Η ΑΡΝΗΣΗ ΣΤΡΑΤΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΔΩΛΙΟ


Θητεία χωρίς χακί

1.  /  2.

 


Μια κηλίδα για τη χώρα μας

Ενόσω το Σύνταγμα δεν καθιερώνει σχετικό δικαίωμα, κατά τη γνώμη μου, εναλλακτικής θητείας για τους αντιρρησίες συνείδησης, είναι κατά την άποψή μου βέβαιο ότι δεν απαγορεύει τη νομοθετική καθιέρωση αυτού του δικαιώματος, με νόμο. Εναπόκειται βεβαίως στην πολιτική εξουσία να αναλάβει την αναγκαία πρωτοβουλία, σήμερα οι περιστάσεις δεν είναι οι πιο εύκολες προς τούτο, ώστε να εκλείψει η σημαντική αυτή κηλίδα για τη χώρα μας, να έχουμε δηλαδή κρατούμενους συνειδήσεως, και να εναρμονιστεί η έννομη τάξη μας προς τα ισχύοντα σε όλες σχεδόν τις χώρες της Δυτικής Ευρώπης.

ΝΙΚΟΣ ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ
(Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, 18.12.1992)


Απαράδεκτες διατάξεις 


Το ζήτημα των αντιρρησιών συνειδήσεως εξακολουθεί να είναι πολύ δύσκολο ζήτημα. Και βέβαια, σε τελευταία ανάλυση, δεν ξέρουμε ποια τόλμη μπορούν να επιδείξουν οι έλληνες, δηλαδή η ελληνική κυβέρνηση και η ελληνική βουλή τελικά, υπακούουσα πλέον στην κοινή αυτή απαίτηση. Να μην υπάρχουν άνθρωποι στη φυλακή για ζητήματα που δεν είναι εγκληματικές πράξεις. Εάν αυτό δεν μπορεί να επιτευχθεί, δεν υπάρχει καμιά άλλη λύση πλέον παρά η τροποποίηση του Συντάγματος. Και σημειώστε ότι αυτή η αναθεώρηση πρώτον είναι καιρός για να γίνει, όχι μόνο σ' αυτό το σημείο αλλά και σε πάρα πολλά άλλα σημεία, διότι κατά τη γνώμη μου αν υπάρχει ένα Σύνταγμα γεμάτο ανισότητες, προνόμια και απαράδεκτες διατάξεις είναι το Ελληνικό Σύνταγμα, το οποίο είναι το Σύνταγμα του 1952, το οποίο εχειροτέρευσε το 1975, από απόψεως δηλαδή αναγνωρίσεως των μεγάλων αρχών ελευθερίας και ισότητας.

ΦΑΙΔΩΝ ΒΕΓΛΕΡΗΣ
(Επίτιμος Καθηγητής Νομικής Σχολής, 18.12.1992)


Είμαστε οι μόνοι


Η γνώμη μου είναι πάγια και την έχω διατυπώσει και παλιότερα, ότι η συνταγματική διάταξη του άρθρου 13 παρ. 4 που λέει ότι κανένας δεν μπορεί λόγω των θρησκευτικών του πεποιθήσεων να απαλλαγεί από τις υποχρεώσεις του προς το κράτος, να αρνηθεί να συμμορφωθεί προς τους νόμους, δεν δεσμεύει τον νομοθέτη. (...) Διαμορφώνεται σήμερα σε διεθνές επίπεδο μια αρχή σύμφωνα με την οποία γίνεται δεκτό το αίτημα των αντιρρησιών συνείδησης να απαλλαγούν από την υποχρέωσή τους για στρατιωτική θητεία ή άλλες υποχρεώσεις που έρχονται σε αντίθεση με τη συνείδησή τους. Είναι μια γενική αντίληψη που επικρατεί στον ευρωπαϊκό χώρο. Είμαστε η μόνη χώρα στον ευρωπαϊκό χώρο που διατηρούμε ακόμα αυτές τις δεσμεύσεις. Νομίζω ότι η βασική αντίληψη σήμερα είναι η ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης. Μάλιστα είναι στενή η δική μας εγγύηση της ελευθερίας της θρησκευτικής συνείδησης. Κατά τη σύμβαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης υπάρχει ελευθερία συνειδήσεως όχι μόνο θρησκευτικής, αλλά και κοσμοθεωρητικής. Επί τη βάσει λοιπόν αυτής της αρχής δεν νομίζω ότι μπορούμε σήμερα να πούμε ότι κατά το διεθνές και το ευρωπαϊκό δίκαιο μπορεί να στηριχτεί εύκολα ένα δικαίωμα του κράτους να επιβάλλει υποχρεωτικά τη στρατιωτική θητεία και μάλιστα με επιβολή ποινών σε αντιρρησίες συνείδησης.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ
(Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, 2.11.95)


Το πλέγμα θρησκείας-άμυνας


Αν δείτε την ελληνική πραγματικότητα στον τομέα των θεμελιωδών διακαιωμάτων -βγάλτε τα κοινωνικά εκτός, μιλώ για τα πολιτικά και τα ατομικά- θα δείτε ότι είμαστε μια από τις πιο προηγμένες χώρες σε σχέση με τις υπόλλοιπες χώρες του ΟΗΕ. Ομως αν πάμε συγκεκριμένα στο χώρο όπου θεωρείται ότι κατά κάποιο τρόπο θίγονται τα συμφέροντα της επίσημης θρησκείας στη χώρα μας, εκεί το κάθε δικαίωμα με τη μορφή που το ξέρουμε στη δύση καταλύεται. Επαναλαμβάνω ότι ο βασικό λόγος που το εύλογο αυτό κοινωνικό πρόβλημα δεν έχει ακόμα ρυθμιστεί -και μάλιστα με τρόπο που να μην επιτρέπει στον οποιοδήποτε που θέλει να αποφύγει τη θητεία να επικαλείται προσχηματικά λόγους συνείδησης- είναι το πλέγμα θρησκείας και άμυνας που εξακολουθεί να ισχύει.

ΑΝΔΡΕΑΣ ΛΟΒΕΡΔΟΣ
(Επ. καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, 2.11.95)


Το βέτο των αρχηγών 


Οι πληροφορίες από το υπουργείο Εθνικής Αμυνας είναι ότι ο σημερινός υπουργός υπέκυψε σε βέτο των αρχηγών των γενικών επιτελείων. Σ' αυτό έγκειται η πολιτική του ευθύνη, ότι υπέκυψε στο βέτο προσώπων που δεν είναι φορείς πολιτικής εξουσίας και πολιτικής ευθύνης. (...) Η γραμματική ερμηνεία των δύο διατάξεων του Συντάγματος δεν οδηγεί στην απόρριψη του αιτήματος. Θα έλεγα, αντιθέτως, ότι αν διαβάσει κανείς με προσοχή τις διατυπώσεις θα αντιληφθεί ότι μπορεί κανείς να "συντελεί στην άμυνα της πατρίδος" προσφέροντας μια κοινωνική υπηρεσία, ένα κοινωνικό έργο σε ένα νοσοκομείο ή σε ένα σταθμό των συνόρων.

ΚΩΣΤΑΣ ΖΩΡΑΣ
(Λέκτορας Συνταγματικού Δικαίου, 2.11.95)



Α-Ω


Α
νθελληνική χαρακτηρίστηκε -κατά πάγια τακτική- από τον τότε κυβερνητικό εκπρόσωπο Βασίλη Μαγγίνα έκθεση της βελγικής οργάνωσης "Ανθρώπινα δικαιώματα χωρίς σύνορα" (7.11.92), στην οποία καταγγέλλονταν παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε θέματα αντιρρησιών συνείδησης στην Ελλάδα. Οι ίδιοι, ωστόσο, που είχαν κατακεραυνώσει τη βελγική οργάνωση εγκωμίασαν τους έλληνες αντιρρησίες συνείδησης, όταν αυτοί διαμαρτυρήθηκαν στην τουρκική πρεσβεία για την παραπομπή σε δίκη 4 Τούρκων αντιρρησιών (7.6.94).

Ενώ οι άνδρες στρατεύονται, οι γυναίκες γεννούν και μεγαλώνουν παιδιά. Η συζήτηση για νομοσχέδιο του 1987 (προέβλεπε κατώτατο όριο πρόσληψης στο δημόσιο τα 23 χρόνια, για να μην "ευνοούνται" οι γυναίκες που δεν υπηρετούν θητεία), απέδειξε πόσο ριζωμένη είναι η πεποίθηση περί "φυσικού" καταμερισμού ευθυνών μεταξύ των φύλων. Μήπως εδώ κρύβεται και ένας βαθύτερος λόγος για την αποστροφή που προκαλεί σε πολλούς η εναλλακτική θητεία;

Και από την Αργεντινή συμπαράσταση στον Νίκο Καρανίκα: "Θέλω να εκφράσω τη βαθύτατη ανησυχία μου για την τύχη του αντιρρησία συνείδησης Ν. Καρανίκα (...) Πιστεύω ότι η άρνηση στράτευσης για λόγους συνείδησης είναι ανθρώπινο δικαίωμα που προάγει την ειρήνη και τη δικαιοσύνη στον κόσμο. Με ανησυχεί το γεγονός ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να είναι η μόνη χώρα της Ε.Ε, όπου οι νέοι οι οποίοι αρνούνται να υπηρετήσουν στρατιωτική θητεία, δεν έχουν τη δυνατότητα να υπηρετήσουν μιά εναλλακτική κοινωνική θητεία" (Αντόλφο Πέρες Εσκιβέλ, Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης, 10.11.1995)

Οι αόριστες "δεσμεύσεις"για τους αντιρρησίες και η σκόπιμη διοχέτευση στον Τύπο "ειδήσεων" ότι από στιγμή σε στιγμή θα "καθιερωθεί η εναλλακτική κοινωνική θητεία", αποτελεί την πάγια τακτική και του ΥΠΕΘΑ τα τελευταία 10 χρόνια. Πρόσφατο παράδειγμα (απολύτως παραπειστικό) στο "Βήμα" (23.7.95): "καθιερώνεται για πρώτη φορά ο θεσμός της κοινωνικής θητείας, κατά τον οποίο στρατευμένοι με επαγγελματικές ειδικότητες θα μπορούν αντί να εκπληρώνουν τη θητεία σε στρατιωτικές μονάδες, να υπηρετούν σε διάφορες υπηρεσίες"(!)

Προς κουτόφραγκους η ομιλία για τα "δικαιώματα των αρνητών στράτευσης στην Ελλάδα" του Θ. Παγκάλου, αναπληρωτή υπουργού των Εξωτερικών εκείνη την περίοδο": "Η Ελλάδα αναγνωρίζει το δικαίωμα σε όσους θέλουν να εκπληρώνουν τη στρατιωτική θητεία χωρίς να φέρουν όπλα και αυτό γίνεται αποδεκτό από τη μεγάλη πλειοψηφία των αντιρρησιών συνειδήσεως!!!"( Στρασβούργο, 20 Ιανουαρίου 1994).

Στο παιχνίδι επίδειξης "ανθρωπιστικού πνεύματος" και η νεολαία ΠΑΣΟΚ. Στις 27.10.1995 θέτει στην ημερήσια διάταξη του διαλόγου της με τον κ. Αρσένη και το θέμα της εναλλακτικής θητείας για τους αντιρρησίες. Τα γραφεία τύπου έκαναν τη δουλειά τους, τα ΜΜΕ ασχολήθηκαν με την "είδηση" - προβάλλοντας την ευαισθησία της πολιτικής νεολαίας- όλοι έμειναν ευχαριστημένοι και οι αντιρρησίες στα κελιά τους.

Τοποθετήσεις ξένων ευρωβουλευτών προκάλεσαν την αντίδραση ελλήνων συναδέλφων τους σε συνεδρίαση επιτροπής του Ευρωκοινοβουλίου στην Ελούντα για θέματα αντιρρησιών συνείδησης στην Ελλάδα. "Υπάρχουν αμυντικές ιδιαιτερότητες στην Ελλάδα", δήλωσε ο Κ. Τσίμας (ΠΑΣΟΚ), ενώ ο Π. Λαμπρίας (ΝΔ) ισχυρίστηκε ότι "μόλις μυρίσει μπαρούτι, όχι 400, αλλά 50.000 θα θελήσουν να εκμεταλλευτούν τη ρύθμιση για τους αντιρρησίες και να αποφύγουν τον κίνδυνο" (28.4.93).

Υπόδειγμα "κυριλέ" απάντησης προς διαμαρτυρόμενους "ανθελληνικούς κύκλους" του εξωτερικού. "Το ζήτημα των αντιρρησιών και ειδικότερα, ότι αφορά την ποινική δίωξη αυτών που αρνούνται τη στρατιωτική θητεία, ήταν, και είναι, υπό την προσοχή μας. Το ΥΠΕΘΑ έχει επανειλημμένα προσπαθήσει (!) να θεσπίσει την εναλλακτική κοινωνική θητεία" (από την απάντηση - κλισέ του υπουργού τότε Ι. Βαρβιτσιώτη, 2.3.1993, στην ευρωβουλευτή Μ. Ντενγκινάρ).

Χωρίς σχόλιο. "ΛΑΡΙΣΑ, 10 Φεβρουαρίου. Κατ' ανακοίνωσιν του Βασιλικού Επιτρόπου του Εκτάκτου Στρατοδικείου, εξετελέσθη ενταύθα ο στρατιώτης Ι. Τσούκαρης εκ Καρύτσης (...) Ο Τσούκαρης ισχυριζόμενος ότι ανήκεν εις την αίρεσιν των "Μαρτύρων του Ιεχωβά", ηρνείτο να παραλάβη όπλον, λέγων ότι τούτο αντίκειται εις την Θείαν επιταγήν" ("Βήμα", 10.2.1949).



ΔΙΑΒΑΣΤΕ

"Οδηγός του αντιρρησία" (Αθήνα 1994, εκδ. Σύνδεσμος Αντιρρησιών Συνείδησης). Συλλογή κειμένων για την άρνηση στράτευσης από τους καθ' ύλην αρμόδιους. Ιστορική αναδρομή, εκτενής επισκόπηση της ελληνικής και διεθνούς νομοθεσίας, στοιχεία για τις αντιπολεμικές κινήσεις στην Τουρκία και την πρώην Γιουγκοσλαβία και, φυσικά, πρακτικές οδηγίες για τους μέλλοντες αντιρρησίες.

"Αντίρρηση συνείδησης και ελληνικό Σύνταγμα" (Αθήνα 1993, εκδ.Σύνδεσμος Αντιρρησιών Συνείδησης). Πρακτικά της επιστημονικής ημερίδας που οργανώθηκε από το σύνδεσμο το Δεκέμβριο του 1992 με συμμετοχή των καθηγητών Ν. Αλιβιζάτου και Φ. Βεγλερή και του επιστημονικού συνεργάτη Π. Μπιτσαξή, με θέμα τη δυνατότητα εισαγωγής του θεσμού της εναλλακτικής κοινωνικής θητείας.

"Αρνούμαι". Περιοδική έκδοση για τη μη-βία, τον αντιμιλιταρισμό, τα δικαιώματα και την κοινωνική οικολογία. Τακτική αρθρογραφία για το θέμα μας. 

"Η άρνηση στράτευσης στην Ελλάδα" (περ. "Σχολιαστής", 2/1984). Η πρώτη ολοκληρωμένη δημοσιογραφική παρουσίαση του ζητήματος των αρνητών στράτευσης στη χώρα μας. Η προϊστορία, το εγχώριο νομικό πλαίσιο, η ευρωπαϊκή εμπειρία και η θέση της εκκλησίας - η τελευταία εκφρασμένη από το διευθυντή του Γραφείου Αιρέσεων της Ιεράς Συνόδου, Α. Αλεβιζόπουλο...



ΔΕΙΤΕ

Ο Τζώνυ πήρε τ'όπλο του
(Johnny got his gun) του Ντάλτον Τράμπο (1971). Συγκλονιστική αντιπολεμική δημιουργία ενός από τους πιο κυνηγημένους αντικονφορμιστές σκηνοθέτες του Χόλυγουντ. Ενας ολοκληρωτικά ανάπηρος στρατιώτης του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, ανίκανος για οποιαδήποτε επικοινωνία με τους ανθρώπους που τον περιβάλλουν, αντιμέτωπος με τις μνήμες και την απόγνωσή του...

Σταυροί στο μέτωπο (Paths of glory) του Στάνλεϊ Κιούμπρικ (1957). Στο Δυτικό Μέτωπο του 1916, τρεις Γάλλοι στρατιώτες περνούν από στρατοδικείο γιά "δειλία" και τουφεκίζονται προς παραδειγματισμό των υπόλοιπων. Η στρατοκρατική παράνοια αποτυπωμένη σε όλο της το μεγαλείο, σε μια από τις καλύτερες δημιουργίες του μεγάλου σκηνοθέτη.

Απώλειες πολέμου (Casualties of war) του Μπράιαν ντε Πάλμα (1989). Η φρίκη του πολέμου από την πλευρά των αμάχων: μια διμοιρία του αμερικανικού στρατού απάγει και βιάζει μια νεαρή βιετναμέζα, παρά τις ανίσχυρες αντιρρήσεις του ευαίσθητου της παρέας.

 

(Ελευθεροτυπία, 17/12/1995)

 

 

www.iospress.gr                                   ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ