"ΑΠΟΣΤΟΛΗ" ΣΤΙΣ ΦΕΡΡΕΣ


Τα άδεια μπερέ

1.  /  2.

 


Το ξύλο βγήκε απ' τη μονάδα

Για να γίνεις έφεδρος υπαξιωματικός, λοχίας ή δεκανέας, περνάς από την Ιλη Υποψηφίων Βαθμοφόρων ( ΙΛ.Υ.Β ) - ένα είδος ταχύρρυθμης (5 βδομάδες) μικρογραφίας στρατιωτικής σχολής μετά το τέλος της τετράμηνης βασικής εκπαίδευσης. Ανάμεσα στα περιεχόμενα της διδακτέας ύλης εκεί, είναι και το επιγραφόμενο "Διοίκηση - Ηγεσία". Ας παρακολουθήσουμε τις οδηγίες του σχετικού διδακτικού εγχειριδίου για ένα κρίσιμο ζήτημα: "Ποιος πρέπει να είναι ο χειρισμός των δυσπροσάρμοστων στη στρατιωτική κοινωνία στρατιωτών;" (ΚΕΤΘ-ΙΛΥΒ, σελ.61-62). Ενας συνδυασμός μπαστουνιού και καρότου, συνταγών ήπιας ή ψιλοπρονομιακής μεταχείρισης αλλά και μέτρων βίαιου σωφρονισμού τίθενται στη διακριτική ευχέρεια του Διοικητή της μονάδας, ενώ παράλληλα συνιστάται διακριτικά η στενή επιτήρηση των "προβληματικών" από τα "υπεύθυνα όργανα". Δε λείπει κι η αναμενόμενη αναφορά στην εξέχουσα θέση που κατέχουν στο "Ράδιο Αρβύλα", αλλά και στη γενικότερη προφορική παράδοση του στρατώνα, οι αναφορές σε (πραγματικές, πιθανολογούμενες ή αποπειραθείσες) αυτοκτονίες: .

« Οσον αφορά την 2η κατηγορία ("δυσπροσάρμοστοι στη στρατιωτική κοινωνία") ο Διοικητής θα πρέπει να προσπαθήσει να εντοπίσει τη φύση του προβλήματός του και να προσπαθήσει να το επιλύσει κατά περίπτωση με:
α. Αποφυγή άμεσης αντιμετώπισης με ποινή.
β. Απασχόληση του προσωπικού (ενν. του "προβληματικού") σε χώρους που τους θεωρεί οικείους.
γ. Ενημέρωσή του από το Διοικητή για τα δυσμενή επακόλουθα που θα έχει.
δ. Υπόδειξη από το διοικητή των ευθυνών του και των απαιτήσεών του από αυτόν.
ε. Απόδοση κάποιου σχετικού προνομίου π.χ. μικρή άδεια, έξοδο 10 λεπτά νωρίτερα.
στ. Αναγνώριση κάποιου προσόντος που να επαινείται δημόσια.
ζ. Χρησιμοποίηση, όσο είναι δυνατόν, της αμοιβής αντί της ποινής.
η. Δημόσια απονομή τιμητικών αδειών στους καλούς στρατιώτες.
θ. Ιδιαίτερη προσοχή στις πρόσθετες υπηρεσίες (= τις αγγαρείες).
ι. Αυστηρή εφαρμογή του ΣΠΚ (Στρατιωτικού Ποινικού Κώδικα) σε άτομα που δεν πείθονται με τίποτα ή που εκλαμβάνουν την ανοχή και το ενδιαφέρον σαν αδυναμίες.
Σε περίπτωση μετάθεσης σοβαρά προβληματικού οπλίτη, ο Διοικητής θα πρέπει με εμπιστευτική - προσωπική αναφορά του προς τους Διοικητές των νέων Μονάδων να τους ενημερώσει έγκαιρα για τους μετατιθέμενους προβληματικούς οπλίτες. Η ενημέρωση αυτή θα πρέπει να καλύπτει το χώρο της πειθαρχικότητας, της δυσκολίας προσαρμογής τους στη στρατιωτική ζωή, των ατομικών και οικογενειακών τους προβλημάτων και προβλημάτων υγείας.
Οσοι οπλίτες εμφανίζουν ενδείξεις και τάσεις αυτοκαταστροφής θα πρέπει να παρακολουθούνται ιατρικά και να χρησιμοποιούνται σε υπηρεσίες τέτοιες ώστε να μην είναι μόνοι τους και να μην έχουν όπλο και πυρομαχικά. Τέτοιες μπορεί να είναι: Θαλαμοφύλακας, Παρατηρητής.
Τέλος οι Διοικητές πρέπει να προσέχουν να αποφεύγεται ο θόρυβος γύρω από τις αυτοκτονίες, αφού τόσο αυτός όσο και ο διογκωμένος πάντοτε ψίθυρος που ακολουθεί, έχει αρνητική επίδραση στη φαντασία των προβληματικών στρατιωτών.
Η σωστή πληροφόρηση από τα υπεύθυνα όργανα έχει οπωσδήποτε θετικά αποτελέσματα.»

Οπως είναι φυσικό, το πεδίο πραγματικής εφαρμογής των παραπάνω συνταγών δεν είναι άλλο από τη μονάδα - εκεί που η πίεση κάθε μορφής πάνω στο στρατευμένο γίνεται πιο ολοκληρωτική και η αποκοπή από τον οικείο περίγυρό του κατά κανόνα σχεδόν απόλυτη. Εκεί διαπιστώσαμε κι εμείς τόσο τα όρια των θεωρητικών "λύσεων" όσο, κυρίως, το πραγματικό νόημα της διακριτικής ευχέρειας του διοικητή να "επιλύει τα προβλήματα κατά περίπτωση".
* Στρατιώτης με "γερό ( απ' ότι τουλάχιστον ο ίδιος διέδιδε ) βύσμα" και ασυνήθιστη άνεση πρόσβασης στο διοικητή της μονάδας, έβγαλε το μεγαλύτερο μέρος της θητείας του χωρίς να χτυπάει καθόλου υπηρεσίες ή
διαπραγματευόμενος κατά βούληση το είδος και τη συχνότητά τους και, φυσικά, δεν πήγε ποτέ αγγαρεία. Δικαιολογητική βάση της απαλλαγής: υπερβολικά οξύθυμος.
* Για το "στρώσιμο" των εριφίων αντίθετα, και ιδιαίτερα όσων δε φαίνονταν να πείθονται από ποινές και αρνήσεις άδειας, επιστρατεύθηκε επανειλημμένα η έκκληση προς το "φιλότιμο" των συναδέλφων τους, που καλούνταν να βάλουν αυτοί σε τάξη τους απείθαρχους: "άν ήμουνα στη θέση σας θα τον είχα βάλει κάτω και θα του είχα τσακίσει τα παΐδια", "πιάστε τον και κάντε τον αγνώριστο απ' το ξύλο, έχετε την άδεια από μένα" και άλλα συναφή. Οι προτροπές δεν έβρισκαν κατά κανόνα ανταπόκριση, όταν όμως στις αρχές Νοεμβρίου στρατιώτης βγήκε στην αναφορά παραπονούμενος γιατί συνάδελφός του τον χτύπησε προκειμένου να τον υποχρεώσει να εκτελέσει κάποια αγγαρεία, αυτός που έφυγε τμωρημένος ήταν ο δαρμένος...


Α - Ω

Αιτιολογήσεις πενθήμερων φυλακίσεων από το Βιβλίο Ποινών της Ιλης Διοικήσεως: στο λοχία Μ."γιατί δεν φορούσε εξαρτήσεις τυγχάνων Λ/Υ" (27.9. 94) στο στρατιώτη Γ."διότι έτρεφε υπερβολική κόμη" (6.10.94) στο στρατιώτη Ι. "διότι κατά την πρωινή επιθεώρηση συνελήφθη καπνίζων μέσα στο θάλαμο"(2.1.95) στο στρατιώτη Κ. "διότι έπινε καφέ στη σκοπιά"(13.2. 95) στο στρατιώτη Κ. "διότι δυσανασχέτησε σε εντολή του Τεχνικού Υπασπιστού"(27.12.94) στο στρατιώτη Γ. "διότι ήταν ατημέλητος παρά τις επανειλημμένες
συστάσεις"(13.10.94) στο στρατιώτη Γ. "διότι δεν εγνώριζε την προσευχή"(25.10.94) στο στρατιώτη Μ. "διότι χειροδίκησε κατά του Λοχία Υπηρεσίας"(2.1.95).

"Βυσματομαχία": παιχνίδι την ύπαρξη του οποίου πληροφορήθηκα στην Αυλώνα. Προυποθέτει δυό τουλάχιστον φαντάρους οι οποίοι, επειδή ο ένας αντικαθιστά τον άλλο σε περίπτωση απουσίας, δε μπορούν να πάρουν ταυτόχρονα άδεια. Υστερα από συνεννόηση, όλοι μαζί "ρίχνουν τηλέφωνο" στο μέσον τους για να πάρουν άδεια μια συγκεκριμένη ημερομηνία. Ο χαμένος, εκτός απ' το "χώσιμο", υποχρεούται να κεράσει.

Γκράφιτι από τις σκοπιές της Γ' ΕΑΝ (Απρ.1995): "Πουτάνα Γκατζολία" "Θέλω να φύγω. Τέτοια κατάρα να μου τύχει;" "Βύσματα όλοι. Εχετε έρθει στον Παράδεισο και δεν το ξέρετε" "Η μόνη λύση είναι ξυράφι" "Είμαι 12 ώρες εδώ. Θα γαμήσω κανένα γραφέα για να συνέρθει" "121 Μιχάλης 232. Fuck in the army now" "Εύα, γιατί;" " Eπιλοχία είσαι γουρουνομούρης" "Πάλι 4ο Ορχο μ' έβαλες. Επιλοχία πούστη, θα φτύσεις αίμα" "Σα βγω απ' αυτή τη φυλακή, κανείς δε θα με περιμένει" "Legalise it" "Mαλακία έταξα / να μην ξανατραβήξω / μα στην Ταγμένη δε μπορώ / αν στη σκοπιά δε χύσω".

"Δημοσιογράφος; Τότε τι στο διάολο κάνεις εδώ πάνω;" Δύσκολη η απάντηση στο ερώτημα που τέθηκε επανειλημμένα - κι όχι άδικα, καθώς οι επαγγελματίες δημοσιογράφοι δεν είναι από τα πιο συνηθισμένα θεάματα στις μονάδες της μεθορίου. Ακόμα πιό δύσκολο από το να πάνε στη μονάδα,άλλωστε, είναι το να παραμείνουν σ'αυτήν: στο Λαγό, μεταξύ Διδυμότειχου κι Ορεστειάδας, συνάντησα συνάδελφο έγκυρης κυριακάτικης εφημερίδας πριν προλάβω να τον λυπηθώ, μου εξήγησε ότι στους επτάμιση μήνες της ως τότε θητείας του είχε πάρει κάπου 140 μέρες άγραφη άδεια!

Εξοδος "δίωρη": 6μμ-11:30μμ το καλοκαίρι, 8μμ-11:30μμ το χειμώνα. Το ΚΨΜ μετακομίζει απ' το στρατόπεδο στα μπαράκια· και τα σουβλατζίδικα των Φερρών. Παρέες οι ίδιες με το στρατόπεδο, κουβέντες οι ίδιες,μαγαζιά φτιαγμένα σχεδόν αποκλειστικά για φαντάρους... Εντεκα και είκοσι, το μπαρ κολυμπάει στο τσακίρ κέφι: το αλκοόλ ρέει σα νερό, αυτοσχέδιες ζειμπεκιές στον ακάλυπτο χώρο, βραχύβιες συναδελφώσεις πάνω από τις αντιθέσεις και τους διαξιφισμούς της ημέρας. Ενεκα κι εικοσιπέντε, το μπαρ είναι πια άδειο. Το 90% των θαμώνων συνωθείται στην πιάτσα για τα ταξί της επιστροφής στη μονάδα.

Ηταν 17 Νοέμβρη 1994. Κατά τις 11πμ μας μάζεψαν όλους στο ΚΨΜ, όπου ο ίλαρχος του 3ου Γραφείου μας έβγαλε έναν όχι και τόσο ορεξάτο λόγο για την επέτειο αυτής της "μαύρης κηλίδας στην ένδοξη ιστορία του όπλου μας". Ακολούθησε, άνευ σχολίων, η προβολή σε βίντεο της γνωστής ταινίας της ολλανδικής τηλεόρασης. Αμέσως μετά πραγματοποιήσαμε, κατά διαταγήν και παρουσία του στρατοπεδάρχη, άσκηση "Πυρ και κίνηση κατά ατάκτων" - για πρώτη και τελευταία φορά σε όλη μου τη θητεία. Ηταν, προφανώς, ένας εναλλακτικός τρόπος γιορτασμού της επετείου...

Μικρή αναφορά στους νεκρούς συναδέλφους, θύματα ενός ακήρυχτου πολέμου: το Σωτήρη Καμπόλη, "σειρά" από τη 2/4 και την Ιλη Διοικήσεως του ΚΕΤΘ, που ένα βράδι του χειμώνα ξεψύχησε "εν υπηρεσία" στη γειτονική μονάδα το Μίλτο Νικολόπουλο, οδηγό στο φυλόκιο του Τυχερού, που σκοτώθηκε είκοσι μέρες πριν το απολυτήριο όταν το τζιπ του ανατράπηκε το Θανάση Χράπαλλο, τέλος, που έφυγε κι αυτός στο ίδιο ατύχημα - κι ας μην τον θυμάμαι καθαρά, "νέος" γαρ...


Ο λοχίας Μι Γάμα, εθελοντής Μακράς Θητείας, ήταν από τους λιγότερο συμπαθείς υπαξιωματικούς της μονάδας, καθότι αμείλικτος εργοδηγός στις αγγαρείες και κέρβερος γενικότερα. Ηταν όμως κομμάτι απρόσεκτος - ξεχνούσε λχ συχνά τη χοντρή ατζέντα του σε μέρη που δεν έπρεπε. Ενα πρωινό του Νοέμβρη, στρατιώτες της 226 σειράς υπέκυψαν στον πειρασμό να την ανοίξουν. Μια φράση τους άφησε σύξυλους: "Σήμερα ο Ιλαρχος πάλι ζητούσε μαλακίες. Μέχρι πότε θα αντέχω;"


"Πάντως εγώ στο λέω: έτσι και γίνει πόλεμος, δε θα τφεκάω μπροστά, στον εχθρό. Θα τφεκάω δίπλα, στς δικούς μας τς αστεράτς!" Αγανακτισμένος από τις αγγαρείες, ο "νέος" δεν ήταν ο μόνος που εξέφραζε μ' αυτό τον ανορθόδοξο τρόπο τις διαθέσεις του για τα στελέχη - της μονάδας και του στρατεύματος, γενικότερα. Ιδίως στις μέρες της παρολίγον κρίσης για τα 12 μίλια, τον περασμένο Νοέμβρη, το ηθικό της μονάδας ήταν από αυτή την άποψη ακμαιότατο!


ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Ανωνύμου "Η στρατιωτική στρατιωτική ζωή εν Ελλάδι" (Βραίλα 1870, επανεκδ. Ερμής 1977).Γλαφυρή περιγραφή της ζωής στον ελληνικό στρατό του 1858, από έναν εθελοντή ομογενή της διασποράς. Ενδιαφέρουσες οι αναλογίες με το σήμερα - από τη λούφα μέχρι πιό λεπτά, κυριολεκτικά, ζητήματα...


Νίκου Κάσδαγλη "Οι Κεκαρμένοι" (Αθήνα 1959, εκδ. Κέδρος). Εξουσιομανία και σαδισμός στα Κέντρα Εκπαίδευσης, βία και σεξουαλική στέρηση στις μονάδες των συνόρων της δεκαετίας του '50.


Μάριου Χάκκα "Τυφεκιοφόρος του εχθρού" (12η έκδοση, Κέδρος 1988). Διηγήματα σε τρεις ενότητες: "του στρατού", "της φυλακής" και "της ζωής". Ματιές στον ΕΣ των sixties - τα διλλήματα του στρατευμένου κομμουνιστή απέναντι στην ΕΗΔ, η φυλετική συνειδητοποίηση του στρατευμένου τσιγγάνου, η σχέση ανθρώπων και μουλαριών σ' έναν ουλαμό ημιονηγών, κι άλλα παρεμφερή...


Μάριου Βερέττα "Ο πολιτισμός των στρατοπέδων" (Αθήνα 1984, εκδ. Ωρόρα). Τα ηρωικά θωρακισμένα στην καλύτερή τους ώρα - Εβρος 1967-68, όταν επικεφαλής του ΚΕΤΘ ήταν ο αδελφός Παττακός. Δυστυχώς ο συγγραφέας δεν κατανοεί το ύψος των περιστάσεων, ντροπιάζει το μπερέ του κι επιδίδεται σε ποικίλες αντιστρατιωτικές περιγραφές.


Χριστόφορου Κάσδαγλη "Απολύομαι και τρελαίνομαι" (Αθήνα 1993, εκδ. Χάρλενικ Ελλάς). Η ζόρικη θητεία του Χρήστου Καστανά ή η ανατομία του ΕΣ της δεκαετίας του '80 - κι εν πολλοίς, του σήμερα. Κλασικό, πλέον.


ΔΕΙΤΕ


«Ευδοκία»
του Αλέξη Δαμιανού (1971). Η κουλτούρα του στρατοπέδου των συνόρων διεχέεται και δηλητηριάζει την προσωπική ζωή του ταλαίπωρου έφεδρου λοχία.


«Λούφα και παραλλαγή» του Νίκου Περράκη (1983). Για τα βύσματα που υπηρετούν στην κινηματογραφική υπηρεσία του στρατού, η θητεία είναι, φυσικά, μια ατέλειωτη πλάκα...

(Ελευθεροτυπία, 6/8/1995)

 

www.iospress.gr                                          ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ