλες τις ομάδες και οργανώσεις (Ελληνική Ομοφυλοφιλική Κοινότητα, Απελευθερωτικό Κίνημα Ομοφυλοφίλων Ελλάδας, Ομάδα Πρωτοβουλίας Ομοφυλοφίλων Θεσσαλονίκης), τον ειδικό Τύπο, τις συναντήσεις, το νομοθετικό πλαίσιο, κ.ά.

Scott Long "Sich offentlich treffen konnen ist bloss das erste" (Die Tageszeitung, 22.2.1995). Ανάλυση για την κατάσταση των δικαιωμάτων των ομοφυλοφίλων στις χώρες των Βαλκανίων και της Ανατολικής Ευρώπης μετά το 1989, από τον υπέυθυνο της ILGA για την περιοχή.


ΔΕΙΤΕ

"Αγγελος"
του Γιώργου Κατακουζηνού (1982). Κινηματογραφική μεταφορά της γνωστής υπόθεσης Χρήστου Ρούσου, με σκηνές από τις αστυνομικές διώξεις ομοφυλόφιλων στο κέντρο της Αθήνας.

"Το εξπρές του μεσονυχτίου" (Μidnight express) του Αλαν Πάρκερ (1978). Ομοφυλοφιλία και τουρκικές φυλακές, στη γνωστή ταινία που πριν από είκοσι χρόνια δίχασε κριτικούς και κοινό (και) στη χώρα μας.

(Ελευθεροτυπία, 11/5/1997)

 

www.iospress.gr                                   ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ